Geen NBV-monopolie

D e keuze voor een bijbelvertaling is voor velen nauw verbonden met de beleving van het geloof. Welke woorden geven stem aan het spreken van God, aan onze omgang met God? Ook kan een vertaling als identiteitskenmerk gebruikt worden om je in allerlei kerkelijke conflicten ten koste van de ander te profileren. Zoals in die grote hersteld hervormde gemeente van waaruit leden de kleine hervormde gemeente deze maand toevoegden: ‘Nu moeten jullie ook de NBV in de kerkdienst gaan gebruiken.’ Nog steeds blijft verwarring gezaaid worden ten aanzien van het beleid van gemeenten in de Protestantse Kerk.

Twents of Gronings

Het is daarom goed dat het Rapport over de beproeving van de Nieuwe Bijbelvertaling van meetaf aan aangeeft dat de synode niet bedoelt de NBV als enige Bijbelvertaling aan te wijzen. Om die reden zijn woorden als kanselbijbel en kerkbijbel niet gebruikt. Naast de zogenoemde Nieuwe Vertaling van 1951 is de Statenvertaling officieel aangewezen vertaling – en ik heb de indruk dat een intensieve discussie over de vertaalprincipes en de vertaalkeuzen van de NBV als neveneffect grotere waardering voor de Statenvertaling met zich meebrengt.

Naast deze drie aangewezen vertalingen worden in de praktijk allerhande vertalingen in de eredienst gebruikt, van Twentse of Groningse Bijbel, tot de Naardense of de Groot Nieuws bijbel. En dan hebben we het nog niet eens over de predikanten die in deze tijd van beamergebruik hun eigen werkvertaling op de kerkmuur laten projecteren…

De eenheid bevorderen

Het aanwijzen van een vertaling voor gebruik in de eredienst komt niet alleen voort uit de zorg van de synode voor vertalingen die recht doen aan de oorspronkelijke boodschap van de Schriften, maar wil (volgens ordinantie 5-9-3) ook de eenheid van de kerk bevorderen. Die bepaling staat er niet voor niets en mag ons ertoe aansporen onderscheid te blijven maken tussen de gebruikte bijbelvertaling in de eredienst en op de bijbelkring, in jeugdwerk of leerhuis. De eenheid van de kerk mag in de eredienst zoveel mogelijk zichtbaar worden. Tegen deze achtergrond is het opvallend dat slechts 44 (van de 75) classicale vergaderingen de uitkomst van de beproeving aan de synode doorgaven. Een deel van de kerk reageerde niet, omdat in de eredienst de Statenvertaling gebruikt wordt: ‘Ondanks de bezwaren die wij tegen de NBV hebben, durven wij niet te ontkennen dat de Geest er Zijn ongekende gang mee gaat tot rijke zegen voor heel Nederland.’ Het feit dat woorden als ‘bekering’, ‘genade’ en ‘geloof’ wegvertaald zijn, maakt onderdeel van de kritiek uit.

Meerderheid positief

Een ander, kleiner deel reageerde om inhoudelijke redenen negatief: ‘Helaas is de ervaring van onze predikanten dat veel vertalingen in de NBV niet voldoen aan de eisen die de predikanten hier vanuit de exegese aan verbinden.’ Van degenen die wel reageerden, was de meerderheid positief.

Ik constateer dat de functie van de synode voor het aanwijzen van een bijbelvertaling in de gemeenten onvoldoende leeft. Wie de NBV al jaren in de eredienst gebruikt, kan zich niet meer indenken dat de synode dit terugdraait; wie de NBV min of meer negeert, heeft ook geen boodschap aan het beleid van de synode. En toch spreekt een ordinantie over het bevorderen van de eenheid van de kerk… Zou een gerichte vraagstelling naar de gemeenten voortaan kunnen betekenen dat allen zich betrokken weten op voor het geheel van de kerk relevante onderwerpen?

Godzaligheid

Belangrijk vertrekpunt voor een vertaling is het vastgestelde vertaalprincipe. Zo wil de NBV brontekstgetrouw en doeltaalgericht zijn – wat overigens ook voor de Herziene Statenvertaling geldt. Per abuis werd vorige week in een RD-commentaar geschreven dat het vertaalprincipe anders is. Het verschil tussen NBV en HSV ligt echter in de visie op de Heilige Schrift, de in de artikelen 2 tot 7 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis beleden Schriftvisie. In de vertaalkeuzen komt een theologische grondhouding aan het licht. Om die reden stelde de Dordtse Synode voor de vertalers godzaligheid als eis. Hier ligt de achtergrond voor het feit dat het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond ruim acht jaar geleden het initiatief voor de herziening van de Statenvertaling nam.

Omdat het rapport in een enkele alinea op die HSV ingaat, was de vraag uit de synode te verwachten of

deze herziening door de gemeenten ook beproefd moet worden en welk beleid de kerk hiervoor zal formuleren. Dr. A.J. Plaisier, de scriba, antwoordde dat een revisie om een monument als de Statenvertaling bij de tijd te houden, vooralsnog niet als een nieuwe vertaling gezien wordt, zodat die niet beproefd hoeft te worden. (Als deze terechte gedachte in de kerken uit de Afscheiding overgenomen wordt, wat zou er veel kerkelijke energie voor andere onderwerpen overblijven…) Ds. Plaisier gaf aan dat het goed is als de synode na de presentatie op 4 december a.s. een keer een podium aan de Herziene Statenvertaling geeft.

De Bijbel open

Discussie over de NBV en andere vertalingen komt voort uit het verlangen dat het Woord in het leven van mensen betekenis krijgt, vruchten van geloof en bekering voortbrengt. Daarom is het waar wat dr. A.J. Plaisier zei, namelijk dat de NBV de Bijbel in handen van nieuwe lezers gebracht heeft. Zonder dat ze genomineerd was, kreeg de NBV in 2005 de NS Publieksprijs voor het Nederlandse Boek. Maar daarmee rekenen we ons niet rijk, want daags voor de synodevergadering constateerde ds. W. Meijer uit Tholen op de GB-studiedag over Huisgodsdienst dat de Bijbel in heel veel christelijke gezinnen niet of nauwelijks opengaat.

De bespreking op de synode concentreerde zich op de vraag of een door deskundigen gemaakte en aan de kerk aangeboden vertaling geschikt gebleken is voor gebruik in de eredienst. De taak van de synode is niet meer dan het in de spanning tussen samenhang en vrijheid aanwijzen van vertalingen voor dit gebruik.

Open brief

De Commissie van Rapport – een groepje synodeleden dat de bespreking voorbereidt – was van mening dat de kritische brief van 430 predikanten, theologen en enkele kerkmusici buiten de orde geplaatst was. In deze Open brief vroegen zij de synode pas te beslissen over aanwijzing van de NBV voor de eredienst als de revisie van deze bijbelvertaling achter de rug was. Prof. R. Zuurmond, een van de opstellers van die brief, zei het zo: ‘Doordat op veel plaatsen in het Nieuwe Testament nodeloos onzichtbaar is geworden dat er bewust wordt gezinspeeld of voortgeborduurd op het Oude Testament, wordt de band tussen Oude en Nieuwe Testament in de NBV verbroken. Dat is een theologische beslissing zonder weerga, met grote consequenties, waarmee de kerk geen vrede zou mogen hebben.’

Bij de stemming of de NBV het keurmerk als aangewezen vertaling voor de eredienst zou krijgen, kreeg oud. G.G. van Dijk (classis Rotterdam) een amendement aanvaard, namelijk ‘dat de hoofdpunten van beleid van de kerk, te weten missionaire roeping en ruimte voor jeugd en jongeren, vragen om eigentijdse en toegankelijke vertaling’.

Besluit

Het besluit om de NBV naast de Statenvertaling en de NGB-vertaling 1951 voor gebruik in de eredienst aan te wijzen, werd uiteindelijk met slechts vijftien stemmen tegen aanvaard. Daarbij besloot de synode tegelijk dat er voor de gemeenten een overzicht komt van de aangewezen vertalingen en de specifieke kenmerken ervan, voorzien van een handleiding voor het gesprek in de gemeenten.

P.J. Vergunst

Volgende week aandacht voor de synodebespreking over het toekomstige aantal professionele werkers in de kerk en de permanente educatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen