Is big beautiful?

We konden deze maand kennisnemen van het bericht dat een tweetal hogescholen een fusie aangaan: de Gereformeerde (voorheen vrijgemaakt-gereformeerde) Hogeschool en de Christelijke Hogeschool Ede. Een derde school, Driestar Educatief te Gouda, was uitgenodigd, althans in de gelegenheid gesteld ook te participeren, maar heeft ervan afgezien een trio te formeren. Wel is in Gouda besloten om niet geheel afzijdig te blijven, maar met de beide fusiepartners een samenwerkingsverband – een strategische alliantie genoemd – aan te gaan.
Onderwijsland is permanent en over de breedte in beweging. Ontwikkelingen gaan niet aan (orthodox-)protestantse scholen voorbij. Dat geldt ook voor het proces van schaalvergroting, dat zich in tal van sectoren van het maatschappelijk en economisch leven al decennialang voltrekt, ook in de semi-publieke sector, waartoe onder andere het onderwijs, de woningbouw en de zorg te rekenen zijn.

Tien à dertig jaar
Nu sinds enige tijd het marktwerkingsidee ook op deze terreinen doorwerkt, moeten daar zogenoemde maatschappelijke ondernemingen gevormd worden. De (private) marktsector was de publieke sector allang voorgegaan op het fusiepad, veelal omdat van fusie schaalvoordelen, vooral financiële, werden verwacht. Dat blijkt te werken, ook al zijn intussen de nodige fusies weer teruggedraaid en kwam het tot splitsing, omdat de nadelen groter bleken te zijn dan de verwachte voordelen.
Bij de genoemde scholenfusie is het argument van financiële winst niet genoemd, althans niet expliciet. Ook blijkt niet dat bijvoorbeeld teruglopende studentenaantallen het voornaamste motief voor de fusie vormen, al zou daar op de langere termijn, bij een krimpende bevolking, reden voor kunnen zijn. De verwachting is echter dat de scholen op de huidige voet ieder op eigen kracht nog tien tot dertig jaar voort zouden kunnen.

Identiteit
Toch schijnt het langetermijnperspectief niet gunstig te zijn. Er is sprake van ontwikkelingen in onderwijsland, in elk geval op hbo-terrein, die misschien niet dwingen maar dan toch dringen tot samenwerking en fusie van relatief kleinere instellingen. De drie scholen zouden samen 6000 à 7000 studenten tellen. Indrukwekkende getallen, maar niet in vergelijking met de studentenaantallen op sommige hbo-instellingen, die 40.000 (!) studenten tellen.
Nu zal omvang qua aantal studenten geen doel op zichzelf zijn, net zo min als financieel voordeel dat is. Bij de drie scholen op gereformeerde grondslag wordt niet over het aantal studenten geklaagd. Wat wel parten lijkt te spelen, is dat er steeds meer keuzemogelijkheden aan studierichtingen moeten worden gecreëerd. Verder blijken steeds hogere kwaliteitseisen aan het onderwijs te worden gesteld. Competentie en competitie gaan in scholenland hand in hand.
Wat de genoemde instellingen de meeste zorg zal baren, is de borging van de (eigen) identiteit op langere termijn. Over die gezamenlijke identiteit lijken beide fusiepartners overeenstemming te hebben bereikt: ‘Het evangelie van Jezus Christus, zoals verwoord in de Bijbel en in de gereformeerde traditie’, aldus dagblad Trouw op 6 november. Kerkelijke scheidslijnen blijken er niet (meer) toe te doen. En zo gaat de nieuwe instelling (orthodox) hervormden, gereformeerd-vrijgemaakten, evangelischen, baptisten en bevindelijk-gereformeerden onderwijzen.

Vervaging
De nieuw geformuleerde identiteit zal zodoende een minder exclusieve zijn dan die van de oorspronkelijke scholen. Achter die wijziging ligt vermoedelijk niet direct een soort oecumenisch streven. Ze zal er meer mee te maken dat de positie van christenen in het algemeen in de maatschappij sinds het ontstaan van de scholen is veranderd. Niet ondenkbaar is ook dat betrokkenen zelf niet meer overtuigd zijn van de waarde van ieders oorspronkelijke exclusieve kenmerken, althans niet voor het onderwijs.
Veralgemenisering van de grondslag moet echter niet tot vervaging leiden. De scholen zullen zich in de praktijk richten op het ‘afleveren’ van vakmatig goed beslagen en geestelijk en maatschappelijk weerbare christenen.

Verdeeldheid
Dat de Driestar zich (nog?) niet in het fusieproces heeft laten opnemen, houdt waarschijnlijk verband met het kerkelijke achterland, dat qua samenstelling in accenten verschilt met dat van de beide fusiepartners. Fusies op ontijdige momenten leveren behalve een grotere eenheid ook nogal eens een grotere verdeeldheid op. Kerkelijk Nederland kan daarover meepraten. Daarbij valt ook te bedenken dat schaalvergroting nooit alleen maar voordelen oplevert.
Voorlopig kan de Driestar zich tot de beste pabo’s van Nederland rekenen. De kwaliteit is dus blijkbaar op orde. Ook al blijft de Driestar apart staan, ze zal zich zeker de woorden herinneren die prof.dr. C. Graafland bij het vijftigjarig bestaan sprak: ‘apart staan om er voor allen te zijn’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen