Rust zoeken in mezelf

Nederland is een godsdienstig land. Terwijl politieke partijen de invloed van religie uit het openbare leven proberen terug te dringen, zoeken honderdduizenden landgenoten naar spiritualiteit. Bij de economie alleen kunnen we immers niet leven. En meer inkomen brengt ons geen innerlijke vrede, meer vakanties zorgen niet vanzelf voor echte rust.

Maand van de spiritualiteit
November als de maand van de spiritualiteit ligt weer achter ons. Waarom hebben we die maand nodig? Omdat zingeving van alle tijden is en we erdoor kunnen nadenken hoe wij de behoefte eraan nú vorm willen geven, zowel eigentijds als met diepe wortels, zowel met hoofd als met hart, zegt de een. Omdat spiritualiteit ons concreet helpt bij het werken aan een betere samenleving, zorgt voor een positieve verbinding tussen mensen onderling, zegt de ander. Ieder is op zoek naar verbinding.

Het is een open deur dat die verbinding voorheen in de Nederlandse samenleving gevonden werd in het christelijk geloof, in de belijdenis dat we God boven alles lief dienen te hebben en dat naastenliefde hieruit voortkomt. Waar Hij steeds minder erkend wordt als de Heere van ons leven, blijft dat voor onze samenleving niet zonder gevolgen. Jezus heeft tijdens Zijn omwandeling op aarde Zijn hoorders daar steeds van willen doordringen.

Nergens rust
Dat geldt de enkele mens. ‘Zondig niet meer, opdat u niet wat ergers geschiede’, zegt Hij in Johannes 5 tegen een man die Hij genezen heeft. Het kan ook een hele bevolkingsgroep gelden, als de Heilige Geest door onze openbare zonden weerhouden wordt om Zijn werk te doen, als in de gebeden minder om Zijn kracht gebeden wordt. Dat de kinderen van God de kurken zijn waarop de natie drijft, is een uitdrukking die hier mee te maken heeft.
Als de Geest van God ons levenshuis niet bewoont, zal onze geest elders rust gaan zoeken, in dorre plaatsen verkeren, maar die rust nergens aantreffen. Als we dan terugkeren, zien we dat er zeven andere geesten hun intrek genomen hebben, bozer dan de eerste geest (Matth. 12). We missen zingeving, maar zoeken die niet bij de Bron van het leven, bij de Fontein van het heil, in Wiens licht het voor mensen echt licht ís.

Boeddha
Mariabeeldjes zijn in huizen van rooms-katholieken al heel lang gemeengoed. Heiligenprentjes, kaarsen en beelden hadden een functie in het religieuze leven tot de tijd dat de rooms-katholieke zuil afbrokkelde. Als de inhoud van het geloof verbleekt, kunnen de beeldjes en de kaarsen het tij ook niet keren.
Boeddhabeeldjes hebben ondertussen een enorme opgang gemaakt. Het is aangrijpend als je ontdekt – een willekeurig voorbeeld uit mijn leefomgeving – dat mensen die in hun jeugd Zondag 1 van de catechismus kenden, een gereformeerde kerk als ouderling gediend hebben, nu een beeld van Boeddha in hun tuin plaatsen. Een verandering in denken en geloven, die verder reikt dan iemands persoonlijke levenssfeer.

Overleden geliefde
Die aandacht voor Boeddha was er in Nederland al langer. Neem de Haagse romans van Louis Couperus, die het deftige milieu van het eind van de negentiende eeuw beschrijft. In De stille kracht bijvoorbeeld verwoordt hij wat de komst van Javanen en Chinezen betekent. ‘De Chineesche winkeltjes waren overvol koopwaar, betekend met rode en gouden karakters en beplakt met rode en gouden papiertjes met spreuken; op de achtergrond het huisaltaar met de heilige plaat: de witte god, gezeten, en achter hem de grijnzende zwarte god.’

Dat huisaltaar nu heeft haar intrede gedaan in veel Nederlandse woningen. Tijdens de openingsbijeenkomst van de maand van de spiritualiteit maakte een Nijmeegse wetenschapper bekend dat ongeveer drie op de tien Nederlanders over een huisaltaar beschikt! De neergang van veel kerken gaat samen met de opkomst van het huisaltaar.
Wie zich erin verdiept, leest niet alleen over wat er in vele huizen aan religieus leven plaatsheeft, maar komt ook het denken van mensen op het spoor. Mensen zoeken een plaatsje om tot rust te komen, om contact te krijgen met zichzelf (!), soms ook met een overleden geliefde. Dat kan met behulp van een ingericht plankje in de boekenkast, een stukje van het bureau of een speciaal ingericht deel van het huis.

Levensgeheim
Het huisaltaar als plaats van bezinning, ook als plaats om je leven te offeren, je toe te wijden aan jezelf, aan je innerlijke stem, je levensgeheim of je levenskracht te ontdekken, om te zoeken naar het goddelijke in jezelf. Als ik het op me in laat werken, komt niet de gedachte boven: Hoe kunnen deze mensen nu in zichzelf naar vrede en harmonie zoeken? Ik schrijf de zoektocht van zoveel miljoenen mensen niet af door Augustinus aan te halen, die zelf ervaren had dat zijn hart onrustig bleef, totdat het in God rust vond.
Voor mij is de vraag vooral: hoe kan het dat al deze zoekers het in de kerk niet gevonden hebben? Waarom hebben wij hen niet bereikt, waarom konden wij het evangelie niet doorgeven en zoeken mensen innerlijke rust buiten de kerk, vooral buiten Christus? Het stelt mij schuldig aan de bloei van zoveel vage religiositeit. Als geen ander deed Hij een appèl op vermoeiden en belasten – en ons lukt het onvoldoende om Zijn stem door te geven, ook als kerken in Nederland.

Van kracht tot kracht
'Zalig zijn degenen die in Gods huis wonen', waar volgens Psalm 84 plaats is voor het meest alledaagse beestje, de mus. Daar, in de heiligheid van Zijn woning, wordt de levende God ontmoet. Daar is hét altaar, daar heeft verzoening plaats en wordt vrede gevonden. En zo gaan mensen van kracht tot kracht verder, een weg lopend die voor hen gebaand is, tot het einde van de pelgrimsreis onder de bescherming van een Zon en een Schild.
Dát is mijn vraag, waarom het geheim van het heiligdom, van de dienst van de verzoening waarmee Nederland al eeuwenlang gezegend is, zoveel miljoenen niet meer bereikt. En wat de roeping van onze kerk, onze gemeente, onze familie, van mijzelf hierin is.

Huisgodsdienst
Wij organiseren het herstel van de kerk in Nederland niet, we houden zelf geen christelijke organisaties of reformatorische zuil in de lucht. Maar we kunnen elkaar wel wijzen op hét altaar uit het heiligdom, om als gevolg van een geschonken vrede ons leven als een dankoffer voor God en de naaste beschikbaar te stellen.
Dat begint dan bij onze naasten, in onze woonomgeving, in ons huis. Bij onze binnenkamer, want het is niet ouderwets, maar blijkbaar zeer modern en vooral heilzaam om die te hebben. Bij onze huisgodsdienst, waarin we onze kinderen voorgaan in het dagelijks leven met God, waarin we Zijn zegen nodig hebben voor alle dingen van de dag, waarin we ons oefenen in een leven van gehoorzaamheid en toewijding.

Verduisterd licht
Ooit werd de televisie het huisaltaar voor velen genoemd, waaromheen het gezin zich avond aan avond schaarde. Nu zou de computer dat kunnen zijn, waaraan we dagelijkse vele uren van onze tijd offeren.
Misschien offert iemand zijn leven op het altaar van de sport. Het kan ook religieuzer ingekleed, door een beeldje, een betekenisvolle steen, een foto van een geliefde, een kaarsje en onze gelukskaarten uit te stallen.
Uiteindelijk vallen we samen om als we ons altaar in eigen hand houden. Wat een karikatuur is van de dienst aan de ware God, verduistert het licht dat Hij ontstoken heeft. Dan weet ik dat na de maand van de spiritualiteit in november advent volgt, en Kerst. Christus verschijnt aan mensen die beseffen in duisternis te zitten en richt hun voeten op de weg van de vrede. Uit de Bijbel leer ik dat mensen daarvan zingen gaan, sámen zingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen