Spiritualiteit van Calvijn

Z es donderdagavonden hebben wij ons achtereenvolgens verdiept in de volgende thema’s: Calvijn en de Vroege Kerk, Calvijn en hermeneutiek, Calvijn en de orde des heils, Calvijn en de prediking en sacramenten, Calvijn en het christelijke leven en tot slot Calvijn en de toekomstverwachting.

Per avond bespraken we de van tevoren gelezen tekst over het thema aan de hand van een door prof.dr. J. Hoek opgestelde handout. Daarbij was er veel interactie tussen hem en de groep en ook binnen de groep werd er op elkaar gereageerd. Dit leverde boeiende gesprekken op, mede doordat het een zeer divers gezelschap was, met vijf PThU-studenten en twaalf belangstellenden uit verschillende richtingen. Een verrijking voor de colleges.

Door de colleges ben ik meer over Calvijn te weten gekomen, heb ik ook nieuwe dingen geleerd. Hiervan wil ik een aantal punten belichten.

Brief aan Frans I

Tijdens het college ‘Calvijn en de Vroege Kerk’ hebben wij een deel van de ‘Brief aan Koning Frans I’ (1536) gelezen. Dit schrijven was een beroep op de koning om steun, want de hervormingsgezinden werden in die tijd fel vervolgd. De Rooms-Katholieke Kerk verweet de hervormden namelijk dat zij een nieuwe leer invoerden.

Calvijn gaat hier tegenin door te stellen dat het juist de Rooms- Katholieke Kerk is die zich verkeerd beroept op de kerkvaders. Een opvallend voorbeeld uit de brief: ‘Het was een kerkvader (Paphnutius de Belijder) die zei dat men dienaren van de kerk niet moest verbieden te trouwen en die het kuisheid noemde als hij bij zijn eigen vrouw sliep.’ Hier reageert Calvijn duidelijk op het celibaat dat de Rooms-Katholieke Kerk leerde. Met gelijksoortige voorbeelden heeft Calvijn een groot deel van de brief gevuld. Dit soort argumenten werd door de Rooms-Katholieke Kerk niet gewaardeerd, hoe waar ze ook waren. Koning Frans I was overigens niet onder de indruk van de brief, want hij is niet op het verzoek van Calvijn om de hervormden te steunen ingegaan.

Sacramenten en christelijk leven

Ook de rol die de sacramenten spelen bij Calvijn hebben we goed geanalyseerd. Hierover wordt nog steeds bij tijd en wijlen heftig gediscussieerd. Maar wat vond Calvijn eigenlijk? Hij zag het sacrament, kort samengevat, als ‘het plaatje bij het praatje’. Het sacrament werkt op zichzelf niets uit, maar het is door de kracht van de Heilige Geest een teken en zegel waardoor het bestaande geloof wordt versterkt en verdiept. Persoonlijk heeft het college ‘Calvijn en het christelijk leven’ op mij het meest indruk gemaakt. In eerste instantie kwam de tekst die wij van tevoren moesten lezen (Meditatio Futurae Vitae (de overdenking van het toekomende leven) bij Calvijn, geschreven door prof.dr. A. Baars) behoorlijk radicaal en negatief op mij over. Calvijn focust namelijk op het toekomende leven en roept daarom op tot de verachting van het tegenwoordige leven. God helpt ons hierbij, door ‘… de Zijnen allerlei moeiten te laten overkomen. Opdat zij hier geen ongestoorde vrede zouden zoeken, laat Hij hen verontrusten door oorlogen en plunderingen.’ Wat voor Godsbeeld heeft Calvijn hierbij? In het college werd het gelukkig duidelijker. Calvijn ziet God met twee handen: de linkerhand slaat en de rechterhand zegent. Daarachter zit hetzelfde hart, wat betekent dat alles uiteindelijk meewerkt ten goede.

Bovendien wil hij met de verachting van het tegenwoordige leven niet oproepen tot pure haat tegen het leven. De verachting moet daarom altijd verbonden blijven met het toekomstperspectief. Dit werd tijdens het college vergeleken met de navolging van Christus bij Thomas À Kempis. De mens is hier niet thuis, maar op doorreis. Daarom moet hij zich ook niet teveel hechten aan de aarde, want we zijn zogezegd wel in de wereld, maar niet van de wereld.

Bondsvrouwen

Deze drie voorbeelden lichten slechts een tipje van de sluier op, wie erbij was herinnert zich veel meer. Alle belangstellenden en studenten met interesse kunnen de colleges ‘Gereformeerde spiritualiteit’ bij prof.dr. J. Hoek volgen. Het onderwerp voor volgend jaar is nog niet bekend, maar ik verwacht dat het net als afgelopen jaar interessant zal zijn. Een speciale uitnodiging voor alle ‘bondsvrouwen’: afgelopen jaar waren we met z’n tweeën, komend jaar met meer? Gereformeerde spiritualiteit is ook voor de gereformeerde vrouw!

Marja Maarleveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen