BOEKBESPREKINGEN

Paul Wells De ergernis van het Kruis. Over de verzoening tussen God en mensen. Uitg. De Banier, Apeldoorn; 339 blz.; € 17, 90.

Op dit moment is de discussie over de verzoening in Nederland weer geluwd. Alleen al voor iedereen die probeert het evangelie te

delen met anderen, blijft het echter heel relevant om na te denken over wat de Heere Jezus voor ons deed: waarom moest Hij voor onze zonden sterven? Het blijkt in de praktijk niet eenvoudig uit te leggen. Meestal stuit

dit geloof op onbegrip, minder vaak op ergernis.

Paul Wells schreef een boek over de betekenis van het kruis, getiteld De Ergernis van het Kruis. Het boek is een vertaling uit het Engels. Zijn belangrijkste doel met dit boek is een antwoord te vinden op de vraag: waarom was het noodzakelijk dat Christus stierf? Wells is hoogleraar aan de Theologische Faculteit in Aix-en-Provence. Hij leeft in het sterk geseculariseerde Frankrijk. Dat boeide mij extra: hoe probeert hij in zijn omgeving het evangelie van het kruis uit te leggen? De kernvraag benadert Wells van vele kanten, waardoor het er echter niet overzichtelijker op wordt. In deze bespreking beperk ik mij tot twee kernhoofdstukken.

Allereerst hoofdstuk 2 met als titel Ergernis. Het lijkt erop dat voor Wells de ergernis van het kruis ligt in de idee dat de betaling voor de zonde een reden voor vergeving is en dat de woede van God wordt afgewenteld, omdat Christus de prijs voor de zonde betaalt. Maar het werd mij niet duidelijk wat hiervan precies het ergerlijke is. Dat iemand anders voor je betaalt? Of dat de prijs zo onnoemelijk hoog is? Of dat God blijkbaar niet zomaar vergeven wil, maar ook genoegdoening eist? Wells relativeert de moeite die mensen in onze cultuur met het kruisevangelie hebben. Volgens hem is er namelijk een probleem in de mensheid dat de problemen van onze cultuur met het evangelie overstijgt. Mensen hebben volgens Wells namelijk een visie op de wereld waar alle mensen van nature aan vastzitten. Deze visie staat los van verschillende culturele uitingsvormen. Door zo te redeneren loopt Wells het risico dat hij niet echt in gesprek komt met de eigen cultuur. Het lijkt mij echter dat die ‘algemene moeite’ juist niet losstaat van verschillende culturele uitingsvormen, maar verschillend verwoord wordt ín die verschillende culturen. De ‘algemene moeite’ is niet ‘los’ verkrijgbaar. Vandaar dat het kruis in de joodse cultuur een ergernis is, maar in de Griekse cultuur dwaasheid. Daarom lijkt het me een belangrijke vraag: Hoe ligt ergens de relatie tussen die ‘algemene’ moeite en de culturele uitingsvorm? Juist doordat deze vraag niet beantwoord wordt, krijgt het boek iets abstracts en komt er geen gesprek op gang met onze cultuur. Daardoor is het boek missionair gezien onbevredigend.

Ook in de uitleg van de Bijbel laat Wells een belangrijk punt liggen. Hij merkt op dat in de Bijbel allerlei beelden gebruikt worden voor wie Christus voor ons is. Volgens Wells is het beeld van Christus, die in onze plaats de straf op de zonde draagt, het meest centraal in de Bijbel. Maar bij een eerste lezing van de Bijbel lijkt het beeld van het offer veel centraler te zijn. Komt een offer brengen voor de zonde op hetzelfde neer als plaatsvervangend straf dragen? Het zou uiteindelijk kunnen, maar Wells verantwoordt zijn visie niet.

Het tweede hoofdstuk waarop ik wil ingaan, is hoofdstuk 5 Liefde en gerechtigheid. Wat is het antwoord dat Wells geeft op de vraag waarom Christus moest sterven? Duidelijk is dat dit voor hem te maken heeft met de eisen van Gods gerechtigheid. Wat verstaat hij onder Gods gerechtigheid? God handelt altijd in overeenstemming met wat recht is, schrijft hij. Maar dan komt bij mij de vraag op: waarom is het in overeenstemming met wat recht is dat God niet vergeven kan zonder te straffen? Bij mensen ervaren we vergeving zonder genoegdoening toch ook niet als onrechtvaardig? Op deze vraag gaat Wells niet in. Hij merkt wel op dat ‘waarachtige vergeving herstel van het misdane met zich mee brengt’. Daar ligt volgens mij de kern, maar hij werkt deze opmerking helaas niet verder uit.

In dit hoofdstuk gaat Wells niet met de bijbelse theologie in gesprek. Al langere tijd wordt er in de bijbelwetenschappen veel nagedacht over Gods gerechtigheid. Daardoor laat Wells waardevolle inzichten liggen. Ten slotte nog een aantal dingen die mij troffen. Wells merkt op dat je in relaties niet zomaar kunt doen wat je wilt, ook in de relaties gelden structuren. Relaties kun je bijvoorbeeld niet zomaar herstellen als je wilt; dat moet op een manier gebeuren die voor relaties geëigend is. Mooie gedachten schrijft hij ook over Gods genade, bijvoorbeeld: Gods genade roept ons geloof op. Verder leer je uit dit boek dat het spreken over Gods goedheid en liefde oppervlakkig blijft, als je die niet inkleurt vanuit woorden als genade, barmhartigheid en heiligheid. Misschien kom je daarom deze woorden in het Oude Testament vaker tegen dan het woord liefde.

Zo is er nog veel meer. Veel gedachten uit dit boek kunnen je aan het nadenken zetten en kunnen je ook verder helpen. Als het gaat om een helder antwoord op de vraag naar het waarom van het lijden van Christus in de context van deze tijd, voldoet het minder.

B.J.D. van Vreeswijk, Hattem

Anne Rice Jezus. Uit Egypte geroepen. Uitg. Merweboek, Sliedrecht; 320 blz.; € 18, 90.

Deze roman is het eerste deel van een romancyclus over het leven van Jezus, geschreven in de ik-vorm. Dit deel gaat vooral over Jezus’ kinder- en jeugdjaren.

Een roman over het leven van Jezus, kan dat wel? Aan de ene kant zou het moeten kunnen. Jezus was immers volledig mens. Aan de andere kant is het een hachelijk iets, want Hij was tegelijk Gods Zoon. Bovendien worden de lezers al gauw op een verkeerd spoor gezet. Dat is met deze roman ook het geval, hoe goed de schrijfster, die na haar bekering van atheïst tot het rooms-katholieke geloof alleen nog christelijke boeken wil schrijven, het ook bedoelt. Ze heeft, zoals ze schrijft, grondige studie gemaakt van het Nieuwe Testament en van apocriefe literatuur. Zo

wordt Jezus beschreven als iemand die al als kind blijk gaf van bovennatuurlijke krachten: Hij kon een kind dood laten neervallen en hem daarna weer opwekken, maakte vogels van klei die konden vliegen en kon andere wonderen doen. Jozef had al kinderen

uit een eerste huwelijk. Hij trouwde met Maria in Bethanië in het huis van Elisabeth, toen Maria dertien jaar was. Jozef en Maria gingen met Jozefs kinderen van Nazareth naar Bethlehem om ingeschreven te worden. Bij Jezus’ geboorte was ook Jozefs oudste zoon Jacobus aanwezig. Ten tijde van de kindermoord in Bethlehem werd Zacharias in de tempel vermoord. Jozef en Maria vluchten met het hele gezin naar Egypte en bleven daar zeven jaar. In die tijd had Jezus intensief contact met de beroemde filosoof Philo van Alexandrië. De geschiedenis van de twaalf jarige Jezus in de tempel (Luk. 2) gebeurde toen Jezus acht jaar was.

In het voorwoord zegt de schrijfster dat het boek geworteld is in het geloof dat de Schepper van de wereld mens werd in de persoon van Jezus Christus en onder ons heeft gewoond. Dat is natuurlijk erg mooi. Het boek is in Amerika door theologen en christelijke leiders lovend ontvangen. Dat alles neemt niet weg dat ik er heel veel moeite mee heb. Dat geldt voor vele boeken over bijbelse personen in romanvorm. Willen we een goed zicht op hen hebben, dan is het uiterst belangrijk om dicht bij de bijbelse bron blijven. Dat geldt zeker wanneer het de Persoon van Jezus betreft. In veel opzichten zet deze roman mensen helaas op het verkeerde been.

H. Veldhuizen, Wapenveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen