GLOBAAL BEKEKEN

Recent verscheen van de hand van de historicus prof.dr. James Kennedy Stad op een berg. De publieke rol van protestantse kerken, waarin hij een pleidooi voert van kerken als ‘contrasterende gemeenschappen’. Op 12 februari werd aan de Theologische Universiteit van de Gereformeerde Kerken (vrijg.) in Kampen een studiedag over dit boek gehouden. Eén van de referenten was mevrouw dr. A.A. Kluveld, historica en columniste. Zelf ‘onkerkelijk’ hield ze een opmerkelijk betoog over dat contrasterende van Kennedy. Drie fragmenten:

• De kerk hoeft niet braaf te zijn als bron van sociale cohesie of leverancier van sociaal kapitaal. De kerk moet niet dankbaar zijn als Alexander Pechtold zegt dat hij het een interessant gegeven vindt dat kerken ons voor drie miljard ‘ontzorgen’. Hij werd ervoor beloond door het eerste exemplaar van Stad op een berg in ontvangst te mogen nemen. Kerken hoeven zich niet als het braafste jongetje in de seculiere klas op te stellen. Maar dat betekent niet automatisch dat de kerk het denken in termen van contrast op de manier die Kennedy voorstaat zou moeten omarmen. Want ligt in Kennedy’s doperse visie niet het gevaar besloten dat de kerk contrasteert om het contrasteren, terwijl sommige gedeelde waarden, gebruiken en visies op de samenleving, zodanig schatplichtig zijn aan onze christelijke geschiedenis dat zij helemaal niet contrasterend zouden moeten worden benaderd. Al was het maar omdat je daarmee meegaat in de algehele westerse tendens om de positieve betekenis van het christendom zoveel mogelijk te ontkennen. Kortom, ik zou het problematisch vinden als Kennedy’s wens om de kerk als contrastgemeenschap te zien de consequentie in zich draagt dat ook gecontrasteerd wordt met datgene wat uit de eigen christelijke wortels en het christelijk cultureel erfgoed voortkomt.

• Want wat is de toekomst van christenen in Nederland als de kerk zou moeten beweren dat het een gebedshuis is als alle anderen ten behoeve van een godsdienst als alle anderen. Uiteraard begrijp ik dat Kennedy op deze manier het belang de vrijheid van godsdienst probeert te articuleren en dat is belangrijk. Maar waarom zou de kerk niet zeggen: ons geloof en de daaraan verbonden cultuur is het leidende geloof en is de leidende cultuur in deze samenleving en vanwege deze historische verbondenheid en tradities zijn wij anders dan de moskee of de mandir. Of misschien nog stelliger, wij waren hier eerst, wij zijn hier geworteld en de samenleving is in ons christendom geworteld. Daarom hoeven onze vrijheden binnen de scheiding van kerk en staat, die overigens een christelijke herkomst heeft, niet te worden gelijkgesteld aan of afgemeten te worden aan dat wat niet leidende godsdiensten in ons land wel of niet zal worden toegestaan. Natuurlijk hoort daarbij dat kerkklokken mogen luiden, zoals zij dat al eeuwen in ons land doen. Zonder dat daarom dus moskeeën via luidsprekers zouden mogen oproepen tot gebed. Of andersom: omdat het een probleem is dat moskeeën via luidsprekers willen oproepen tot gebed, zouden kerken toch niet het luiden van hun klokken achterwege moeten laten. Islam en christendom, moskee en kerk zijn niet gelijk.

• De kerk is de strijdbare opvoedende moeder van onze cultuur. Per definitie is zij conservatief omdat de opvoeding dat behoeft. Oud-burgemeester van Amsterdam Schelto Patijn zei eens: hoe zal het u en ons gaan ‘wanneer het oude geloofsverhaal niet of nauwelijks meer gehoord, gevierd en geleefd wordt. Wanneer de normen en waarden van het Joods-christelijke erfgoed aan invloed en zeggingskracht hebben ingeboet en wanneer in musea schilderijen niet meer kunnen worden gelezen, omdat men geen weet heeft van het Oude en het Nieuwe Testament.’

De kerk als stad op een berg moet daarom een religieus maar ook cultureel en historisch ijkpunt en een rustpunt zijn voor al dwalende en zoekende zielen van de Nederlandse natie. (…) Een kerk voor volk, natie en aanbidding van God. Dit is de kerk waarnaar ik verlang.

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen