Cultuur, kerk en prediking

D e conferentie wordt enkele dagen na Pinksteren gehouden. Dat zet de indringende vragen die op tafel liggen in een troostvol perspectief. ‘Niet door kracht, noch door geweld, maar door Mijn Geest zal het geschieden, zegt de HEERE der heirscharen’ (Zach.4:6). Het is geweldig bemoedigend om als oudere en jongere ambtsbroeders samen te zijn met één verlangen: de eer van God en het heil van de gemeenten. De toon wordt gezet vanuit de ambtsdragerspreek naar aanleiding van Exodus 33:18, waar Mozes aan de HEERE vraagt: ‘Toon mij nu Uw heerlijkheid.’ Bij alles wat zich in kerk en cultuur aandient, is het onmisbaar dat God Zelf in Christus met ons meegaat. Maar... trekt Hij nog mee? Of is Hij weggegaan uit onze samenleving? Mozes verwoordt een hartstochtelijk verlangen dat de HEERE bevestigen zal dat Hij toch meegaat. Het gaat Mozes om de HEERE Zelf. Waar is de hartstocht bij ons gebleven om de Heere alléén te dienen? Het is alleen door Hem, in Wie God Zijn heerlijkheid openbaarde, dat er verwachting kan zijn voor Gods gemeente anno 2010.

Geestelijke mist

In de bezinning op de cultuur waarin wij leven, dringt zich de vraag op wat het betekent als een volk zijn godsdienst verliest. Die leegte zien we heel concreet terug in de geestelijke mist waarin veel mensen verkeren, ook binnen de gemeente; onbereikbaar geworden – zo lijkt het – voor de klanken van het Evangelie.

Het meest aangrijpende van die verblinding is dat de afwezigheid van God niet eens meer wordt opgemerkt, of niet als een probleem ervaren wordt. Te denken is aan 2 Korinthe 4:4: ‘In dewelke de god dezer eeuw de zinnen verblind heeft, namelijk der ongelovigen, opdat hen niet bestrale de verlichting van het Evangelie der heerlijkheid van Christus, Die het Beeld Gods is.’

Voor dienaren van het Evangelie de hoge roeping om op geestelijk niveau te zien waarop het vast zit; dat God Zijn oordelen over ons land laat gaan, maar dat Hij daarin tegelijk leegten schept die gevuld zijn met nieuwe vragen. Het kruis van Christus is daarop het enige antwoord: in alle omstandigheden mag en moet de vrijheid in Christus verkondigd worden. Als wij de verblinding om ons heen waarnemen en daarin profetisch zien hoezeer de toorn van God zichtbaar wordt, moeten we tegelijk de moed hebben om ook onze tijd te duiden in het licht van de belofte van God.

Omarming

Het is Pinksteren geweest. De Geest gaat door met Zijn kerkvergaderend werk. Er is verwachting, bij de Heere vandaan. Daarom is de gemeente geroepen vanuit de gemeenschap met Christus de hele wereld te omarmen. Ook hen (binnen en buiten de gemeente) die verblind zijn door ongeloof. Christus omsloot met Zijn wijd uitgespreide armen zelfs hen, die Hem vervloekten. Als christelijke gemeenten betekent dat voor ons dat wij niet het isolement moeten zoeken, maar juist de omarming.

Waar de gemeente werkelijk van Christus is, is ze van ‘de Zichzelf uitdelende Christus’ – en daarom altijd missionair.

Kerk als contrast

De secularisatie raakt het godsgeloof zelf. Vijfhonderd jaar geleden was het ondenkbaar dat je niet in God geloofde; nu is het grotendeels andersom. Deze teloorgang van het godsbesef voltrekt zich onder ons. Veel preken veronderstellen een vroomheid die cirkelt om God en het kennen van God, maar wat als die vroomheid er niet meer is?

Uitvoerig wordt tijdens de conferentie gesproken over de kerk als contrasterende gemeenschap. Dat contrasterende zal daarin gezocht moeten worden, dat het in de kerk gaat om het leren kennen en eren van God. Daarbij wordt in Woord en sacrament Christus present gesteld. Het gaat immers om de gemeenschap met Hem. De vraag komt op of wij in onze gemeente niet zó vertrouwd zijn geraakt met Woord en sacrament, dat een derde aspect nadrukkelijker naar voren moet komen: boete en levenstucht. Het contrast van de christelijke gemeente wordt echter ten diepste geleverd doordat ze leeft vanuit de belofte van Gods grote toekomst. Dat leven vanuit de toekomst zet het leven van de christelijke gemeente in hoopvol perspectief.

Het geestelijk leiding geven aan de kerk van vandaag kan uiteindelijk alleen met het geestelijk gezag van het Woord. Ambtsdragers hebben zich te verschuilen achter het Woord. Daaraan danken ze immers hun gezag. Als het niet meer vanzelfsprekend is dat het Woord gezag heeft, is de kerk ten dode opgeschreven. Zodra de discussie geopend wordt over wat dan de

inhoud van dat Woord is, moet de ambtsdrager zich niet schamen om zijn ijkpunt te nemen in de gereformeerde belijdenis, als beproefd drager van de gereformeerde identiteit. Bijbels, en daarom gereformeerd.

Prediking en cultuur

De prediking moet niet belicht worden vanuit de cultuur, maar de cultuur moet belicht worden vanuit de prediking. Daarbij is de inhoud van de prediking beslissend. Het gaat om Jezus Christus, en Dien gekruisigd (1Kor.2:2). Geen christelijkheid of gereformeerdheid zal de crisis in de kerk bezweren; alleen als de levende Christus Zelf in ons midden is, is er hoop.

Onze cultuur wordt gekenmerkt door ‘een jagen naar het gewenste’. We snakken naar vervulling van behoeften, en daarmee worden we weggehaald uit de werkelijkheid waarin wij ons bevinden. De mens leeft bij verstrooiing en in wezen is dat niets anders dan verachting van de werkelijkheid waarin we staan. Ook in de prediking is er steeds het gevaar dat het in lijn ligt met de behoeften van de mens.

Nodig is de prediking van de gekruisigde Christus (ontdekkend en confronterend), opdat wij juist bevrijd worden van onszelf. Waar de postmoderne mens wegvlucht in z’n verstrooiing, dwingt Jezus je na te denken. In Hem kun je jezelf verliezen, zonder verloren te gaan.

Geheim

Dat die prediking nooit tijdloos mag zijn, wordt op de conferentie evenzeer indringend gedeeld. Je moet beide kennen: het Woord en de cultuur. Opdat het Woord van de Heere werkelijk zal zijn een licht op ons levenspad. Het duiden van de tijd mag ons echter niet hinderen in het eschatologisch leven uit de beloften van God.

Dagelijks worden we geschokt door dat wat om ons heen gebeurt; maar tegelijk geldt ‘dat wij overgaan tot de orde van de Grote Dag’.

Predikers van het Evangelie zijn geroepen de gemeente voor te gaan in het spellen van het geheim dat ons in Christus geschonken is, zodat het iets van een oneindige verbazing krijgt. Een groot gevaar in onze gemeenten is dat geloof verondersteld wordt. Voor velen is het geloof juist een zeer aangevochten zaak. In dat besef mag en moet de prediker mét de zoeker en de twijfelaar samen op de knieën: ‘O God, wees mij zondaar genadig!’ Opdat de levende Christus door de kracht van Woord en Geest áán zal spreken – want dan ben je (hoezeer ook vertwijfeld) door Hem gevonden.

Onderaan de kansel

‘Wie is tot deze dingen bekwaam? ’ Thuisgekomen van de conferentie zullen de meeste deelnemers zich hebben voorbereid op de prediking van de zondag, de zondag na Pinksteren. Woord en Geest gaan samen op. Kort voordat ik bevestigd werd als predikant, zei iemand tegen me: Als je nu eens niet weet wat je bidden moet onderaan de kansel, zeg dan maar: ‘Heere, volgens afspraak!’ En belijd dan op elke trede van de kansel: ‘Ik geloof in de Heilige Geest’. Dat gaf me moed om het Woord de gemeente in te werpen, toen ik zondags na de conferentie onderaan de kansel stond.

J.J. ten Brinke

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen