Eén met de Middelaar

In Johannes 17:20-22 zien wij een eenheid met de Middelaar als middelpunt: ‘Ik bid niet alleen voor dezen (de apostelen), maar ook voor hen die door hun woord in Mij geloven zullen (dankzij hun getuigenis), opdat zij één zijn, gelijk Gij Vader in Mij, en Ik in U, dat ook zij in Ons één zijn; opdat de wereld bekenne dat Gij Mij gezonden hebt. (...) En Ik heb hen de heerlijkheid gegeven, die Gij Mij gegeven hebt; opdat zij één zijn, zoals Wij Eén zijn.’

De eenheid van hen die geloven zullen, hangt af van een innerlijke band met Christus. Het is ongepast om dit alsmaar te citeren ter rechtvaardiging van de oecumene van kerkelijke instituten. In deze tekst spreekt Christus over iets anders, over een geestelijke werkelijkheid. Hij brengt allereerst de Drie-eenheid ter sprake en de eenheid van hen die in Hem zijn vanwege Zijn middelaarswerk. Er is geen enkel spoor in te vinden van eenheid tussen mensen, zelfs niet als je de tekst vluchtig overziet. Jezus Christus deelt ons Zijn goederen mee, Zijn genade en Zijn Waarheid, maar vooral Zijn leven.
Hij deelt ons het leven mee zelfs van de Drie-eenheid door ons te verbinden met dat leven. Alles gebeurt door Jezus Christus. Er is een onzichtbare geestelijke band die zichtbaar wordt. De gelovigen groeien in Christus, die het Hoofd is (Ef. 4:15).

Ander daglicht
Telkens als Jezus Christus zegt dat Hij één is met de Vader, gaat het niet om Zijn godheid, maar om Zijn ambt als Middelaar. Hij is een met de Vader om het middelaarsambt uit te oefenen, omdat Hij het Verbondshoofd is, dat is Degene die het leven wekt en het leven geeft aan het verbond en aan allen die er toe behoren. Het doel is dat wij een zijn met Hem, omdat anders de eenheid die Christus met Zijn Vader heeft, zonder nut en zonder vrucht voor ons zal blijven.
Het is verrassend om dat bij Calvijn te lezen: zonder de eenheid van het verbondsvolk met de Heere blijft de eenheid van de Vader en de Zoon zonder vrucht. Calvijn stelt het in zo sterk mogelijke bewoordingen: zoals de Vader en de Zoon één zijn, onverbrekelijk één in hun leven, in hun geluk en in alles wat hun eenheid kenmerkt, zo zijn het volk en de Middelaar één in alles wat dit geluk kenmerkt. Dat is ongelofelijk. Christus is verordineerd als Middelaar, opdat Zijn middelaarschap nuttig zou zijn en opdat alle macht en alle goederen die in Hem zijn, uitgestort worden over ons en ons verenigen in Hem. Dat is inderdaad heel opmerkelijk. Door de dingen op deze manier te benaderen, komt de uitverkiezing in een geheel ander daglicht te staan en is ze in de verste verte geen bron van onrust voor de gelovige.

Niet maar een afglans
Vaak spreekt men over het denken van Calvijn in termen van oorzakelijkheid. Jezus Christus is dan een spiegel van de oorzakelijkheid die in God bestaat. Hij is dan slechts een soort weerkaatsing van een onnaspeurlijk besluit dat verborgen is in God.
Maar als wij Christus als Middelaar van het verbond beschouwen, kan Hij niet slechts de uitvoerder zijn van een logisch en oorzakelijk decreet. Richard Muller geeft aan dat Jezus Christus, die één is met de Vader in Zijn godheid, de verkoren Christus is. En Hij is een met ons in de hoedanigheid van verkoren mens.
Christus is als Middelaar niet een spiegel. Hij is het Hoofd. Hij is Koning over een volk. In Hem hebben wij niet maar een afglans van de verborgen wil van God. In Hem bezitten wij de gehele wil van God gekristalliseerd en geconcretiseerd. In Zijn middelaarswerk – als Profeet, Priester en Koning – hebben wij de waarheid van God. Wij hebben de zaligheid van God door de verzoening en wij hebben de koninklijke heerschappij van de Middelaar. Deze zijn ons geopenbaard als reden en doel van de goddelijke predestinatie. Dat alles is christocentrisch.
Hoe kennen wij de wil van God? Calvijn hamert daar veelvuldig op. Het is onmogelijk toegang te hebben tot de wil van God buiten Jezus Christus. Niet door op onszelf te staren ontdekken we deze wil. In ons hart vinden we dingen die tegenover de wil van God staan.
Dat geldt zelfs als we verder gevorderd zijn in onze heiligmaking. Als we zien op Jezus Christus, zien we degene in wie de heiliging en de rechtvaardiging volkomen zijn. Voor ons zijn deze in Hem en alleen in Hem.
De theoloog Paul Jacobs heeft begin twintigste eeuw in een boek over de verkiezing bij Calvijn zeer terecht geschreven: ‘Jezus Christus is de verkiezing zelf. In Christus zien we de predestinatie, in Christus zien we de verkiezing van God.’

Driehoek
In een schema ziet de structuur van Calvijns denken eruit als een rechthoekige driehoek.
De verticale zijde is de lijn van de goddelijkheid, de horizontale de lijn van de mensheid en de derde zijde is de lijn van het Middelaarschap. Jezus Christus staat met de Vader aan de oorsprong van de verkiezing, omdat Hij het werk op zich neemt dat volbracht moet worden. Dat is de verticale lijn.
In de verkiezing is er overeenstemming, volmaakte gemeenschap tussen God de Vader en God de Zoon met betrekking tot de zaligheid.
Maar er is ook de horizontale lijn. Om ons te redden neemt Jezus Christus onze menselijke natuur aan. Hij wordt een met ons om onze Middelaar te zijn. Jezus Christus is in Gods raad vlees van ons vlees en been van ons been.
Van alle eeuwigheid is Hij Degene die aangewezen is om Middelaar te zijn.
Dat is de diagonale lijn (de derde zijde van de driehoek) tussen God en mens. Gods Zoon wordt mens. Het Woord wordt vlees. Hij verenigt het volle wezen van God en het volle wezen van de mens. Daarbij is inbegrepen het beleven van de geschiedenis, van de tijdelijkheid, van zwakte, van honger en van dorst. Hij verenigt dat alles in Zijn unieke Wezen, zonder ook maar enigszins ontvankelijk te zijn voor de zonde van Adam.
Waarom moest Christus mens worden? Als Hij dat niet was geworden zou de zaligheid buiten ons bereik zijn gebleven. In de persoon van Jezus Christus wordt de wil van God voltrokken. Men moet de uitverkiezing van God zien in Jezus Christus.

Toepassing
Daarbij hoort ook de toepassing van de verlossing. Wat Christus heeft volbracht als Middelaar tussen God en mens, past Hij in ons leven toe door de kracht van Zijn Geest. Evenzo wordt de wil van God uitgevoerd door de toepassing van het heil in hen die naar Zijn wil verenigd zijn met Jezus Christus.
Christus is Degene die als Middelaar het goddelijke en het menselijke, het eindige en het oneindige, het tijdelijke en het eeuwige verenigt.
Zo is er op de verticale as het verband tussen de verkiezing en de christologie.
Op de horizontale as vinden we het verband tussen het heil dat in het verleden eens en voor altijd is verworven en dat wordt toegepast door Christus en door de Heilige Geest, die in ons het geloof en de zekerheid werkt.
Toch kan de gelovige de verkiezing niet op rechtstreekse wijze kennen zonder de Middelaar. Deze kennis is er alleen in Christus, omdat Hij de Middelaar is van de uitverkorenen. Maar Hij is ook Middelaar van de schepping, want door Hem zal de schepping totaal vernieuwd en gered worden. In Hem zal de nieuwe schepping, die al zichtbaar is geworden door Zijn opstanding, in volle heerlijkheid verschijnen bij Zijn wederkomst. De zaligheid is niet simpel een geestelijke werkelijkheid. De zaligheid betreft ons lichaam, ons leven, de schepping.
Wij worden van dag tot dag vernieuwd. Maar we zijn pas helemaal vernieuwd en verheerlijkt in de nieuwe schepping. Evenzo zien we het plan van God, dat gaat van eeuwigheid tot eeuwigheid en dat in Jezus Christus, de Middelaar, begrepen is. Alles is in Hem, alles is van Hem, alles is door Hem en voor Hem, met God de Vader en door de Heilige Geest. Hem zij de glorie tot in de eeuwen der eeuwen.

Net als Thomas
Calvijn schrijft in zijn Institutie (III, xxi, 5): ‘Wij noemen predestinatie de eeuwige raad van God, waardoor Hij heeft bepaald wat Hij met elk mens wilde doen.’ Deze stellige definitie lijkt in tegenspraak te zijn met wat ik hierboven schreef. Maar in het licht van de christologie van Calvijn is deze bij uitstek waar. De Middelaar gaat aan deze definitie vooraf. God heeft besloten wat Hij wilde doen met ieder mens, maar altijd in verband met de Middelaar.
Want Hij heeft hen niet allen onder dezelfde voorwaarde geschapen. Sommigen zijn bestemd voor het eeuwige leven, anderen voor de eeuwige verdoemenis. Dat lijkt verontrustend veel op determinisme. Maar wie het denken van Calvijn goed beschouwt, ziet dat dit hele besluit een besluit in Christus is. De verkiezing tot het leven en tot de verdoemenis zijn realiteiten die we slechts kunnen kennen vanwege Jezus Christus, in verband met Jezus Christus en in verband met het heil in Hem.|
Buiten Jezus Christus weten we niet of we gered of verloren zijn. Met Jezus Christus, de enige Middelaar, worden we geroepen, met ons onderscheidingsvermogen, onze menselijke vrijheid, om te kiezen ten opzichte van de Middelaar en net als Thomas tegen Hem te zeggen: ‘Mijn Heere en mijn God’.
Als we tot Christus komen, doen we net als Thomas. Wij zijn in Christus uitverkorenen van God, beminden van de Vader en in Christus ontvangen we alle zegeningen, waarvoor de Vader gezorgd heeft voor ons in Zijn Zoon.

Paul Wells

Vertaling: G.M. van Velzen-de Kleuver

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen