Liever geen lievige theologie

Hoe komen schuld en verzoening dicht bij ons hart?

D e oproep die prof.dr. W. Balke eind november in De Waarheidsvriend deed om de bijbelse kern van schuld en verzoening centraal te stellen in de prediking, raakt mij als predikant. Ik merk aan den lijve hoe moeilijk het is om juist deze boodschap dicht bij mensen te brengen. Mensen worden in de kerk op allerlei manieren aangesproken. De boodschap van een God die je draagt, die met je meegaat door moeilijke tijden heen, verwarmt nagenoeg elk mensenhart. En wat is het bijzonder om in je leven de hand van God te mogen ontdekken, doordat de dingen die gebeuren geen toeval kunnen zijn. Gods leiding, Gods zorg, Gods liefde, het zijn thema’s die zowel trouwe gemeenteleden als belangstellende gasten raken en ontroeren.

Maar hoe zit het met onze schuld, en met de verzoening? Hoeveel mensen die de dienst meemaken, zullen dát noemen als het grote wonder van hun leven, dat God hen omwille van Jezus Christus genadig wil zijn?

Altijd al moeilijk

Het is altijd al moeilijk geweest om die boodschap over te brengen, maakte dr. Balke duidelijk. Dat was zo voor Johannes de Doper, het was zo voor Calvijn en het is zo voor ons. Natuurlijk speelt hier onze menselijke natuur een hartig woordje mee: het is voor niemand leuk om schuld onder ogen te zien, om afhankelijk te moeten zijn van onverdiende vrijspraak.

In elke generatie en in elke cultuur staan we dus voor de vraag hoe we juist deze boodschap dicht bij harten van mensen kunnen brengen. Het is duidelijk dat we daarin volstrekt afhankelijk zijn van de Heilige Geest. Alleen Hij kan overtuigen van zonde, van gerechtigheid en van oordeel (Joh.16:8). Alleen Hij kan mensen aanraken. Maar juist met het oog daarop roept Hij ons om woorden te spreken.

Welke woorden? Hoe wordt de boodschap van zonde en schuld voor mensen van nu herkenbaar? Voor mij is dat een zoektocht, en ik zou graag van collega’s horen hoe zij dat doen. Een paar dingen die ik heb geleerd wil ik delen.

Hemelse meetlat

Ten eerste speelt schuld voor ons, in onze tijd, vaak weinig een rol, omdat wij geneigd zijn onszelf te meten langs een menselijke liniaal en niet langs een hemelse meetlat. In vergelijking met de mensen om ons heen doen we het vaak zo slecht nog niet. Mensen die echt een scheve schaats rijden, zijn vaak werkelijk schuldbewust. Maar zij vormen een minderheid. De meesten van ons stelen niet (een illegaal kopietje hier of een zwart klusje daar vinden we binnen de aanvaardbare perken vallen), vloeken niet, moorden niet en zijn niet dronken (over het algemeen). Pas als we de heiligheid van de HEERE op ons laten inwerken, gaan we ontdekken waar in ons leven de zaken fout zitten. Preken over schuld houdt dus altijd in het tekenen van Gods heiligheid en Zijn smetteloze reinheid.

Ten tweede associëren wij zonde vaak met wat wij wél doen, en niet met wat wij níet doen. Overspel is zonde, maar je vrouw te weinig aandacht geven, is dat niet evenzeer zonde? Als je ieder het zijne geeft en je buurvrouw helpt als ze ziek is, maar je geeft niets aan goede doelen, ben je dan geen schuldig mens? Verkeerde gedachten zijn zondig, maar vergeten om mensen die ziek zijn te bezoeken, is dat niet evenzeer schuld voor God? Jezus Zelf gebruikt dit voorbeeld in wat Hij zegt over de schapen en de bokken (Matth.25).

Ten derde denken wij bij zonde vaak meer aan wat we doen in relatie tot mensen en minder aan wat we doen of nalaten in de relatie tot God. Als mens kun je jarenlang zorgen voor je zieke man of vrouw. Dat is een wonder van toewijding. Maar als je tegelijk je Schepper laat

praten, je zoekt Hem nooit op in gebed of hoe dan ook, sta je dan niet schuldig? Het is alsof je druk bent voor kindertjes in Brazilië, terwijl je je eigen vader in het verpleeghuis nooit bezoekt. Je kunt voor mensen voorbeeldig zijn, maar je Schepper intens grieven door Hem voorbij te leven.

Omkeren

Ten vierde kun je de thema’s van schuld en verzoening ook omgekeerd benaderen. Je kunt als predikant proberen de menselijke schuld zo levendig mogelijk te schilderen en zo uitkomen bij het offer van de Heere Jezus aan het kruis. Je kunt ook omgekeerd vanuit het kruis de ernst van de zonde tekenen. Ook al zouden wij misschien zo’n vreselijk offer niet nodig vinden, blijkbaar vond Gód het nodig! Kennelijk is er dus een vreselijk groot probleem. In Zijn ogen is onze schuld zo groot, dat daarvoor het offer van Zijn Zoon nodig was. De verwondering over de liefde van Jezus leidt zo tot inkeer.

Ten vijfde zijn we vaak erg kortzichtig. We hebben heel hard een internationaal perspectief nodig als spiegel. Wie kan nog met een vragende blik de schouders ophalen over zonde als je beseft waar we als westerlingen mee bezig zijn in het geheel van de wereldgemeenschap? Wie kan in het oordeel onbeschroomd staan tegenover Afrikanen en Aziaten die het slachtoffer zijn van klimaatverandering, veroorzaakt door onze milieuvervuiling? Hoeveel christenen zijn echt begaan met geloofsgenoten in Noord-Koreaanse concentratiekampen? Wie dit allemaal op zich laat inwerken kan toch maar één ding doen? Op de knieën gaan en smeken: ‘O Heere, wees mij, zondaar, genadig!’

Genetisch defect

Ten zesde is er de diepe wortel van het kwaad in ons leven. Schuldige daden zijn symptomen van een erfelijke aandoening, een soort genetisch defect, waarvoor we in de kerk het begrip erfzonde gebruiken. Alleen al daarom is er een kloof tussen ons als mensen en de volmaakte God. Hoe mooi het ook is dat we op sommige terreinen in ons leven echte overwinningen mogen boeken, dat we sommige zonden werkelijk achter ons kunnen laten, de wortel blijft altijd actief. Wat een wonder dat Zijn vergeving gaat tot in die diepste, erfelijke wortel. Wat een wonder dat Zijn belofte van eeuwige vernieuwing ook dat genetische defect omvat. Preken over schuld en verzoening blijft een zoektocht, maar een vreugdevolle zoektocht. Want niets is zo mooi als wijzen naar het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt.

C.M. van Loon

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen