BOEKBESPREKING

De liefhebbers van het leven van de schilder

Van Gogh worden de laatste maanden op hun wenken bediend.

Vorig najaar verscheen een schitterende nieuwe editie van

de brieven van Vincent van Gogh. Al bijna honderd jaar zijn er overigens brieven in druk beschikbaar geweest. Maar nu is er een wetenschappelijk editie in zes delen verschenen.

Wat voegt Het gezin Van Gogh van Nico van Wageningen toe aan wat we al weten over het leven van de schilder? Het bijzondere van dit boek is de invalshoek die de schrijver kiest: de geschiedenis van het gezin waaruit de schilder stamt. Een negentiende-eeuws hervormd predikantengezin op het Brabantse platteland: Zundert (1849), Helvoirt (1871), Etten (1875) en Nuenen (1882).

Vincent is de oudste van het gezin, al is er één jaar voor zijn geboorte een Vincent jong overleden. Moeder rouwde nog volop toen de tweede Vincent werd geboren. Er wordt royaal geput uit de vele brieven die de ouders aan Vincent en Theo (een tweede zoon en derde kind) schreven, brieven die bewaard zijn gebleven in het Van Gogh Museum. Ook Theo en Vincent zochten veelvuldig schriftelijk contact met elkaar. Theo bewaarde bijna alle brieven. Vincent blijkt eigenlijk van jongs af aan een kind met een ingewikkelde karakterstructuur. Vader dominee ‘Dorus’ van Gogh doet er alles aan het leven van zijn kinderen, vooral die van de jongens Vincent en Theo te sturen.

Steeds treedt hij bemiddelend op vanuit een diep geworteld gezinsideaal dat hij en zijn vrouw met kracht uitdragen. Interessant is de periode dat Vincent serieus probeert predikant te worden. Hij blijkt bijbelvast en vooral geïnteresseerd in de pastorale en evangelisatorische kant van het predikantswerk. Hij loopt letterlijk en geestelijk vast in zijn arbeid ten behoeve van de mijnwerkers in de Borinage: hij is wel zeer ijverig maar beschikt niet over de gave van het woord. In deze periode wordt steeds meer het problematische van Vincents levensgang zichtbaar.

Hij kan niet met zijn gevoelens omgaan en is in wezen een stuurloos mens. Tekenen en schilderen geven voortaan inhoud aan zijn rusteloos bestaan.

Het fraaie, geïllustreerde boek schetst via talloze citaten uit de brieven een aangrijpende gezinsgeschiedenis. In 1890 schiet Vincent zich in de borst en sterft een paar dagen erna in de armen van broer Theo.

Deze overlijdt een half jaar later in een psychiatrische kliniek. Jongste zoon Cor doet mee aan de Boerenoorlog en pleegt suïcide als hij krijgsgevangen is gemaakt. De jongste dochter Wil wordt krankzinnig en sterft in Ermelo. De bedoeling van de schrijver is te laten zien dat ontsporing en ontwrichting van levens van kinderen lang niet altijd voor rekening van ouders komen.

Genetische factoren in combinatie met karakters en levensomstandigheden zijn vooral de reden van het mislukken van mensenlevens. Wie geniet van de kunst van Vincent van Gogh, doet er goed aan te beseffen hoe problematisch hij als mens is geweest.

J. Maasland, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen