Genoeg genade voor iedereen

D e Dordtse leerregels geven in hoofdstuk 2 geen direct antwoord op de opmerking van de catechisant. Maar het tweede hoofdstuk van dit belijdenisgeschrift biedt wel het nodige inzicht om met de opmerking om te gaan. Welke bagage levert het voor dergelijke actuele vragen? Welk goud biedt Dordt wanneer Arminius deze dagen wordt neergezet als de tolerante theoloog? Het gevaar is niet denkbeeldig dat het getuigenis van Dordt hiermee onterecht in de hoek van de intolerante dwangbuis wordt gedreven. Laten we luisteren naar wat de leerregels zeggen. Ze kunnen zichzelf verdedigen als wij onze oren spitsen.

Meer dan eerlijk

Het eerste wat de leerregels ons duidelijk maken is dat God volstrekt eerlijk is. Hij is meer dan eerlijk, Hij is rechtvaardig. God is niet alleen hoogst barmhartig, maar ook hoogst rechtvaardig (DL 2, 1). De gerechtigheid van God eist dat onze zonden worden gestraft. Schuld bij God moet betaald worden. Hier wordt door de opstellers van de Dordtse leerregels niet gesjoemeld. Wat krom is wordt niet recht gepraat. Dordt zet een helder godsbeeld neer.

Niet het beeld van een lievige God, die de andere kant op kijkt wanneer er schuld is. Nee, God is volledig rechtvaardig. Op de zon-de volgen tijdelijke en eeuwige straffen.

Deze woorden zijn een goede correctie op een misverstaan van God. Maar met de rechtvaardigheid van God is niet alles gezegd. De leerregels formuleren evenwichtig en schrijven dat God rechtvaardig en barmhartig is. Omdat wij geen genoegdoening kunnen geven, heeft God uit oneindige barmhartigheid ons Zijn eniggeboren Zoon tot een borg gegeven (2, 2).

Reformatie

Uit deze woorden blijkt duidelijk dat in de Dordtse leerregels het hart van de Reformatie klopt.

Uitdrukkelijk spreekt het tweede hoofdstuk over het verzoeningswerk van de Heere Jezus. De leer van de verkiezing – het theologische twistpunt in de leerregels – is nauw

verbonden met de leer van het zaligmakende werk van de Heiland. Wie de leer van de verkiezing aantast, tast het werk van de Zaligmaker aan. Het een hangt met het ander samen. `

In de Reformatie is opnieuw ontdekt dat alleen Christus de volkomen zaligheid biedt. Alles wat te kort doet aan Zijn offer is een aanval op het werk van de Zaligmaker. Om Dordt goed te begrijpen is het belangrijk om dit te zien. De felheid waarmee de remonstranten worden bestreden heeft alles te maken met het verzoenende offer van de Heere Jezus. Wanneer dit offer wordt aangetast is felheid en gedrevenheid op zijn plaats. Toen en nu.

Het gaat hier om kernpunten van het gereformeerde belijden. In heldere woorden belijden de leerregels daarom het heerlijke verlossingswerk van de Heere Jezus. De taal die de leerregels gebruiken is de rijke taal van het geloof. We horen in Dordt een lofzang op het werk van Christus.

De dood van Gods Zoon is rijkelijk voldoende tot verzoening van de zonden van de gehele wereld (2, 3). Aan Gods gerechtigheid is door Christus voldaan. Zijn dood is van grote kracht en waardigheid, omdat Jezus als God en mens heeft geleden. De waarde van de verzoening door Christus

ligt vast in Zijn persoon. Hij heeft de toorn van God over de zonde gevoeld (2, 4). Een vaster fundament voor de zaligheid dan de persoon en het werk van Christus is niet te vinden.

Verstommen

Op de achtergrond van deze belijdenis over Christus in Dordt horen we de woorden uit de zondagen 4, 5 en 6 van de Heidelbergse Catechismus. De Dordtse leerregels moeten ook tegen de achtergrond van de andere belijdenisgeschriften gelezen worden. De verkiezingsleer van Dordt ademt wat de catechismus en de Nederlandse geloofsbelijdenis leren over Christus. Jezus Christus is onze Borg en Middelaar.

De woorden waarmee Jezus ons als een Borg wordt voorgesteld, laten vragen naar de eerlijkheid van God verstommen. Kan ik tegen een God die Zijn Zoon aan

Naar aanleiding van 400 jaar Remonstrantie brengt de serie ‘Dordt en de Remonstrantie’ naar voren wat de verschillende hoofdstukken van de Dordtse leerregels belijden en hoe essentieel deze voor de gereformeerde theologie zijn. Vandaag hoofdstuk 2: Van de dood van Christus en de verlossing van de mensen hierdoor.

zondaren gaf zeggen dat Hij niet eerlijk is? God geeft Zijn Zoon aan zondaren die nergens recht op hebben. Over dit wonder zingen de Dordtse leerregels.

Over tolerantie gesproken

Uit de wijze waarop de opstellers van de Dordtse leerregels formuleren blijkt een behoedzame afgrenzing naar de leer van de remonstranten, die menen dat Christus voor allen en ieder mens is gestorven. Het gereformeerd belijden formuleert dat het offer van Christus, rijkelijk voldoende tot verzoening van de zonden van de gehele wereld is (2, 3). Het offer van de Heere Jezus is groot genoeg voor de hele wereld.

Als ik deze woorden lees denk ik weer terug aan de opmerking van de catechisant. De Dordtse leerregels geven mij bagage om in gesprek te gaan. Er is bij God geen sprake van oneerlijkheid. Er is bij de Heere overvloedige verzoening. Dit wonder moet worden verkondigd zonder onderscheid, met bevel van bekering en geloof, aan alle volken naar wie God Zijn evangelie zendt (2, 5).

Over tolerantie gesproken. Bij het aanbod van het heil wordt er niet gesproken over land van afkomst, ras of huidskleur. Verloren gaan gebeurt niet omdat het offer van de Heere Jezus te klein is. Verloren gaan komt slechts door eigen schuld (2, 6).

Ruim spreken

De belijdenis zet hier heldere kaders neer voor prediking en catechese. Dordt leert om ruim te spreken over het heil. Woorden als ‘voldoende’, ‘aan alle volken’ en ‘zonder onderscheid’ geven daartoe alle aanleiding. De Dordtse leerregels bakenen de grenzen naar het remonstrantisme in artikel 8 echter zeer duidelijk af. Dit artikel onderstreept dat het effect van de verzoening er alleen is voor de uitverkorenen. De remonstranten ontkennen dat het genade is om genade te ontvangen. Zij leren dat het aannemen van de genade afhankelijk is van de vrije wil (verwerping van de dwalingen, 2, 6).

Het heil is verworven door Christus, het toe-eigenen is volgens de remonstranten ons werk. De redding wordt zo een samenwerking tussen God en mens. Wat betreft het genadekarakter van het offer van Christus gaan zij een heel stuk mee met de gereformeerde leer, maar als het gaat over de toeeigening van het heil gaan de wegen tussen gereformeerden en remonstranten uit elkaar.

Vooral lofzang

Dordt houdt onverkort vast dat onze redding het werk van God is. Hem alleen komt daarvoor de eer toe. Dordt leert ons dat Christus niet alleen de mogelijkheid geeft om zalig te worden, ook het deel krijgen aan deze zaligheid is een geschenk van God (in hoofdstuk 3/4 wordt hier meer over gezegd). Een wonder dat ik met mijn verstand niet inzichtelijk kan maken. Een wonder om de Heere voor te danken. Zo leren de Dordtse leerregels om onze zaligheid en het voortbestaan van de kerk volledig in de handen van God te leggen. Zo eindigt het tweede hoofdstuk ook. God Zelf verzamelt de uitverkorenen en er zal altijd een kerk van gelovigen zijn (2, 9).

Prachtige woorden vol troost. Als het aan ons ligt komt er niet veel van de kerk terecht, maar God houdt Zijn kerk in stand. We krijgen vanuit het tweede hoofdstuk theologische bagage mee om te spreken in het catechisatielokaal. Maar we horen vooral een lofzang op Christus, die het heil heeft verworven en het ook schenkt en zo Zijn Kerk bouwt. Er is genoeg genade voor iedereen.

P. Veerman

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen