BOEKBESPREKING

Eind vorig jaar verscheen dit deel als onderdeel van de afdeling ‘Brieven van Paulus’ in de serie Commentaar op het Nieuwe Testament. Hiermee nadert de serie, onder redactie van prof.dr. J. van Bruggen, haar voltooiing. Dit deel werd geschreven door prof.dr. P.H.R. van Houwelingen, hoogleraar Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit in Kampen. Hij schreef eerder de commentaardelen Johannes, Tessalonicensen, 1 Petrus en 2 Petrus-Judas. Voor wie deze commentarenserie een beetje kent, weet dat het uitgangspunt daarbij niet een exegese vers-voor-vers is, of een uitleg vanuit historisch literair of redactioneel oogpunt, maar dat de tekst wordt verklaard vanuit en binnen de context. Geen tekst is immers los verkrijgbaar, zo betoogde Van Bruggen vorig jaar zelf op de studiedag voor predikanten over ‘Commentaar en prediking’. De tekst verkrijgt haar betekenis binnen de context waarin ze staat. Dat is een vruchtbaar uitgangspunt, die ook in dit commentaar mooie vergezichten oplevert.

In de inleiding bespreekt de auteur de (bekende) inleidingsvragen, waarbij het enigszins onhelder blijft wanneer de brieven nu precies geschreven zijn. Een interessant gegeven is dat de term ‘pastorale brieven’ stamt uit het Duitse Piëtisme, dat de brieven van Timoteüs en Titus vanwege haar pastorale inhoud van nadrukkelijk belang achtte voor theologiestudenten die zich op het ambt voorbereiden. In het moderne Paulusonderzoek worden de Pastorale Brieven beschouwd als geschreven te zijn door leerlingen van Paulus.

De auteur gaat uit van het paulinische auteurschap. Juist die (klassieke) aanname levert mooie perspectieven over de wijze hoe de apostel zijn medewerkers instrueerde. Paulus zou bij het schrijven van de brieven hulp gehad kunnen hebben van Lukas. Dit laatste verklaart dan de verzorgde schrijfstijl van de brieven.

De auteur geeft over het algemeen een heldere en beargumenteerde exegese van de teksten. Men krijgt bij het lezen van het commentaar ook inzicht in de moeite die men zich dikwijls getroosten moet om tot een juiste uitleg te komen. De bespreking van 1 Timotheüs 3:11 laat zien dat we soms ook genoegen moeten nemen met het naast elkaar laten bestaan van twee uitleggingen.

Bij het doornemen van deze commentaar viel eens te meer op hoe uiterst actueel de Schrift is. Twee voorbeelden ter illustratie. Allereerst blijkt de relevantie in hoe Paulus schrijft over de orde in de erediensten, in allerlei opzicht. Dan gaat het o.a. over de plek van de vrouw in de eredienst, maar ook over de vereisten aan hen die in de eredienst een leidinggevende rol vervullen. Van Houwelingen betoogt in zijn uitleg van 1 Timotheüs 2 op een heldere en overtuigende wijze dat de ‘kerkorde’ een rustgevende orde is, in die zin dat wanneer een ieder zich aan de ‘regels’ houdt, het geestelijke leven daarbij wel vaart. En, voor hen die in de discussie over de plek van de vrouw in de eredienst er steevast op wijzen dat we deze verzen uit de Schrift vooral gedateerd moeten verstaan, wordt erop gewezen dat Paulus hier juist géén gelegenheidsargumenten gebruikt. Paulus baseert zijn uitleg bovendien op de historische rol van Eva bij de schepping, de zondeval en de verlossing. Waarvan akte!

Het tweede dat opviel, is het ‘medische taalgebruik’ (ook de invloed van Lukas? ) dat Paulus hanteert in zijn schrijven, met name in de 2e Timotheüsbrief. Dwaalleer is als een agressieve ziekte, die razendsnel om zich heen grijpt met de desastreuze gevolgen van dien. Echter, Paulus diagnosticeert niet alleen, hij wijst ook op dat wat saneert en de gemeente gezond houdt, namelijk de gezonde leer, gezond geloof, gezonde prediking en gezonde woorden. Binnen dit geheel past ook een orthodoxe leraar; het profiel daarvan geeft Paulus in de 1e Timotheüsbrief en Titus. Een opvallend kenmerk in het profiel van de voorganger is de bekwaamheid tot het geven van onderwijs. Het zou verleidelijk zijn hier het een en ander te citeren met het oog op de gegroeide kerkelijke praxis heden ten dage.

Verder zou het de moeite lonen onze profielschetsen met het oog op een te beroepen predikant of te verkiezen ambtsdrager te leggen naast de profielschets die Paulus ons geeft in deze brieven. Aanbeveling heeft dit commentaar nauwelijks nodig. Laten velen, juist in het huidige tijdsgewricht waar het erop aankomt (ook in de kerk) waarheid van leugen te onderscheiden, de pastorale brieven, met hernieuwde interesse lezen. Dit commentaar biedt daarbij een goede steun en heldere uitleg.

C.H. Hogendoorn, Oud-Beijerland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen