GLOBAAL BEKEKEN

Dagblad Trouw is in de oorlog begonnen als illegale verzetskrant. Op 1 mei verscheen een bijlage onder de titel ‘De laatste van Trouw’. Twee fragmenten.

• Simon Willemse (Trouw-verspreider Zeeland): ‘Verzet zit in de opvoeding’.

Ik ben begonnen met pamfletjes te maken in Oostkapelle, Zeeland. Er gingen blaadjes rond dat de koningin gevlucht was en verraad had gepleegd. Mensen zeiden: ‘Dat is nou toch geen houding, dat zij dat gedaan heeft’. Daar reageerde ik dan op met die pamfletjes. Die typte ik zelf op mijn Remington-schrijfmachine en deed ze dan in de brievenbussen en later plakte ik ze ook op de bomen. Dat was misschien roekeloos. In de pamfletjes zette ik uiteen dat het vertrek van de koningin naar Engeland inderdaad in het belang van het koninkrijk was, dat zij daar onafhankelijker was.

Ik wekte de bevolking op om tegen de Duitsers in verzet te komen. Het verzet moest gestimuleerd en gevoed worden. Het was in het algemeen in Zeeland, en vooral in Walcheren, dat de mensen passief waren. Een dominee verkondigde een soort theorie die echt lijdelijk was: je moest jezelf in alle ootmoed maar onderwerpen aan de oordelen Gods, dat Gezag was boven je gesteld en daaraan was je gehoorzaamheid verplicht.

Hij heeft bovendien een geschrift uitgegeven ‘Onze houding in bezettingstijd’. Dat was een uiteenzetting dat wij ons geld moesten inleveren, dat wij onze kinderen naar de Arbeidsdienst moesten laten gaan. Het kwam hierop neer: samen met de Duitsers tegen de Russen te gaan vechten.

• Bert Buddingh, één van mijn schoolmeesters in Ridderkerk en aldaar ‘leider van de Trouw-groep’. Voor Ridderkerk was hij onderwijzer in ’s-Gravenmoer en ’s-Gravenhage, waar hij in de illegaliteit kwam. ‘Het ging bij mij vanzelf.’

Op een bepaald moment kreeg ik een seintje: je moet naar Ridderkerk toe. De penningmeester van de school, de heer Van Splunder, die wist ervan. Ik moest een proefles geven. Het hoofd van de school vond me nogal licht in de leer, maar ik werd toch aangenomen. (…)

Ik heb daar Trouw opgezet, een groep verspreiders om me heen verzameld, mensen die te vertrouwen waren. Zo is het begonnen. Van het één komt dan het ander. Ridderkerk was centraal gelegen, tussen Rotterdam en het zuiden. De school was vaak bezet door Duitse militairen. Ik kreeg toen het verzoek, of eigenlijk de opdracht, om te kijken of het een SSonderdeel is, welk legernummer, wanneer gaan ze weg en waar gaan ze heen.

Met het hoofd van de school heb ik wel problemen gehad. Hij woonde met zijn gezin in het schoolhuis, terwijl de school bezet was. Hij was bezorgd voor zijn gezin. Hij zag me uit het schoolgebouw komen en vroeg wat ik binnen gedaan had. ‘Voor u een vraag, voor mij een weet’, zei ik. ‘Ik zal het doorgeven’, antwoordde hij. Ik zeg: ‘Prima, maar één ding spreken we af. Als ik het niet haal, haalt u het ook niet. Let daar wel op.’ Ik heb nooit meer last van hem gehad.

Boekhandelaar Jan Huizer was het centrale punt van de verspreiderorganisatie. Jan Huizer kreeg de kranten vanuit Rotterdam, waar ze werden gedrukt. Ik haalde ze bij hem op en deelde ze uit aan mijn medewerkers. Die hadden bepaalde adressen die te vertrouwen waren, zoals de predikant (ds. Gabe van der Zee, v.d.G.). (…)

In eerste instantie moest ik de kranten in Rijsoord ophalen. Ik kwam op de fiets uit Rijsoord toen er een Duitse soldaat stond te controleren. Dan kon je twee dingen doen: omdraaien of doorrijden. De soldaat zei ‘Heil Hitler’. Ik zei ook ‘Heil Hitler’ en zo kon ik doorrijden. (…)

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen