Presbyter in Roemenië

S tichting Hulp Oost-Europa (HOE) onderhoudt al vele jaren contact met de Hongaars Gereformeerde Kerk. In Roemenië telt deze kerk ongeveer duizend gemeenten. De meeste hebben een predikant. De kerkenraad (presbyterium) wordt gevormd door predikant en presbyters, zowel mannen als vrouwen.

Officieel kent de kerk geen diakenen, al zijn er in sommige gemeenten presbyters met speciale aandacht voor het diaconaat.

De presbyters hebben vaak vooral aandacht voor praktische zaken, zoals het onderhoud van gebouwen. Een actieve inbreng in kerkenraadsvergaderingen, spreken over persoonlijk geloof, hardop bidden, bijbellezen, op huisbezoek gaan, is voor velen niet de gewoonte. Dat geeft de predikant veel invloed en tegelijk staat hij overal alleen voor. Hij kan veel niet met zijn presbyters delen en heeft weinig klankbord. Veel predikanten zouden deze situatie graag anders zien.

Passieve houding

De passieve houding van presbyters – en van gemeenteleden – en een sterke gerichtheid op de predikant hebben diepe wortels. In het feodale groot Hongarije van de negentiende eeuw had de landheer alle macht; zijn onderdanen deden wat hij opdroeg. Dit hiërarchisch patroon is in veertig jaar communisme versterkt, waardoor verandering niet eenvoudig is. In de Hongaars Gereformeerde Kerk geldt de opdracht dat enkele keren per jaar met het presbyterium bijbelstudie wordt gedaan.

Veel predikanten vullen die opdracht in met een meditatief moment voorafgaand aan een presbyteriumvergadering. Anderen bespreken thema’s: ‘Wat is gereformeerd zijn? ’, ‘Wat is de taak van de kerk? ’, ‘Wat zijn belijdenisgeschriften? ’ Kennisoverdracht staat meestal centraal, niet het persoonlijke geloofsleven.

Daardoor is de predikant er soms zelf debet aan dat hij als ‘kennisbron’ boven de presbyters uitsteekt. Zo komt men niet gauw tot een goed geloofsgesprek.

Al voor de Wende konden Roemeense predikanten en later ook presbyters op hun taak gerichte conferenties bezoeken. Deze bereikten echter steeds minder hun doel. Er werd vaak wel waardevolle informatie gedeeld, maar er kwam geen persoonlijk veranderingsproces op gang bij de deelnemers. Daar komt bij dat het onderwijs al decennia lang sterk gericht is op kennisoverdracht en nauwelijks op inzichtverwerving.

Nog een factor die meespeelt: men rekent zich in Oost-Europa al tot de gelovigen wanneer er deelgenomen wordt aan een enkele kerkelijke activiteit. Er is weinig oog voor verdieping van het geloofsleven.

Toerusten en dienen

Een goede toerusting van presbyters en gemeenteleden is juist nu van belang om de gemeente te kunnen dienen. Direct na 1989, toen mensen weer in vrijheid naar de kerk konden gaan, was er een opleving. Nu, twintig jaar later, worden de kerken almaar leger. En het wordt steeds moeilijker de jeugd te bereiken. Dat kan te maken hebben met de talrijke veranderingen die op de mensen afkomen en door de snelle sociaal-economische ontwikkelingen in de samenleving, waardoor belangrijke geloofsvragen verloren gaan.

Een goede doordenking van het gemeente-zijn is dan des te belangrijker.

Vrijwilligers van de HOE zijn op verzoek van Roemeens-Hongaarse predikanten enkele jaren geleden gestart met presbytertrainingen.

Omdat actueel materiaal niet voorhanden is, schreven de vrijwilligers zelf bijbelstudies. Sommigen gebruikten het materiaal van de Emmaüscursus als leidraad. Er werden onderwerpen behandeld als: ‘We hebben God nodig in ons leven’; ‘De presbyter en gemeenteopbouw’; ‘Huiswerk voor de presbyter’ en ‘De kerk en dienen’.

Reacties

Om een veranderingsproces te bevorderen wordt op een interactieve manier gewerkt. Dit betekent dat de deelnemers zelf de antwoorden moeten zoeken op gestelde vragen. Dit doen ze in kleine groepen en aan de hand van verschillende bijbelgedeelten. Voor velen is het nieuw om op deze manier te werken. Na een aantal avonden raken ze eraan gewend, worden opener en sommigen geven een persoonlijk getuigenis wat de Heere God met hen gedaan heeft. Dit zijn indrukwekkende momenten, niet alleen voor ons maar ook voor de predikanten.

De meeste deelnemers zijn positief over de trainingsavonden. Enkele reacties:

- ‘Het is positief om te werken in kleine groepen. Het is goed om met elkaar met dezelfde intentie te overleggen.’

- ‘Het is goed om je te focussen op de bijbeltekst en erover na te denken. Je vindt er dan ook de boodschap in!’

- ‘Interactief leren is normaal in deze wereld.’ Dit is een uitspraak van een arts die in verband met haar werk veel trainingen heeft gevolgd.

- ‘In kleine groepen wil iedereen zijn best doen om de bijbeltekst te onderzoeken. Het is dan ook mooi om het antwoord te vinden!’ Na de bijbelstudieavonden zijn ook de predikanten erg positief over de training en de reacties van hun gemeenteleden. Enkele reacties van hen:

- ‘De presbyters leren om lid te zijn van een presbyterium, om met elkaar ervaringen te delen en open te staan voor problemen in de gemeente.’

- ‘De interactieve manier van werken helpt de presbyter om na te denken over het bijbelgedeelte, zijn mening te vormen, vragen te stellen en ook te luisteren naar andere meningen.’

- ‘Het is goed dat men zich bewust wordt dat een presbyter een geestelijke persoon moet zijn, die vol is van de Heilige Geest om zijn geestelijke taak in de gemeente op zich te nemen.’

- ‘De presbyters leren wat hun taak is en welke gaven ze hebben ontvangen voor de dienst in Gods Koninkrijk.’

Werk overnemen

Op grond van de positieve ervaringen van presbyters en predikanten wil Stichting Hulp Oost-Europa graag doorgaan met de trainingen, al is het niet haalbaar om die nog verder uit te breiden. Bovendien is het van belang dat predikanten en presbyters dit werk zelf gaan overnemen. Daarom zijn er plannen om een cursusboek voor presbytertrainingen te ontwikkelen, zodat Roemeense christenen zelf presbyters gaan toerusten en trainen.

Wout van de Water

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen