GLOBAAL BEKEKEN

Twee weken geleden gaf ik aandacht aan de presentatie van het boek Een gemeente in opbouw, behelzende de kerkenraadsnotulen van de hervormde gemeente Ridderkerk in de eerste eeuw na de overgang tot de Reformatie. Dominerend in de notulen is (de toegang tot) het avondmaal. Ongeregelden worden vermaand, soms afgehouden. Zij die het avondmaal verzuimen worden opgewekt weer trouw te zijn. Verzoening staat voorop. Twee (willekeurige) voorbeelden:

Alsoo daer een broeder ende suster deser gemeynte om sekere gegevene ergernissen van des Heeren Avontmael sijn afgehouden, soo is ’t dat wij de christlijke gemeynte doen te weten hoe dat de voorseijde broeder ende suster voor den kerckenraet scultbekennige hebben gedaen van die fauten waerin sij haer verloopen hadden. Den broeder der ge-

meynte bekent dat hij sich in dronckenscap, kivagie ende scheltredenen heeft te buijten gegaen. De suster der gemeynte bekent t’ onrecht eenige scandelijcke dingen van den broeder der gemeynte uutgestroijt te hebben, waer door se sijne eere, naem ende faem benomen heeft, waerin se bekent qualijck gedaen te hebben. Ende alsoo nu beijde haere scult bekennen, verclaeren oock malcanderen te vergeven waerin d’een d’ander beledicht heeft, beclagen de ergenissen waerdoor se Gods gemynte hebben onstichtet, betuijgen haer leetwesen, beloven beternisse in ’t toecomende. Soo is ’t dat se met bewillinge van den kerckenraet tot het gebruijck des H. Avontmaels wederom werden aengenomen.

’t Welcke de christelijcke gemeynte wort aengedient, ten eijnde sich niemand daeraen en stoote dat se wederom tot des Heeren Avontmael comen, maer veel eer over haere versoeninge verblijdt sijn. Gelijck wij God bidden ende verhopen dat dit tot sijnder eere, der gemeynte stichtinge ende bevorderinge harer saliceijt sijn sal.

Hierin hebbe se beijde bewillicht. Ende daerna sijn se tot vrede ende eenichheijt vermaent, na te laten alle woorden streckende tot vernieuwing van twist, ende oock malcander als goede christenen betaemt voor te staen. Hierna met danksegginge gescheijden.

Den 25sten december op Christdach is des Heeren Avontmael gehouden ende het voorscreven concept eerst voorgelesen.

Alsoo Cleijsjen Pieters nu in jaer en dagh noch in de kercke noch aen ’t H. Aveontmael en is geweest en tot noch toe de vermaening des predicants, en ontboden sijnde van de kerkenraet, heeft versmaedt, en geweijgert te komen, oock haer van de predicant ende ouderlingh in de huijsbesoeckinge aengeseijt sijnde, om op den 28sten daer te verschijnen, doch heeft selfs niet willen jae of neen seggen, ende den dagh gekomen sijnde, is niet gecompareert; soo is ’t dat de kerckenraedt, alles in de vreese Godts hebbende overwogen, haer de gemeijnschap der heijligen ontseght, totdat sij haer bekeere. En sal haer dat door den koster aengeseijt worden, gelijck oock geschiet is.

In dit verband ook een fragment uit de inleiding die prof.dr. F.A. van Lieburg bij de uitgave schreef:

In 1600 liet een gemeentelid optekenen dat als hij 23 jaar eerder had geweten wat hij inmiddels wist, hij geen lidmaat geworden zou zijn. Hij was dus een van de eerste toetreders tot de nieuwe religie in Ridderkerk, die in 1577 een vrij bewuste keuze moet hebben gemaakt, die hij naderhand even bewust betreurde. Afgezien van zijn persoonlijke ontwikkeling, lag het accent in de begintijd van de Reformatie wellicht meer op een acceptabele levenswandel dan op de grondige theologische kennis. Omdat de drempel om lidmaat te worden niet gering was, bleef de gemeente in het begin klein en groeide zij maar langzaam. Dat betekende dat een flinke groep mensen deze keus niet maakten of uitstelde. Deze ‘onbeslisten’ namen derhalve niet deel aan het avondmaal, maar kwamen wel onder het gehoor van de predikant. In veel plaatsen werden deze kerkganger wel ‘liefhebbers van de gereformeerde religie’ genoemd.

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen