BOEKBESPREKINGEN

Dr. H. van den Belt Bloeien, snoeien en groeien. Over de ontwikkeling van het geloofsleven. Uitg. Groen, Heerenveen; 119 blz.; € 9, 95.

Toen ik de titel Bloeien, snoeien en groeien las, moest ik denken aan de wijze woorden van een tuinman. We stonden bij een prachtig bloeiende rozenstruik. ‘U moet nu al gaan

snoeien, dan zal hij nog mooier bloeien!’ Het klonk tegenstrijdig, maar het was trefzeker. Waarmee ik wil zeggen: de titel van dit boekje in de serie Studium Generale van Driestar Educatief is een juiste toonzetting van de inhoud: een studie over de ontwikkeling van

het geloofsleven. Het boekje is de samenvatting van een aantal lezingen over geestelijke groei.

Over het begrip geestelijk groei bestaan de nodige misverstanden, met het gevaar van de valkuilen van lijdelijkheid enerzijds en activisme anderzijds. In dit boekje wordt ons een betere weg gewezen. Het eerste hoofdstuk, over de Heilige Geest, zet de toon. De schrijver wijst ons op het paradoxale in de geestelijke groei: hoe meer we in Christus gaan zien, hoe meer we ook last van onze zonde krijgen. Er is toename van zelfkennis en verootmoediging voor God. Het is steeds meer een toevlucht nemen tot de Heere Jezus. Soms is er de schijn van het tegendeel: in de praktijk van de levensheiliging lijkt het dat we meer achteruit dan vooruit gaan. Hiermee wordt een wezenlijk punt van onze belijdenis aan de orde gesteld: de allerheiligste met zijn beginsel van gehoorzaamheid. Hiermee is het pastoraat aan gemeenteleden die het moeilijk hebben met de vraag naar zekerheid gebaat. En het bewaart ons tegelijk voor wettische groeikrampen – een uidrukking die ik ook tegenkwam. Ondanks dat laatste stelt de schrijver terecht dat de geestelijke groei een wezenlijk aspect is van het gereformeerde belijden. In twee gedeelten van het boek komt dit duidelijk naar voren: allereerst in de hoofdstukken over de sacramenten. Begrijpelijk, want juist vanuit deze instellingen van de Heere worden wij aangespoord te staan naar verdieping van het geestelijk leven. Daardoor wordt ook elke vorm van gemakzucht de pas afgesneden.

In de tweede plaats wordt de geestelijke groei bevorderd door het heiligend kruis. We zouden dat ook het snoeimes van de Heere kunnen noemen.

Verder wordt het thema uitgewerkt in overwegingen rond het gebed, de christelijke vrijheid, het getuigen in de wereld en de gemeenschap der heiligen. Het hoofdstuk over de heilsorde met daarin een aantal aspecten van de wedergeboorte is niet eenvoudig. Dit boek wil ik voor persoonlijke meditatie en onderling gesprek van harte aanbevelen.

W. Arkeraats, Hardinxveld-Giessendam

J.H. Gunning Jr. Het Kruis des Verlossers (1861), De prediking van de Toekomst des Heren (1888). Uitg. Nederlands Dagblad, Barneveld; 128 blz.; € 13, 90.

Door het Nederlands Dagblad wordt een zeer interessante serie boeken uitgebracht onder de titel Klassiek licht. Door middel daarvan wil de krant een breed publiek laten kennismaken met klassiekers die op Nederlands theologisch erf de afgelopen zes eeuwen zijn verschenen.

Een van deze werken is Het Kruis des Verlossers van de bekende ethische hoogleraar J.H. Gunning Jr. (1829-1905). Het wordt vakkundig ingeleid door de Gunningkenners dr. A. de Lange en dr. L. Mietus. Zoals uit veel van zijn geschriften blijkt ook uit dit werk hoe erudiet én vroom deze godgeleerde was. Schreef hij niet voor zijn vakgenoten maar voor het kerkvolk, dan ging diepte aan eenvoud gepaard, wat het geval is met Het Kruis des Verlossers.

Gunnings kracht was onder andere dat hij veel van de moderne vragen, die hij om zich heen én in zichzelf hoorde, niet terzijde schoof, maar serieus nam en die vervolgens vanuit het christelijk geloofde probeerde te

beantwoorden. Het kruis, zo liet hij zien, is er vanwege onze schuld en de dood is het bittere einde van een abnormale, fatale ontwikkeling. Christus heeft deze ontwikkeling doorbroken, omdat Hij de kracht had zich vrijwillig en uit

liefde op te offeren en de straf van God voor de mensheid op Zich te nemen. Dat klinkt vertrouwd, maar door zijn aanpak wist Gunning volop in gesprek te zijn met zijn tijd. Belangrijk in dezen was voor hem de zelfverloochening: de mens kan God weer dienen, doordat Christus in hem een klein beginsel van zijn eigen zelfverloochening en offervaardigheid werkt. Dat gaat langs de weg van de loutering. Op het piëtistische af pleit Gunning voor de Christus in ons. Daartoe komt het echter niet door lijdzaam afwachten, zoals zijn Hilversumse gemeenteleden dachten; maar door worsteling, waarbij wij onder het kruis komen en actief breken met de zondige wereld.

In het ND-bandje is nog een tweede werk van Gunning opgenomen: De prediking van de Toekomst des Heren. In Gunnings geloofsleven en in zijn theologie speelde Christus’ toekomst een grote rol. Enkele regels uit het slot ervan: ‘Het geloof van de Gemeente is een wachten, een verwachten. Een christen is een mens die wachten kan. Maar ook dit wachten is geen trage rust, neen, een stille ontvankelijkheid voor God, opdat Hij door ons werkt. (...) In de stilte, door dat wachten onderhouden, wordt het woord van de Heer verstaan: ‘Zie, Ik kom spoedig.’

Een punt van bevreemding. Waarom is voor het Het Kruis des Verlossers de eerste druk genomen en niet bijvoorbeeld de vijfde of zesde, die Gunning vlak voor zijn dood nog geredigeerd heeft? Daarin komen de aangrijpende regels voor: Wij hebben ‘een God, die liefheeft en toornt, die handelt en het gebed hoort, wien de zonde der menschen ‘smart aan zijn hart, en wien het berouwt over zijne kinderen.’ En zoo gelooven wij ook dat Christus’ verlossingswerk, van God zelven uitgegaan, zijn heiligen toorn, onder welken wij hadden moeten verzinken, heeft weggenomen en ons behoudenis heeft aangebracht. Ja, God is met ons verzoend, doch naar zijn eigen eeuwigen Raad (1 Petr. 1:20). ‘Moest God dan bloed zien? ’ vraagt men, en duidt in den afschuw waarmeê men die vraag doet, haar ontkennende beantwoording als van zelf sprekende aan. Ik schroom de ontzetting van den vrager niet en antwoord: ja, God moest bloed zien.’ In deze serie verschenen ook:

H. Bavinck Gereformeerde katholiciteit (1888-1918). 296 blz.; € 15, 90.

Nog altijd wordt er studie gemaakt van het theologisch werk van Herman Bavinck. Het is dan ook een van de hoogtepunten van de

gereformeerde theologie rond de vorige eeuwwisseling. Actueel tot en met! Deze waardevolle bundel bevat onder andere de bekende oratie De katholiciteit van christendom en kerk en het mooie pastorale geschrift De zekerheid van het

geloof. De inleiding is van de hand van dr. C. van der Kooi.

O. Noordmans Herschepping (1934). 208 blz.; € 14, 90.

“Slechts” bedoeld voor leiders van een jongerenkamp, maar uitgegroeid tot een van de meest diepgravende werken van de vorige eeuw, waarin een “basiscursus christelijk geloof” gegeven wordt. Met een uitstekende inleiding van dr. H.W. de Knijff.

K. Schilder Wat is de hemel? (1935). 378 blz.; € 15, 90.

Wat is de hemel? vormt het hoogtepunt in het werk van de markante gereformeerde theoloog Klaas Schilder. Hij verlangde ernaar het gereformeerd belijden actueel te verwoorden. Waar was God in de cultuurcrisis van na de Eerste Wereldoorlog en in de roerige jaren dertig? Het boek wordt ingeleid door dr. B. Kamphuis.

H.J. Lam, Ridderkerk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen