Nota scheiding is voor kind

H et aantal echtparen dat na korte of lange tijd uit elkaar gaat, is in nauwelijks een halve eeuw explosief gestegen. Het is een ontwikkeling die de kerk niet voorbijgaat, ondanks Gods eis om liefdevol en harmonisch samen te wonen en het huwelijk vooral in ere te houden.

Als man en vrouw na een moeizaam verlopen huwelijksleven een punt achter hun relatie zetten, geeft dat hen pijn en (vaak kortstondige) opluchting. In familiekring hebben (schoon)ouders, broers en zussen te maken met de psychische druk die een ontwricht huwelijk veroorzaakt. Kinderen kunnen de schadelijke effecten van een echtscheiding jaren- zo niet levenslang bij blijven. Groot is de impact die het dreigende en uiteindelijk voldongen feit van een echtscheiding op hen heeft. Dat ben je niet zomaar te boven.

Kinderleed

Scheiden zorgt voor kinderleed, met de daarbij horende sociaalemotionele problemen. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen in de leeftijd tussen elf en vijftien jaar het zwaarst getroffen worden door de gevolgen van een echtscheiding. Dat jongere en oudere kinderen eveneens hun portie krijgen wordt daarmee niet ontkend. Alleen, kinderen rondom en in de beginnende puberteit blijken extra kwetsbaar. Kinderen met fikse spanningen thuis onderscheiden zich op alle levensterreinen negatief van leeftijdgenoten uit stabiele gezinnen. Zo zijn gedragsproblemen en verminderde schoolprestaties inherent aan de instabiele thuissituatie. Hoe zit het met het waarheids- en echtheidsgehalte van scheidende ouders? Vaak ook is sprake van een opvoedingsvacuüm, er is gemis aan orde en structuur.

Kinderen die een warm nest ontberen blijken bovendien niet alleen eerder dan gemiddeld het ouderlijk huis te verlaten, maar trouwen ook minder en komen vaker ook zelf weer tot een scheiding. Wat zagen zij van liefde en trouw? Naast bindings- en verlatingsangst gaan ze een relatie romantiseren. Er is een onrealistisch verwachtingspatroon ten aanzien van liefde en aandacht.

Schok en ontzetting

Kinderen opvoeden, jongeren leiden en begeleiden op weg naar zelfstandigheid en volwassen gedrag is geen sinecure. Het is een proces waarbij veel komt kijken.

Het behoeft geen betoog dat een instabiele thuissituatie daar negatief in bijdraagt.

Natuurlijk gaat niet aan iedere echtscheiding een jarenlange conflictsituatie vooraf. Er zijn voldoende voorbeelden bekend van mannen en vrouwen die harmonieus samenleefden, terwijl één van beiden zich ondertussen in een dubbelrol bevond. Plotseling kwam uit dat vader naast het echtelijke ledikant nog een ander bed beklom. Of moeder bleek een affaire te hebben met die aardige huisvriend. Het spreekt voor zich dat op dit thema vele variaties mogelijk zijn. Waar het om gaat is de schok, de schrik, de ontzetting, de boosheid, de woede en het verdriet bij de trouwe partner en de ontgoochelde kinderen. Een jongen van achttien was boos op God (‘Waarom liet Hij toe dat dit zou gebeuren? !’) en ziedend op zijn overspelige vader (‘Waarom koos hij voor dat w… en niet voor ons, voor zijn gezin? ’)

Soms is echtscheiding niet meer te

voorkomen. Er is te veel stuk gemaakt. De partners gaan uit elkaar. Behalve pijn kan ook een gevoel van opluchting aanwezig zijn. Het laatste met name in het geval van een overspelige partner of bij een psychische stoornis met zeer ontwrichtende gevolgen.

‘Eindelijk rust in de tent’, zei een meisje van zestien. Maar dan? Er moet van alles geregeld worden. Ook met het oog op de kinderen, aan wie in deze turbulente periode de zo broodnodige aandacht onder de maat blijft. Veel aandacht gaat uit naar de ouders. Maar de kinderen? ! Niet zelden krijgen zij de rekening gepresenteerd.

Kiezen

Ook zij moeten kiezen, zo er niet voor hen gekozen wordt. Bij wie gaan ze wonen? Bij moeder (de meerderheid) of vader? Of is er sprake van co-ouderschap, een wisselende verblijfplaats dus? Het is wenselijk dat met beide ouders een goed contact wordt onderhouden. De vraag is echter of dat ook kan. Het is funest voor kinderen betrokken te blijven in de ouderlijke conflicten. Een kind wil als het even mogelijk is loyaal zijn aan beide ouders. Als de andere ouder (en zijn of haar familie) niet aflaat de andere partij zwart te maken, zal het kind zich mede afgewezen voelen, omdat zijn gevoel van eigenwaarde ermee samenhangt.

Het uiteengaan van de huwelijkspartners kan ook resulteren in onderlinge verdeeldheid tussen kinderen. Blijven zij solidair aan elkaar of ontstaan er kampen? Wonen zij na de scheiding nog bij elkaar of volgt de een vader, de ander moeder?

En hoe gaat het financieel verder? Er zal in het uitgavenpatroon gesneden moeten worden. Dankzij het ouderlijke conflict kan Herman niet langer naar muziekles en moet Jantine haar lidmaatschap van de bieb beëindigen.

Scheiding van de ouders is voor kinderen een ingrijpend en dramatisch gebeuren, vergelijkbaar met het doormaken van een rouwproces.

Gaat niet over

Wat kunnen anderen in dezen doen? Er wordt vanuit de kerk meer verwacht dan: ‘Zorg maar goed voor je moeder…’ Warmte, aandacht en begrip zijn basishoudingen. Soms kan het nodig zijn jongeren te attenderen op de noodzaak professionele hulp te zoeken en in overleg iets in beweging te zetten. Het scheiden van ouders doet pijn in het kinderhart, zelfs als je inmiddels zelf allang gehuwd bent. Die pijn blijft en verhevigt rondom trouw- en gedenkdagen, bij het kraam- en het sterfbed. Het gaat nooit echt over.

J. Belder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen