Lees je Bijbel

W alter Scott, een bekende Engelse schrijver, had wereldbe­roemde boeken op zijn naam staan. Uit mijn jeugdjaren herinner ik me de spannende avonturen van Ivanhoe, over wie Walter Scott schreef. Toen deze man op zijn sterf­bed lag, zei hij tegen zijn oudste zoon: ‘Geef mij het Boek eens aan.’ Zijn zoon vroeg welk boek vader bedoelde. Scott antwoordde: ‘Er is maar één boek dat men hét Boek kan noemen en dat is de Bijbel.’

Wat Ivanhoe zijn zoon wilde duidelijk maken, begrijpen we: er is niet één boek dat met de Bijbel vergeleken kan worden. Het is het Boek der boeken. Hoe spannend of leerzaam een boek ook kan zijn, de Bijbel steekt er nog altijd ver bovenuit. Geen wonder dat de Bijbel het meest gelezen boek in de hele wereld is. En er is ook niet één boek in zoveel talen vertaald als de Bijbel.

Stormlamp

Waarom is de Bijbel dan zo belangrijk? Dat kan de dichter van Psalm 119 ons vertellen. Het unieke van het Woord van God is dat het een lamp voor onze voet en een licht op ons pad is (vs. 105).

Iets om te wegen en te overwegen: de Bijbel is een lamp.

Dat moeten we echter niet verkeerd begrijpen. Want wat voor lamp is de Bijbel? We vergissen ons als we denken dat de Bijbel een schemerlamp is, waar je heerlijk een beetje bij kunt luieren. De Bijbel is ook geen bureaulamp, zoals jongeren gebruiken als ze ‘s avonds hun huiswerk maken. De Bijbel is evenmin een zaklamp die je meeneemt op vakantie voor het geval je iets kwijt bent in de tent. Nee, de Bijbel kun je het beste vergelijken met een storm­lamp.

Op eenzame boerde­rijen in de polder wordt hij nog wel gebruikt. Als de boer door het donker naar een schuur in het land moet, dan neemt hij zo’n stormlamp mee. ­De schilder Vincent van Gogh vertelt in één van zijn brieven hoe zijn vader, die predikant was, zo’n stormlamp gebruikte als hij ‘s avonds of ‘s nachts bij een zieke werd geroepen.

Zo’n licht is de Bijbel. Het Woord van God wijst ons de weg door deze wereld, waarin het door de zonde donker is geworden. De Bijbel wijst ons de weg terug naar God, naar de Heere Jezus, die voor onze zonden stie­rf op de kruisheuvel Golgotha, naar het eeuwige leven. Ook als we verdrietig zijn, als het donker is in ons hart en leven, wil de Bijbel ons bijlich­ten. Alleen dit licht wijst ons de goede weg. Zonder het licht van de Bijbel verdwalen we onherroepelijk.

Tien minuten

Naast de 32 procent jongeren die in het LCJ-onderzoek aangeven (bijna) nooit in de Bijbel te lezen, blijkt bijna 6 procent er een paar keer per maand aan toe te komen, terwijl meer dan 30 procent wekelijks de Bijbel enkele keren ter hand neemt. Ten slotte is er ook nog een groep jongeren die elke dag te rade gaat bij het Boek der boeken.

Uit dit onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de onder­ vraagde kerkelijke tieners regelmatig tot zeer regelmatig in de Bijbel leest. Maar het aantal niet-lezers is ook aanzienlijk. Meisjes doen het in dit opzicht beter dan jongens. Bijna 59 procent van de jongens leest nooit of bijna nooit in de Bijbel.

Veel tijd besteden de meeste tieners overigens niet aan de omgang met de Schrift. Doorgaans komt het neer op ‘even bijbellezen’: zo’n 80 procent is binnen tien minuten klaar, terwijl 45 procent aan vijf minuten al genoeg heeft.

Of de jongeren zelf tevreden zijn met hun gedrag op dit punt? De meeste tieners zouden het liefst meer tijd aan de Bijbel willen besteden. Maar wat ze vooral graag zouden willen is dat ze er meer aan hadden voor zichzelf. Ze zouden er meer door geraakt willen worden en ze zouden er ook meer mee willen doen in de praktijk. Lang niet altijd leidt de omgang met het Woord tot verdieping van hun geloof en datzelfde geldt voor verandering van hun manier van leven. De consequenties van het bijbellezen worden hen niet voldoende duidelijk. Sommigen geven eerlijk aan dat ze er niet zoveel zin in hebben om de Bijbel in alle dingen van hun leven als richtsnoer te laten gelden. Met name op het terrein van alcoholgebruik en seksualiteit gaan ze liever hun eigen gang.

Wereld en wetenschap

De vraag rijst hoe het komt dat de Bijbel zo laag scoort onder kerkelijke jongeren. Het antwoord kan niet in één zin gegeven worden. Meerdere factoren spelen een rol. De schokkende ervaringen in het wereldgebeuren of in het persoonlijk leven kunnen moeite geven met het geloof in een God die leeft en die luistert en die ons persoon­

lijk aanspreekt in Zijn Woord. Waar was deze God in Auschwitz en waar was Hij in Haïti en waar was Hij toen ik zwaar depressief werd? De vraagtekens die de wetenschap plaatst achter de betrouwbaarheid van de Bijbel kunnen ook knagen aan het geloof dat de Bijbel het beste boek voor onderweg is.

Dat zijn zaken waar trouwens niet alleen jongeren mee te maken hebben. Ouderen lopen er evengoed tegenaan. En wie zal ons de oplossing voor dit soort existentiële problemen aanreiken? De recente discussie over schepping en evolutie maakt duidelijk dat het hier gaat om een weerbarstige materie.

Ouders

Intussen zijn er ook andere zaken die een rol spelen. Ik denk allereerst aan de voorbeeldfunctie van de ouders. Hoe functioneert de omgang met de Bijbel in het gezin? Laten ouders merken dat het Woord van God werkelijk iets betekent voor hun persoonlijk leven en hun huwelijksleven? Wordt de sfeer in huis bepaald door Gods goede geboden en heilzame beloften? Of maken we als ouders in feite ook zelf de dienst uit? En welke plaats heeft de Bijbel in de huisgodsdienst? Te vrezen valt dat het ook daar vaak een kwestie is van ‘even lezen’ na de maaltijd of voor het slapen gaan. De Schriftlezing is niet zelden een leeg ritueel geworden, een dode gewoonte waar weinig of niets van uit gaat naar de kinderen. Hoe vaak komt het tot een gesprek over wat we gelezen hebben? Wat doen we eraan om onze kinderen te helpen bij het verstaan van de Bijbel?

Hulpmiddelen

Gelukkig zijn er vandaag de dag allerlei hulpmiddelen. Een goed dagboek kan veel verhelderen wat er uit de Bijbel werd gelezen. Stimulerend is ook de zogeheten OIA-methode, zowel bij het persoonlijke bijbellezen als bij de Schriftlezing in het gezin. Die drie letters staan voor - observatie (wat lazen we nu ei­ genlijk, zijn er dingen die we niet begrijpen? ) - interpretatie (wat betekent het gedeelte dat we lazen? ) - applicatie (hoe passen we wat we lazen concreet toe in ons gezin als ouders en kinderen? ) In onze haastige en jachtige tijd – iedereen is druk, druk, druk – zullen we er misschien niet elke dag aan toekomen om zo met de Schriftlezing om te gaan. Maar als we ernaar streven het zo vaak mogelijk te doen, zullen we de zegen ervan mogen ervaren. En zeker op de zondag moeten we daar toch tijd voor kunnen vinden?

Verstaanbaarheid

Een barrière bij het lezen van de Bijbel kan de verstaanbaarheid zijn. Hoe dankbaar we ook mogen zijn voor de Statenvertaling – vol­

gens Joodse geleerden naast de King Jamesvertaling de beste die er ooit werd geproduceerd –, feit is dat vooral jongeren aangeven de taal uit de zeventiende eeuw moeilijk te vinden. Vergelijking met een nieuwe vertaling kan ons soms verder helpen. Inmiddels bevindt de Herziene Statenvertaling, die Statenvertaling én verstaanbaarheid wil combineren, zich in een ver gevorderd stadium. Eind dit jaar moet de hele Bijbel klaar zijn. Ouderen zullen in deze herziening soms bekende en vertrouwde woorden missen. In ons gezin lezen we al geruime tijd elke morgen een Psalm uit deze bijbeluitgave. Het valt ons steeds weer op hoezeer de taal van de Statenvertaling herkenbaar is gebleven. Met deze hertaling hebben de jongeren op de catechisatie aanzienlijk minder moeite met het lezen uit de Bijbel dan voorheen. In onze gemeente maken wij er dan ook vrijmoedig gebruik van. Een spannende vraag is of de herziening straks ook gebruikt gaat worden in de eredienst. Op meerdere kansels kwam ik het bekende blauwe boekje al tegen en nogal eens werd ik door de kerkenraad gevraagd daaruit te lezen.

Tip van Luther

Bij alles wat gezegd kan worden over het bijbellezen, blijft één ding centraal. Wie leest met een open mind en een heilbegerig hart, krijgt de smaak te pakken. Daarom is het gebed blijvend noodzakelijk. Juist in ons bijbellezen zijn we aangewezen op de verlichting en de leiding door de Heilige Geest, die de gelezen woorden in ons hart wil binnendragen.

Ik eindig met een tweetal praktische adviezen van Maarten Luther. De reformator vergeleek het lezen in de Bijbel met het verzamelen van geestelijk voedsel. Dat moeten we niet doen als een vlinder die van de ene bloem naar de andere fladdert. Vluchtig, oppervlakkig. Laten we een voorbeeld nemen aan een bij, die helemaal in de bloemkelk kruipt om er het voedsel uit te puren.

En mochten we op dingen stuiten die we niet kunnen plaatsen, dan heeft Luther nog een goede raad. Bijbellezen is volgens de hervormer uit Wittenberg zoiets als vis eten. Dan moet je beginnen bij het vlees en dat tot je nemen. De graten laat je gewoon liggen. Wie het omgekeerde doet, raakt gegarandeerd in de problemen.

M. van Campen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen