Balkenende exit

W at was het aangrijpende van de verkiezingsavond? Vooral het feit dat God afwezig was in de bespreking van alle voor politici relevante onderwerpen en dat dit voor niemand opvallend was. Zoals een predikant het onlangs op een conferentie zei over een begrafenis, waar Zijn Naam geheel niet genoemd werd én dat voor niemand opvallend was. Hij was er niet en werd niet eens gemist. Daar word je mistroostig van.

Welzijn voor alle mensen

In de aanloop waren het evenmin medisch-ethische thema’s die voor discussie zorgden – uiteraard met uitzondering van het debat tussen CDA, CU en SGP, dat het Nederlands Dagblad traditioneel organiseert. Levensbeëindiging voor mensen die hun leven als voltooid beschouwen, embryoselectie, abortus of de positie van gewetensbezwaarde trouwambtenaren? Voor Nederland zijn dit thema’s waarover het in de politiek niet meer spannend zal worden, omdat de zelfbeschikking van de mens het uitgangspunt is.

Ondanks het feit dat de geschiedenis leert dat die mens daardoor niet gelukkiger wordt, ondanks het feit dat Gods geboden tot zegen en welzijn voor alle mensen zijn. Ik was vorige week in de kantine van een club in gesprek met zes dertigers. In de ontspannen sfeer van de late avond kwamen levenservaringen op tafel en bleken vier van hen alimentatie te moeten betalen. Ervaringen werden gewisseld over wie het meest door zijn ex-vrouw gedwarsboomd werd en hoe je kon regelen dat je je kinderen meer zag dan een half weekend in de twee weken. Déze verhalen waren standaard en juist over de opmerking dat mijn huwelijk Gods zegen meegekregen heeft en dat betekenisvol is, waren de anderen verbaasd en verrast. Zo staat Nederland ervoor – en dat vertaalt zich op een verkiezingsavond.

Geen nuances

Als er in de analyse toch een levensbeschouwelijk element naar voren kwam, was dat toen politiek redacteur Ferry Mingelen van de NOS aangaf dat het zetelverlies van de ChristenUnie wellicht te maken heeft met ‘onhandig opereren’ van partijleider Rouvoet ten aanzien van een homofiele kandidaat op de kandidatenlijst. Juist het zoeken naar formuleringen inzake dit thema kan ervaren worden als balanceren op een slap koord, om vast te houden aan bijbelse uitgangspunten en niet verwikkeld te raken in de agressieve benadering van de homolobby. ‘De kiezer houdt niet van deze nuances’, werd gezegd.

Wat zijn de conclusies? Allereerst dat de politiek heel onvoorspelbaar is. Niemand had deze uitslag verwacht, een uitslag die de vorming van een stabiel kabinet niet gemakkelijk maakt. Is een versplinterd politiek landschap niet tekenend voor de geestelijke en morele situatie van ons land?

Het ging deze verkiezingen om miljardenbezuinigingen, veroorzaakt door de financiële crisis en het wanbeleid van grote banken. Dan is het merkwaardig dat VVD en D66 die het kapitalisme omarmen, als winnaars uit de strijd komen.

Keihard

Daarnaast is opnieuw getoond dat de politiek hard is, keihard. De leider van GroenLinks viel een minutenlange ovatie ten deel ‘Fémke, Fémke’, maar de vraag is wanneer de andere kant van de Hosanna-medaille haar treft. De hardheid van de politiek slachtofferde nu minister-president Balkenende, die zijn verantwoordelijkheid nam en als CDA-leider opstapte. Daar zal vriend en vijand toch iets van oneerlijkheid in zien.

Acht jaar lang stond hij in een instabiele periode in de Nederlandse geschiedenis aan het roer en voerde hij een niet altijd populair, maar wel nodig economisch beleid. Verwend als Nederlanders in het algemeen zijn, zien en waarderen ze veel voorspoed onvoldoende. Vorig jaar was Balkenende dicht bij de benoeming tot eerste president van Europa. Waar vicepremier Wouter Bos terugtrad om zich meer op zijn gezin te kunnen richten en eervol de politieke arena verliet, maakt hij een dramatisch einde van een politieke loopbaan mee.

Houdbaarheidsdatum

Wie terugblikt, zal beamen dat één CDA’er een profetische blik gehad heeft, het onder de agrariërs populaire kamerlid Annie Schreier- Pierik. Half maart gaf ze aan dat het CDA-bestuur de premier te snel als lijsttrekker aangewezen heeft.

Anders is het risico te groot dat het CDA de derde of vierde partij van het land wordt.? Waar Balkenende wilde gaan voor goud, werd het zelfs geen brons.

In onze dynamische samenleving is het een nieuw begrip over leidinggevenden geworden, je houdbaarheidsdatum, omdat je uitstraling na een aantal jaren verdoft, omdat we aan iets nieuws toe zijn. Juist in een cultuur waarin mensen van leiders passie en emotie willen zien, kunnen ze hierop na een aantal jaren afgerekend worden, overigens ook in de kerk en in christelijke organisaties. Is onze Vorstin, die nabijheid combineert met waardigheid en distantie, hierop dé uitzondering?

Daniëls

Als ze dat al niet waren, zijn christenen na 9 juni goed doordrongen van hun positie in de Nederlandse samenleving. Niet eerder sinds de invoering van het algemeen kiesrecht in 1918 hebben de confessionele partijen zo weinig zetels in de Tweede Kamer, nog geen twintig procent. Waar grondwetswijzigingen met twee derde van de stemmen aangenomen moeten worden, is dit verontrustend als het gaat om de doorwerking van het christelijk getuigenis in wetgeving en beleid. Er is op te hopen dat in de grootste politieke partijen het besef levend is dat een democratie betekent dat er zorg en ruimte is voor minderheden. Op die basis kan de vrijheid van onderwijs en de vrijheid van godsdienst ook in de toekomst overeind blijven.

Opvallend is dat christenen zich als minderheid nogal eens gedoogd of gediscrimineerd weten, maar dat andersom niet-christenen ervaren door hen net zo goed gediscrimineerd te worden. Als mensen niet meer weten wat de inhoud van bijbelse noties is, is te begrijpen dat ze de bejegening van homoseksuelen door christelijke scholen en zorginstellingen als discriminerend ervaren. Daarom is niet alleen onderling gesprek tussen christenen en niet-christenen nodig, maar zijn we vooral verlegen om duizenden Daniëls, mensen die lijken op de profeet die voorspoed had in het koninkrijk van Darius, hoewel hij zich niet verontreinigde met wat hem aan het hof in Babel voorgezet en voorgehouden werd. Daniël was transparant, integer, moedig, deskundig en godvrezend.

Verzet tegen de tijd

Wat in de grotere kerken in ons land al langer gaande is, geldt nu ook voor de christelijke politiek. Ze zal moeten formuleren wat in de context van neergang haar identiteit is en waarvoor ze wil staan. CDA-prominent Ab Klink nam het woord herbronning in de mond. Die heroriëntatie geldt ook voor christelijke instellingen en niet het minst voor elke christen. Dan gaat het over de concrete invulling van het bijbelse begrip vreemdelingschap, waaraan de prediking leiding dient te geven. Dr. W. Aalders heeft ons er decennia geleden al toe aangespoord in zijn boek In verzet tegen de tijd, waarin hij schrijft dat het ons moeilijk valt, verwend als we zijn, om in deze tijd de overgang te maken naar een wereld, waarin Christus hoe langer hoe meer een verachte gestalte wordt. Leven zonder teken van Zijn aanwezigheid, dat vraagt een geestelijke heroriëntatie, waarin wij nog heel weinig geoefend en gevorderd zijn. Het betekent staan in een samenleving die ons niet bevoorrecht en beschermt. De moed moeten leren om een overtuiging te hebben, die afwijkt van de meerderheid en die niet populair is. Van ons geloof durven spreken zonder begrip, erkenning, waardering te ontmoeten. Posities in de samenleving moeten prijsgeven, waar we recht op meenden te hebben.’

Liefdegebod

Kunnen we dat? Laten we een halve eeuw nadat dr. Aalders zijn boek schreef, niet te gemakkelijk positief antwoorden. Het kan alleen als Gods liefdegebod in ons hart geschreven is. In het Nieuwe Testament is liefde een concreet begrip, dat nauw verbonden is met dulden en dragen. Alleen omdat Christus het kruis heeft verdragen en de schande veracht, kunnen Zijn volgelingen in moeilijke omstandigheden overeind blijven.

Deze liefde staat niet los van de werkelijkheid van het leven, maar is niet verbonden met politieke invloed. Zou de verkiezingsuitslag ons kunnen terugwerpen op de roeping om als christenen het zout der aarde te zijn?

P.J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen