GLOBAAL BEKEKEN

Van de hand van drs. P.J. Vergunst verscheen een bundel interviews met tien hervormd-gereformeerde emeriti, onder de titel Dienst van mensen (uitg. Groen, Heerenveen). Een fragment uit het interview met ds. C.J.P. Lam.

Het synodewerk lag me wel, ik houd van besturen en zat ook in het breed moderamen. De eerste beslissing over de vrouw in het ambt maakte ik mee. Mij viel daarin de geweldige ernst op waarmee voor- en tegenstanders met elkaar in de slag gingen. Beide groepen wilden echt een bijbels fundament voor hun visie. Het was niet allemaal Schriftkritisch bij de voorstanders van de vrouw in het ambt, al was het dat in de diepste wortel natuurlijk wel.

Ik heb – boeiender dan de vrouw in het ambt, dat moest nu eenmaal doorgaan – aan de discussie over de uitverkiezing meegedaan. Prof. K.H. Miskotte had het concept van die nota geschreven. De inhoud daarvan was helemaal niet zo gek. Het lag er niet dik bovenop dat hij uit Barthiaanse hoek kwam. Miskotte wilde een bijbelse visie op de verkiezing weergeven, waar een brede orthodoxie zich achter kon stellen. Het oogstte in de synode zelfs waardering van ds. L. Vroegindeweij, die een enkel dingetje veranderd wilde zien. Hij zei tegen Miskotte: 'U schrijft dat Jezus door God verworpen is geweest. Ik begrijp wat u bedoelt, maar ik zie liever staan: door God verlaten.' 'Nou,' zei Miskotte, 'als ik u tegemoet kan komen, dan is dat mij goed.' 'Fijn,' zei Vroegindeweij, 'want ik proef in dat "verworpen" het Barthianisme.' 'O, als het daarom gaat, dan blijft het staan,' reageerde Miskotte. Dat was typisch ds. Vroegindeweij, die niet wilde dat dit geschrift met support van gereformeerde-bonders de kerk in ging, omdat het dichtbij ons stond. Hij liet een granaatje ontploffen, waardoor de bonders tegen konden stemmen. Ik vond dat onzuivere kerkpolitiek.
Ik heb altijd de overtuiging gehad dat je je geestelijke opponenten serieus moet nemen, maar hun diepste bedoelingen moet waarderen.
Dat gold ook ds. F.H. Landsman, toen de secretaris-generaal van de synode, een keiharde werker met veel liefde voor de kerk. Hij was niet hervormd-gereformeerd, maar je zag dat hij een gegrepen mens was. Ik had nooit de moed die mensen zomaar af te schrijven. In wezenlijke beslissingen heb ik wel tegengestemd, zoals bij de vrouw in het ambt, maar ik wilde nooit kerkpolitiek bedrijven. Het waren boeiende jaren; het was een enorme leerschool. Het niveau van het gesprek was hoog. Ook ds. L. Kievit was toen synodelid. (…) Ds. Kievit sprak met gezag en had het oor van de synode. Hoewel, ook als ze hem innerlijk gelijk gaven, stemden ze niet altijd zoals hij zou willen.

                                                               ***
Willem Hovy, leider van bierbrouwerij De Gekroonde Valk en vriend van Kuyper, maakte de oprichting van de Vrije Universiteit financieel mogelijk. R. van der Woude schreef een boek Geloof in de brouwerij. Hieruit een fragment.

Een stimulans voor de bierconsumptie was de stijgende welvaart en culturele opbloei. In het laatste kwart van de negentiende eeuw kwam een kleine burgerij en middenstand op die zich thuisvoelde in grand café's of bierlokalen naar Weens model, waar het nieuwe Beijersche bier rijkelijk vloeide. (…) Een andere reden was het doorzetten van een beschavingsoffensief waarin bestrijding van sterke drank centraal stond. Het overmatig gebruik van jenever en andere sterke drank stuitte de elite en de autoriteiten hoe langer hoe meer tegen de borst. Omstreeks 1880 werd per hoofd van de bevolking zo’n tien liter sterke drank gedronken. In Amsterdam lag dit op vijftien. De gevolgen voor het maatschappelijk en gezinsleven waren groot, vooral bij de arbeidersklasse. Drankbestrijding werd een actueel thema. Predikanten riepen de arbeiders weg te blijven bij de ‘alcoholduivel’. Organisaties als het Réveil, waar de Van Vollenhovens en Hovy’s connecties mee hadden, probeerden de arbeiders een alternatief te bieden door koffiehuizen op te richten. Ook de vroege socialistische beweging richtte zijn pijlen op ‘de drie k’s: koning, kerk en kroeg’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen