BOEKBESPREKING

Luc Panhuysen:
Het rampjaar 1672. Hoe de Republiek aan de ondergang ontsnapte.
Uitg. Atlas, Antwerpen; 480 blz.; € 39,90.
Door een overrompelende inval van het grootse Europese leger sinds de tijd van de Romeinen, op de been gebracht door de Franse koning Lodewijk XIV (de Zonnekoning) en de Engelse koning Karel II, gesteund door de bisschoppen van Munster en Keulen, kwam de Republiek in de grootste crisis van de Gouden Eeuw. In een periode van zeventien maanden raakte Nederland ‘redeloos, reddeloos en radeloos’.
De auteur beschrijft deze periode aan de hand van een driehoeksbriefwisseling van Margaretha Turnor, haar man Godard Adriaan van Reede en hun zoon Godard.
Godard Adriaan, baron van Reede, heer van Amerongen, was ambassadeur in Berlijn. De brieven die hij schreef en ontving (zestien dozen, met elk tachtig à honderd schetsen van zijn verzonden brieven; zeventig dozen ontvangen brieven) heeft hij zorgvuldig bewaard en zijn ondergebracht in het Utrechts archief. Zoon Godard vocht als hoge officier mee in het kleine leger van de Prins van Oranje. De auteur komt tot de conclusie dat de redding van het vaderland lag in de handen van de ambassadeur. Met zoon Godard kwam de wending ten goede, toen onder leiding van Prins Willem III en met hulp van bondgenoten de indringers tot de aftocht werden gedwongen.
Margaretha heeft met haar markante en emotionele brieven van de kant van historici tot nu toe de meeste aandacht gekregen, Godard Adriaan kreeg wetenschappelijk enige interesse, de zoon nauwelijks. Voor het eerst is nu de totale correspondentie in beeld gebracht. Het leverde een boeiend, gemakkelijk leesbare studie op, verlucht met een aantal foto’s en ondersteund door een keur van literatuur. Vanwege de persoonlijke correspondentie is het ook een gezinsverhaal.
Het boek sluit af met het sterfbed van de Zonnekoning. Hij kijkt terug op bijna vier decennia van onafgebroken krijgsgeweld. Vlak voor zijn sterven laat hij zijn vijfjarige zoontje aan zijn bed brengen. ‘Ik heb te veel van oorlog gehouden, volg mij hierin niet na’, voegde hij hem toe.

Een boeiende, fraai uitgegeven studie over een cruciale periode in onze landsgeschiedenis. De auteur kreeg voor zijn eerder uitgegeven boek De levens van Johan en Cornelis de Wit een boekenprijs.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen