Christelijk onderwijs in gevaar

Het boek Richteren spreekt van geslachten die zich afkeren van de Heere.
Richteren 2:10: ‘Zo stond er een ander geslacht na hen op, dat den Heere niet kende, noch ook het werk dat Hij aan Israël gedaan had.’ Er is een parallel te trekken tussen deze tekst en de Hongaars sprekende Hervormde Kerk van Slowakije van vandaag. Net als in de tijd van de Richteren is er sprake van grote secularisatie en vragen gelovige ouders zich af hoe ze hun kinderen een christelijke opvoeding kunnen geven.
Niet voor niets protesteerden afgelopen zomer de hervormden, de rooms-katholieken en de joodse geloofsgemeenschappen tegen de nieuwe taalwet, die 1 september van kracht werd.
Premier Robert Fico vormde een coalitie met de populistische Slowaakse Nationale Partij. Deze ultra-rechtse partij heeft een grote minachting voor alles wat Hongaars en alles wat godsdienstig is. Daarom mag bijvoorbeeld nu, anno Domini 2009, geen Hongaarstalige tekst op kerken staan zonder dat daarboven een Slowaaks opschrift aanwezig is. Het Slowaaks moet in alle openbare gelegenheden en via alle officiële kanalen worden gebezigd, op straffe van boetes die liggen tussen de € 3500 en € 5000 per geval.

Normale burgers
Deze surrealistische wet treft vooral de christelijke gemeenten waar Hongaars de voertaal is. Het is daarbij niet zo dat de Hongaarse minderheid hier geen Slowaaks zou kennen: alle Hongaars sprekenden in Slowakije hebben onderwijs gehad in zowel het Slowaaks als in het Hongaars en kunnen zich prima redden in het Slowaaks.
De van oorsprong Hongaren in Slowakije zijn overwegend normale burgers, die sinds het verdrag van Trianon in 1919, toen ze bij Slowakije werden ingedeeld, er niet op uit zijn de toestand in hun land te verstoren. De vele gemengde huwelijken tussen van oorsprong Hongaren en Slowaken zijn hier een voorbeeld van. Ze willen, zoals elke minderheid in een ander land, echter de eigen cultuur behouden. Voor de Hervormde Kerk geldt in dit verband dat ze de traditie vanuit de Reformatie wil behouden.

Bang voor baan
Vanaf 1993 nam een aantal predikanten in Slowakije het initiatief om een christelijke school te stichten of te herstichten. In 1948 werden alle christelijke scholen namelijk gesloten. Veel predikanten werden concreet herinnerd aan de tijd van Richteren: een hele generatie kinderen kreeg vanaf 1948 nauwelijks nog een godsdienstige opvoeding. Ouders waren bang hun baan te verliezen wanneer bekend zou worden dat hun kinderen godsdienstig werden opgevoed. Veel predikanten durfden het in de jaren vijftig en zestig jaren niet aan catechese te geven. De laatste twee communistische decennia lieten een enorme kerkverlating zien.
Ontzaglijk veel ouders maakten de keus om hun kinderen niet meer godsdienstig op te voeden, omdat dit later hun carrière zou schaden.
De geheime dienst speelde hierbij een grote, intimiderende rol. De beruchte Securitate van Roemenië was hier destijds nog heilig bij – de onlangs geopende archieven van de Slowaakse geheime dienst spreken boekdelen over deze manipulatie van christenen. In vrijwel alle Hongaarstalige hervormde gemeenten in Slowakije is de middengeneratie niet aanwezig, omdat deze te maken had met grote tegenwerking van de geheime dienst. Predikanten hebben op dit moment vaak alleen van doen met jongeren en ouderen.

Offers
Ondanks alle tegenwerking – ook toen het land allang zogenaamd verlost was van het communisme – konden er na 1993 in vijf hervormde gemeenten christelijke scholen worden opgericht en twee hervormde gymnasia. Er stonden veel christelijke onderwijzers klaar, ouders waren bereid grote offers te brengen en kerkenraden schoven met de financiën om de oprichting van de scholen mogelijk te maken. Veel onderwijzers kwamen naar Nederland om hier het onderwijs in ogenschouw te nemen. Wat ze meenamen bleek erg vruchtbaar te zijn in de Slowaakse situatie:
in de eerste plaats betrof dit het pedagogisch klimaat. Tot 1993 werd op de scholen streng frontaal onderricht gegeven waarbij de individuele leerling geen mogelijkheden kreeg. Nu proef je op de christelijke scholen een milde sfeer met aandacht en uitdaging voor elk kind.
In de tweede plaats deden de leraren veel ideeën op rondom het godsdienstonderwijs. Nu de scholen hun tweede lustrum vieren, blijkt dat zij uitdragen wat in het boek Richteren naar voren komt: alles is gelegen in het kennen van de Heere op twee manieren; het kennen van feiten en Gods grote daden en het kennen van de omgang met Hem.

Steun
Dat is de diepe drijfveer van het Slowaakse Hongaarstalige christelijk onderwijs van dit moment. Het wil de kinderen weer brengen naar de Bron van levend water via een degelijke christelijke schoolloopbaan, die er duurt van het zesde tot en met het vijftiende levensjaar. De Stichting Hulp Oost-Europa heeft vanaf de oprichting van de scholen aan deze twee basisprincipes van dit onderwijs veel kunnen bijdragen, dankzij steun van veel particulieren en ook van Nederlandse scholen, die korte of lange tijd een zusterschool in Slowakije sponsorden. Ook nu nog is dit nodig. De regering houdt subsidie achter van scholen, waardoor de bekostiging van het onderwijs op de christelijke scholen gevaar loopt. In Martovce bijvoorbeeld hebben de leraren geen salaris ontvangen over de maanden juni, juli en augustus van dit jaar. Zij accepteren deze inkomstenderving om de school voort te laten bestaan. De Slowaakse scholen kunnen op dit moment niet zonder steun uit Nederland. Alleen door grote offers te brengen kunnen kerkelijke gemeenten, ouders en leraren de scholen in stand houden. Op de website van de Stichting Hulp Oost-Europa zijn verschillende bijdragen te vinden van de directies van de lagere scholen in Slowakije.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen