Heiliging in het heden

Een belangrijk onderdeel van de briefwisseling betrof de vraag naar heiliging. Zonder dat ik meteen teken voor alles wat hij schrijft, denk ik dat evangelist Baan een punt heeft wanneer hij zegt dat Christus daadwerkelijk gestalte krijgt in de gelovigen. Het gaat veel te snel om dit af te doen als dopers. Sterker, het is schadelijk voor het geloofsleven en voor de gezondheid van de kerk om dat te doen.

Proces
In de Schrift wordt heiliging niet gereduceerd tot het in Christus heilig verklaard zijn. Recent onderzoek van prof.dr. G.H. van Kooten, waarin hij de mensleer van Paulus grondig bestudeert en plaatst in het brede veld van de toenmalige cultuur, toont aan dat de apostel Paulus een optimistische visie heeft op mensen die in Christus geloven (Paul’s Anthropology in Context, 2008). Optimistisch, in die zin dat Paulus een herstel ziet van het beeld van God in het leven van de gelovigen. Zodra de gelovige met Christus wordt verbonden, is deze niet alleen in Christus geheiligd, maar vindt er ook een samengroeien met Christus plaats (Rom.6).
Dit proces van samengroeien met Christus kan ook worden verwoord als een veranderd worden van de gelovigen naar het beeld van God (2 Kor. 3:18). Deze verandering vindt daadwerkelijk plaats in de gelovige in het hier en nu en is dus meer dan alleen het toegerekend zijn van Christus’ heiligheid aan de gelovigen.
Zo blijkt de apostel in 1 Korinthe 2 ook een onderscheid te kennen tussen gelovigen die nog psychikos zijn (in de Statenvertaling vertaald met ‘natuurlijk’) en zij die pneumatikos (in Statenvertaling ‘geestelijk’) zijn. De natuurlijke mensen zijn zij in wier leven het werk van de Geest nog niet ver heeft doorgewerkt. Naast al het andere dat daarover te zeggen valt, is in ieder geval te constateren dat blijkbaar in de gelovigen een proces op gang komt dat leidt tot gaan leven in overeenstemming met de G(g)eest en dat dit niet in alle gelovigen even ver gevorderd is.

Hier en nu
Het is daarom eenzijdig om alleen maar te zeggen dat Paulus weliswaar minder zonden ging doen, maar zichzelf een steeds groter zondaar is gaan vinden in de loop van de jaren. Hij heeft ook ervaren dat Gods kracht zijn leven vernieuwde. Ook kun je niet zeggen dat Romeinen 7:14-26 – nog afgezien van de vraag of dit gedeelte in eerste instantie wel bedoeld is als geruststelling voor mensen die de werking van het vlees ervaren – het enige is dat te zeggen valt over de wedergeboren mens. Romeinen 8 zegt minstens evenveel en daar is sprake van het gelijkvormig worden aan Christus (v 29). Volgens Romeinen 12:2 dient deze metamorfose al in het hier en nu te beginnen.

Echo
Deze bijbelse opvatting over de vernieuwde mens echoot door in onze traditie, in bijvoorbeeld de Dordtse Leerregels. We lezen daar over een daadwerkelijke verandering in de mensen die gaan geloven, oftewel het begin van het herstel van het beeld van God (voor deze uitdrukking DL 3/4.1): ‘11 … Gods Geest opent het geslotene, Hij vermurwt het verharde en besnijdt het onbesneden hart. Hij schenkt de wil nieuwe hoedanigheden en de dode

Volgende maand in De Waarheidsvriend een bijdrage over heiliging bij Calvijn.

wil maakt Hij levend, de verkeerde goed, de onwillige gewillig, de weerspannige gehoorzaam. Hij beweegt en sterkt de wil zo, dat hij als een goede boom vruchten van goede werken kan voortbrengen; 16 … Waar de hardnekkige weerstand van het vlees eens volkomen de overhand had, daar krijgt nu door de Geest een gewillige en oprechte gehoorzaamheid de overhand en hierin is de waarachtige en geestelijke vernieuwing en vrijheid van onze wil gelegen.’
Of, misschien wat bekender, in vers 7 van de Avondzang:

O Vader, dat Uw liefd’ ons blijk,
O Zoon, maak ons Uw beeld gelijk,
O Geest, zend Uwe troost ons neer,
Drie-enig God, U zij al d’ eer.

Daarnaast kunnen we denken aan Gezang 216 in de Hervormde Bundel van 1938, van de hand van Jodocus van Lodenstein, waarin onder andere staat:

Heil’ge Jezus, vorm mijn leden,
Mijn krachten en begeerlijkheden,
Dat aan mij alles U gelijk’;
’t Oog in ’t zien, de voet in ’t wand’len,
Dat in mijn denken, spreken, hand’len,
In alles Uwe beelt’nis blijk.

Kortom, het is zeker in lijn met reformatorische traditie om te spreken over de heiligheid als iets dat vorm begint te krijgen in de nieuwe mens.

Gedrag
Het ontbreken van deze heiligende vernieuwing van onze natuur heeft ernstige gevolgen voor de mate waarin wij vruchtbaar kunnen zijn. Dit kan op veel manieren duidelijk worden gemaakt. Interessant is het wellicht om een van de dingen die de studie van dr. Van Kooten aan het licht brengt naar voren te halen, namelijk het belang van de navolging van het goede voorbeeld om de inhoud van het evangelie te leren en door te geven. Paulus volgt Christus na en zo kan hij weer zijn lezers oproepen zijn navolgers te zijn (1 Kor.11:1). Zo wordt Christus in Paulus nagevolgd en krijgt Christus vervolgens weer gestalte in Paulus’ navolgers. Met andere woorden: ons gedrag is de Bijbel voor de mensen om ons heen. Valt daar wat goeds te lezen? Zou daarom de groei van de kerk stokken, omdat wij onvoldoende zichtbare gestalten van Christus en daarmee geen goede identificatiefiguren zijn?
De kerkgeschiedenis geeft eveneens te denken. Het blijkt in ieder geval dat geheiligd leven een van de kenmerken is van christenen die leefden in perioden waarin de Geest krachtig waait en de kerk groeit. Je ziet dit in de eerste eeuw maar ook later bij iemand als Calvijn, die zijn hart als een levend offer brengt aan God.
Ook de grote opwekkingen in Engeland en de VS, alsook het Reveil in ons land, werden gekenmerkt door een grote begeerte om te leven voor Christus. De levensvernieuwende werking van het geloof blijkt een belangrijk middel in Gods handen om ook andere mensen te trekken. Gaat het daarom slecht met de kerk, omdat dit vaak ontbreekt? En ontbreekt het niet daarom, omdat er niet over gepreekt wordt?

Niet zonder vermaning
Over de wijze waarop er gepreekt moet worden, opdat die verandering plaatsvindt, zijn de Dordtse Leerregels niet onduidelijk. Behalve het feit dat ze spreken over een bevel van geloof en bekering (2.5) staat in het slotartikel van hoofdstuk 3/4 van de Dordtse Leerregels dat door de vermaningen de genade wordt geschonken en hoe nauwgezetter wij onze roeping vervullen, des te heerlijker openbaart zich ook de weldaad van God, Die in ons werkt, en des te beter vordert Zijn werk.
Dit accent op vermanen is geheel in overeenstemming met de vele aansporingen die we vinden in de brieven van de apostel. Het is dus tekort om alleen te wijzen op de diepe verlorenheid van de mens en het kruis van Christus, en vervolgens maar te hopen dat de rest dan als vanzelf volgt. God werkt zowel de eerste bekering als wat daarna komt middellijk (vgl. Rom.10:14). Het gaat niet zonder de aansporing van het Woord en dan de hele rijkdom daarvan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen