Nietsdoen is nodig

M et de komst van Jezus treedt een nieuw tijdperk in. ‘De tijd is vervuld en het koninkrijk Gods is nabij gekomen’, zegt Hij. ‘Bekeert u en gelooft het Evangelie.’ Jezus is Koning van onze tijd. Hoe gaat Hij Zelf met de tijd om als Hij op aarde is? Heeft Jezus de tijd of heeft de tijd Hem? De Zoon van God was een mens zoals wij. Hij werkt hard en heeft ook regelmatig rust nodig. Is Hij iemand die van geen ophouden weet als het om werken gaat?

Soms vergt Hij inderdaad het uiterste van Zijn uithoudingsvermogen, maar Hij geeft ook duidelijk Zijn grenzen aan en neemt op tijd rust. Dat Hij slaapt tijdens de storm op het meer, duidt erop dat Hij moe is. Toch kunnen we niet uit de Schrift opmaken dat Hij – bij wijze van spreken – een workaholic is. Regelmatig geeft Hij Zijn grenzen aan als de schare zich opdringt en Zijn tijd volledig zou wegzuigen. Hij neemt alle tijd om mensen te genezen en met het Evangelie bekend te maken. We lezen treffend in Lukas 5: ‘Maar het gerucht van Hem ging te meer voort, en vele scharen kwamen samen om Hem te horen en door Hem genezen te worden van hun krankheden. Maar Hij vertrok naar de woestijn en bad aldaar.’ Vaak onttrekt Jezus Zich aan het einde van een dag aan de drukte om stille tijd te houden. Om alles onder de aandacht van Zijn Vader te brengen en als het ware weer afstemming met Zijn Vader te zoeken.

Als de discipelen eens bij Jezus komen om verslag van hun werk uit te brengen, zegt Jezus: ‘Komt gijlieden in een woeste plaats hier alleen en rust een weinig.’ Want er waren velen die kwamen en die gingen, en zij hadden zelfs geen gelegen tijd om te eten (Mark.6:31). Jezus neemt dus de tijd om te eten. Toch dient zich later weer de schare aan, waardoor Hij duidelijk prioriteiten moet

stellen. Hij wordt met innerlijke ontferming bewogen en begint de schare weer te leren en hen te spijzigen. Hierna geeft Hij weer duidelijk Zijn grenzen aan door de discipelen te dwingen in het schip te gaan. Zelf gaat Hij de berg op om te bidden.

Grenzen aangeven en nee zeggen tegen de zich opdringende schare is Hem dus niet vreemd en ook tijd maken voor Zijn Vader is voor de Heere Jezus een belangrijke prioriteit.

Eet en rust

Soms kan een mens na hard en met voldoening gewerkt te hebben ineens neerslachtig worden. De vraag dringt zich dan op of alle moeite wel zin heeft. Bij Elia gebeurt dit nadat hij de priesters van Baäl te kijk heeft gezet. Was het geen daverend succes geweest dat er vuur van de hemel neerdaalde? Hierdoor werd duidelijk Wie nu de echte, levende God was!

Na dit succes wil Izebel hem echter doden. Het is waar dat God vóór Elia was; wie zou er dan tegen hem zijn? Vreemd genoeg komt Elia terecht in een neerslachtige bui en vraagt hij of de Heere hem weg wil nemen. Elia ziet het niet meer zitten. Gelukkig laat God hem niet los en geeft hem het verbluffend eenvoudige advies: eet en rust. De Heere weet dat wij mensen zijn die beperkt zijn en rust en voedsel nodig hebben.

Luieruurtjes

Wie vitaal en energiek wil blijven moet ervoor zorgen dat perioden van stress worden afgewisseld met perioden van rust. Het is als met autorijden. Om alert te blijven wordt de automobilist geadviseerd twee uur te rijden en een kwartier rust te nemen. Dat is ook in het gewone leven goed, want door op gezette tijden rust te nemen voorkomen we dat de spanning te hoog wordt en blijven we helder en fit.

Wie denkt dat hij genoeg heeft aan ontspanning in de vakantie of het weekeinde, doet zichzelf tekort. Wanneer we elke dag een moment rust nemen is de kans fit te blijven groter. In deze dynamische wereld zijn we bang voor nietsdoen en als calvinistische christenen voelen we ons sterk verantwoordelijk. Toch hebben we pauzes nodig, uurtjes van luieren. Sommige mensen zien rusten als antwoord op vermoeidheid als een nederlaag. Ze voldoen dan niet aan de

‘Men moet niet wachten op vrije uren, waarin men de deur achter zich dicht kan doen; het moment dat men gebruikt om over gebrek aan gelegenheid tot inkeer te klagen, kan worden gebruikt om er ter plekke toe te komen.’ François Fénelon (1651-1715)

normen van voortdurende vitaliteit. Een uitspraak die ik eens las is het inprenten waard: luieren is hetzelfde als investeren in je draagkracht. Het gaat hier natuurlijk niet over mensen die lui zijn en beter in de leer kunnen gaan bij de vlijtige mieren, dat spreekt voor zichzelf.

De Prediker vraagt zich af welk voordeel de mens heeft van al zijn zwoegen, waarmee hij zich aftobt onder de zon (1:3, 4). Beter is een handvol rust dan beide vuisten vol zwoegen en najagen van wind (4:6). Voor alles is een tijd, ook om rust te nemen.

Meditatief leven

Momenteel verschijnt er veel lectuur over wat er te leren is van Benedictus, een belangrijke vader van het kloosterleven. Wil Derkse heeft een boek geschreven dat heet: Gezegend leven. Benedictijnse richtlijnen voor wie naar goede dagen verlangt. Deze lectuur komen we steeds meer tegen in boekenkasten van drukke managers die hun leven meer gaan inrichten volgens de benedictijnse spiritualiteit. Het is goed kennis te nemen van deze boeken vanwege het heilzame effect op bijvoorbeeld werkdruk. Een boekje die wat dichter bij hervormd-gereformeerden staat, is van oud-voorzitter van de Gereformeerde Bond dr. A. van Brummelen. Hij schreef in 1987 Meditatief leven, waarin hij ervoor pleit om niet oppervlakkig en gehaast alles aan ons laten voorbijgaan, maar de tijd te nemen om Gods schepping of het Woord van God in ons op te nemen. Meditatie geeft rust om tot onszelf en tot God te komen. Dan gaat het natuurlijk niet over het vluchtig lezen van de meditatie in de kerkbode of De Waarheidsvriend, ook al kan zo’n bijdrage dienen om stil te worden. Met echte meditatie bedoelt dr. Van Brummelen niet op een oosterse manier op te stijgen naar God of Hem in onszelf te ontdekken, maar het openstellen voor de werkelijkheid in de natuur of voor de woorden van God.

Bloem

Dr. Van Brummelen geeft voorbeelden van het mediteren aan de hand van een bijbeltekst, waarin al mediterende de inhoud dichterbij komt en niet zelden de stem van God vernomen wordt. Naast bijbelteksten kan ook over stoffelijke zaken gemediteerd worden, zoals een vergezicht in de natuur, een mooie bloem, een christelijk symbool of een sculptuur.

We gaan zo snel aan alles om ons heen voorbij dat we Gods schepping niet goed meer in ons opnemen. Artikel 2 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis heeft het over God kennen in de natuur en in de Bijbel. Bij het spreken van God in de natuur, maar ook in de Bijbel hebben we tijd, rust en concentratie nodig.

Toen ik Van Brummelens boekje net gelezen had, heb ik wat experimenten gedaan. Nog steeds spelen sommige bijbelteksten die ik toen tot me genomen heb in mijn gedachten. Ze zijn als het ware in mijn geheugen gegrift en ze hebben nog regelmatig een plaats in mijn leven. Ik herinner me ook het mediteren met een mooie bloem als object nog. Toen alle stoorzenders bewust uitgebannen waren kwam de bloem in al zijn schoonheid naar me toe. Heerlijk om in de natuur te zitten en deze echt op ons af te laten komen. De schepping, waar we zo vluchtig langsheen leven, komt naar ons toe en geeft soms diepe verwondering. Ook heb ik eens een brandende kaars als voorwerp voor meditatie gehad. Jezus is het Licht der wereld; het Licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft Het niet begrepen; een lichtend licht zijn, en nog meer associaties komen dan boven. Allerlei goede gedachten kunnen ons gaan vervullen en ons verrijken als we tot rust komen.

Media

Dr. Van Brummelen waarschuwt in zijn boekje tegen al het oppervlakkige en vluchtige van de media. Toch ziet hij ook in een programma op radio en televisie meditatiemogelijkheden. Hij denkt dan aan een programma met een boodschap die te overwegen is. Ik had daar destijds moeite mee en vond deze gedachte helemaal niet passen bij de auteur.

Toch ging ik er de waarde van inzien toen ik bij de afscheidsbundel van dr. G. Heitink, De kunst van het ontfermen, een cd met de animatiefilm Father and daughter van Dudok de Wit aantrof. Het is een fragment van een zeven minuten durende animatiefilm waarin het leven van een meisje voorbijgaat dat haar vader erg mist. Het fragment heeft grote impact en is prima geschikt om over te mediteren. Tegenwoordig is het gemakkelijk te vinden op internet. Kijk en luister, sta stil en overdenk eens hoe het leven voorbijgaat en welke plaats God hierin mag hebben. Zelfs YouTube kan meewerken aan een meditatief leven… Het is trouwens ook verrassend te zien dat jongeren elke dag een ‘verse’ bijbeltekst downloaden en deze overdenken.

A. Pals

Volgende week het slot van dit drieluik: balans in het besteden van de tijd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen