God is ons altijd voor

D r. Hoek neemt in het boek de bijbels-theologische lijnen voor zijn rekening, terwijl dr. Verboom een praktische toespitsing geeft. Om iets te laten proeven van de rijke inhoud van dit boek noem ik enkele hoofdmomenten die mij erg waardevol lijken.

‘De koersen van het verbond zijn gekelderd op de beursvloer van de kerken’, schrijft dr. Hoek kernachtig in hoofdstuk 1, waarin hij de situatie schetst waarin we ons bevinden. Er lijkt bijna moed voor nodig om het verbond ter sprake te brengen. In de kerk is het verbond dikwijls een twistpunt geweest, zelfs bron van scheuring, terwijl het juist een bron van troost is.

Ook al lijkt het verbond weinig mensen meer aan te spreken, toch is het zo belangrijk. Het spreekt van een God die ons altijd voor is. Het verbond is de dragende grond van de kerk. Als de kerk van onze keuze afhangt kan zij op den duur tot ontbinding overgaan. Maar waardevol en waardevast is Gods verbond tegenover de fluctuerende koersen van menselijke beslissingen, keuzes en contracten.

Eenzijdig en tweezijdig

In hoofdstuk 2 vinden we een diepteboring. Uit de Schrift wordt duidelijk gemaakt hoe rijk het verbond is. Het is eenzijdig van oorsprong en tweezijdig van strekking. De God van het verbond, die het begin maakt, wil ook een antwoord ontvangen. Zelfs als dit antwoord uitblijft wordt het verbond nooit geheel verbroken. Gods trouw weet vroeg of laat onze ontrouw te overwinnen, aldus een citaat van dr. H. Berkhof.

De trouw van God betekent dat Israël volk van Gods verbond is en blijft. Dr. Hoek verwoordt het mooi als hij schrijft dat we principieel te weinig zeggen als we stellen: ‘Israël hoort er nog steeds bij.’ Nee, het is andersom: heidenen mogen in Christus bij Israël horen.

In het derde hoofdstuk wordt geluisterd naar stemmen uit de geloofsgeschiedenis. Discussie over inwendig en uitwendig ver-

bond komen naar voren, de reactie van dr. Woelderink. Het gevaar om het verbond te plaatsen onder de beheersing van de verkiezing, de spanning dat we verkiezing en verbond niet

helemaal kunnen gelijkschakelen, aan beide moet hun eigen bijbelse gewicht worden toegekend (aldus prof. Graafland).

Persoonlijk leven

De laatste twee hoofdstukken van de hand van dr. Verboom maken de geschetste lijnen vruchtbaar voor het persoonlijke geloofsleven en voor het leven als gemeente. Vragen over het delen in het heil, verbond en doop, geloofsopvoeding komen aan de orde. De betekenis van het verbond voor de geloofservaring, de heiliging, het leven van de oudere mens, de spanning tussen verbond en verkiezing. Op heel bewogen en pastorale wijze wordt op al deze zaken ingegaan, zonder dat het oppervlakkig wordt. Wij delen niet in het heil omdat wij voor God kiezen. We delen in het heil van God omdat Hij voor ons koos. Dr. Verboom benadrukt sterk het belang van het verbond, omdat het verbond enerzijds het belangrijkste argument is voor de kinderdoop, maar anderzijds omdat het duidelijk maakt dat God de handelende is in de doop. Niet dat wij geloven biedt ons houvast, maar in Wie wij geloven.

Het mooie in deze hoofdstukken vind ik dat de kracht van het verbond blijft staan, zonder dat tekort wordt gedaan aan de vrese-

lijke mogelijkheid dat we door ongeloof buiten het heil geplaatst kunnen worden. De weg tot God blijft echter tot het laatst toe open. Dat God altijd de eerste is wordt heel kern-

achtig uitgedrukt in gesprek met hen die juist de eigen keuze (over) accentueren: als wij een stap naar God doen, is dat nooit de eerste stap, maar altijd de tweede, een door God Zelf bewerkte stap. In de opvoeding mogen wij bij het verbond van God beginnen: je bent van Jezus en niet van jezelf. Dit kan helpen om positieve gevoelens bij de kinderen op te wekken.

Daarbij is ondersteuning via de catechese hard nodig, opdat de jongeren het verbond leren beantwoorden. De christelijke opvoeding mogen we niet romantiseren. Kinderen zijn net als hun

ouders zondige mensen. Er is in hen een hang naar het kwaad. Alleen de liefde van Christus kan struikelblokken overwinnen.

Genade

Prachtig verbindt dr. Verboom verbond en verkiezing als hij opmerkt dat genade de overkoepelende schakel is tussen verbond en verkiezing. Dat God ons verkiest is louter genade. Dat God met ons zijn verbond opricht evenzo.

Hij gaat op een mooie manier in op de betekenis van het verbond voor het dagelijkse leven. God is erbij als we naar het werk gaan. Als we onze boterham eten, als we betrokken zijn op het wereldgebeuren door middel van het journaal.

Schitterend zijn de pagina’s over het verbond en de oudere mens. Als ons verleden met alle schuld naar ons toekomt, als het gevoel van Gods nabijheid vervaagt. Heerlijk omdat terug te mogen vallen op de trouw van God.

In het laatste hoofdstuk maakt dr. Verboom de werkelijkheid van het verbond vruchtbaar voor het zicht op de gemeente. Aan de orde komen onder andere de vragen rond verbond en gemeente, verbond en prediking, roepingsbesef in de kerk, Gods verbond en ons geduld, de missionaire taak van de gemeente.

Prediking

Hier worden heel behartigenswaardige dingen gezegd over trouw aan de gemeente, omdat het Gods gemeente is. De kerk is geen gemeenschap van gelijkgezinden, maar van Gods beminden. Waar gaat het gesprek over als ieder op de zondagmorgen zijn eigen kerk en eigen dominee of voorganger opzoekt?

Over verbond en prediking noteer ik het volgende. Prediking is een liefdesverklaring van God. Het mag onder de preek tot een omhelzing van Christus komen. De prediking kent ook een laatste ernst: we kunnen de liefdesverklaring van God afwijzen.

Aan de ene kant betekent de hoge roeping om het Evangelie te verkondigen zorgvuldige voorbereiding van de kant van de voorganger. Aan de andere kant is een luisterhouding van de kant van de gemeente nodig. In de kerk worden we als patiënt voor Gods aangezicht gezet. Ik zit daar als een mens die niets anders te wachten heeft dan ten onder te gaan aan zonde en schuld. Wat er nu gezegd wordt, beslist over leven en dood. Als je de boodschap mag horen: u bent gered door het geloof in Jezus Christus, hoe kan dan thuis de reactie zijn: ‘Ik vond de preek nogal saai en voorspelbaar.’ Twee mogelijkheden noemt dr. Verboom: Hebben wij dan nooit als patiënt in de kerk gezeten, die door eigen schuld de ondergang verdiend heeft, en die in opperste verbazing mag horen gered te worden door Jezus Christus? Of hebben we als prediker nooit de laaiende passie gevoeld om dit wonder van het wezen van de prediking aan de gemeente te verkondigen?

Nieuw gezegd

Van harte wil ik dit boek aanbevelen. Daarbij denk ik aan ieder geïnteresseerd gemeentelid dat zich in deze zaken wil verdiepen. Verder doen kerkenraden er goed aan dit boek te bespreken. De eerste hoofdstukken bieden een goede gids om bijbelse en historische lijnen te ontdekken, terwijl in de slothoofdstukken veel aan de orde komt dat het hart van de prediking en het gemeente-zijn raakt. Ook denk ik aan belijdeniscatechisanten. Wat zou het goed zijn dat een deel van de stof die hier geboden wordt met hen tijdens de belijdeniscatechese besproken en doorgesproken wordt. Veel wat er geschreven is mag bekend worden verondersteld, maar de dingen worden nieuw gezegd en in een bezield verband geplaatst, in het verband van Gods verbond. Van Hem die in Zijn genade en trouw ons Zijn vriendschap biedt.

P.J. den Admirant

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen