GLOBAAL BEKEKEN

Vorige week vond de jaarlijkse bijeenkomst van de Gereformeerde Bond, GZB en HOE plaats over de contacten met Hongarije. Ds. Matjo Lajos en drs. E. Blaauwendraat spraken over (christelijk) onderwijs in achtereenvolgens Hongarije en Nederland. De laatste citeerde een fragment uit het bekende boek van C.E. van Koesveld, Schetsen uit de pastorie van Mastland (1843), over een bezoek van de dominee aan de onderwijzer.

• De school, schuins over mijne woning gelegen, zag er bij mijne komst op Mastland niet bijzonder gunstig uit; het dak was lek, de ramen laag, de muren gescheurd, de vloer vochtig en het lokaal nauwelijks groot genoeg om de Mastlandsche jeugd over de banken opeen te schuiven, en zoo doende de school mede vol te laden, terwijl alleen de hoogere klassen van bekrompen lessenaartjes voorzien waren en in de winter de voetenbank van den kleinen katheder nog eenige kleuters bergen moest. Ik trad opzettelijk eerst de school binnen, om onzen meester in al de kracht zijner werkzaamheid te zien, en verzocht hem rustig voort te gaan, terwijl ik mij op eene bank nederzette. (…) Zonderling was ik te moede, toen ik daar den man van wijsheid en van kindertucht zoo ijverig bezig zag onder dat hoopje kinderen, waarvan het oudste misschien tien jaren telde.
‘Hoe verschillend’, dacht ik, ‘is toch het leven van den mensch! Terwijl elders velen op het groote en woelige tooneel der wereld schitteren, is deze man bestemd om, jaar op jaar, dezelfde bekrompene mate van kennis in de kleine boeren-hersenen te pakken, evenals de winkelknecht zijne ponden tabak in de afgepaste zakjes instampt en afweegt. Jaar op jaar moet hij de schooldeur open zetten, om er een weinig lezende, schrijvende en cijferende geslachten uit te laten. (…) Altijd beweegt hij zich in de eerste, afgebrokene beginselen der wetenschap; altijd leeft hij onder vogelkens, die voor hem zingen in de kooi, maar hem ontvluchten als de deur opengaat, altijd heeft hij de jeugd rondom zich en den klimmenden ouderdom van binnen. Doch, alles te zamen genomen, is niet de mensch even goed berekend voor den kleinsten als voor den grootsten kring? En wie bewijst ons, dat de webbe voor de spin kleiner is dan de poolzee voor den walvisch?

• Uit ditzelfde hoofdstuk nog een fragment over de verhouding dominee en onderwijzer.

Wat Meester Herman Baljon zelven betrof, het was hem hier vooral aan te zien, dat hij al de wijsheid van het huis en de school in zijn persoon vereenigde en zich daarvan de vriendelijke stralen zoowel over vrouw en dochter, als over de schooljeugd verspreidden. Het hoofd stond nog steil rechtop, ofschoon vijf en zestig jaren hem reeds het haar hadden doen grijzen, en de oogen gingen steeds, als de slinger van een uurwerk, geregeld rechts en links, terwijl zijne vrouw van iedere eenigszins belangrijke zaak in die oogen de beslissing las. Dat achtbaar hoofd was evenwel gewoon om zich te buigen en die oogen om nederwaarts te zien voor het aanschijn van den predikant, het zij oud of nieuw, bejaard of jeugdig, evenals de grijze officier, fier en barsch voor zijne compagnie, eerbiedig de oogen nederslaat, ook voor den jongeren generaal. Hij behoorde nog tot de meesters der vorige eeuw, gewoon om zelve des Zondags hun gezangbriefje te halen, het glas water op den predikstoel te brengen en ook door de week er zich eene eer in te stellen, als zij den predikant kleine diensten konden bewijzen. (…) en zoals hij hoog den schepter zwaaide over ieder opkomend geslacht, zoo boog hij zich diep voor ieder ‘aankomend’ leeraar terneder. Hij harkte zelf het kerkhof op, terwijl zijne vrouw het stof van de kerkstoelen veegde. En daarbij waren beiden gelukkig en wij gingen te zamen zoo vriendschappelijk om, dat de stilzwijgend erkende meerderheid van mijn ambt mij niet hoogmoedig maakte en hem niet hinderde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen