BOEKBESPREKINGEN

M.J. Paul, G. van den Brink, J.C. Bette (red.) Bijbelcommentaar Ezra, Nehemia, Ester, Job. Studiebijbel Oude Testament, deel 6. Centrum voor Bijbelonderzoek, Veenendaal; 893 blz.; € 65, -.

In de reeks Studiebijbel Oude Testament verscheen vorig jaar het zesde deel, een bijbelcommentaar op de boeken Ezra, Nehemia,

Esther en Job. De redactie beoogt in deze reeks ‘gelovigen en hun voorgangers te voorzien van aanvullende informatie bij het Bijbellezen’, met als doel ‘op deze manier bij te dragen aan de

geestelijke groei van christenen, zodat zij betrouwbaar zijn toegerust bij het beleven en doorgeven van de meest betekenisvolle boodschap die ooit in woorden is vastgelegd’. Het gaat concreet om een beknopt exegetisch commentaar op de genoemde bijbelboeken, waarbij de eigenheid ligt in een combinatie van een gelovige benadering met een wetenschappelijke verantwoording en een trefzekere uitleg, met achterwege laten van al te veel alternatieve duidingen. Bijzonder is enerzijds de verwerking van recente archeologische ontdekkingen in passages waarbij dit relevant is, en anderzijds de bescheiden aanzetten tot een actuele toepassing van wat geschreven staat. Dat dit alles is gevat in een vorm die ook toegankelijk is voor de niet of minder theologisch gevormde lezer maakt ook dit deel van de breed gewaardeerde reeks tot een waardevolle hulpbron voor allen die zich hetzij professioneel, hetzij binnen verenigingsverband willen inlaten met studie van de Heilige Schrift. Ook predikanten die wellicht niet altijd even veel tijd vinden voor een grondiger studie, kunnen zich met dit commentaar in kort bestek toch vergewissen van enig aanvankelijk inzicht in de teksten waarmee zij bezig zijn. Ten aanzien van dit specifieke commentaar wil ik opmerken dat de lezer hierin meermalen een duiding zal aantreffen die een verhelderende kijk biedt op passages die in zichzelf niet altijd even helder zijn. Zo trof mij in het betoog over de precieze samenhang tussen de boeken Ezra en Nehemia (waarover veel discussie is) de suggestie dat deze boeken zouden zijn opgezet naar een drievoudige structuur, waarin het respectievelijk gaat om de tempel, de wet en de muur. Waarbij deze laatste, de muur, staat als een metafoor voor de bescherming die de identiteit van het volk Israël als volk van God nodig heeft. Vasthouden aan wat je van God hebt ontvangen ook al ben je te midden van andersdenkenden een minderheid geworden, zo lijkt de boodschap te luiden. Ook voor het verstaan van onbekende passages in het veelal onbegrepen boek Job bewijst dit commentaar goede diensten. Naast het aanbod van een veelheid aan vertalingen, die meestal al veel van het ‘duister’ wegnemen, biedt het commentaar doorgaans een doorzichtige uitleg.

Het meest aangename van dit commentaar is dat de duiding geschiedt vanuit een gelovige betrokkenheid met de overgeleverde tekst. Dit betekent winst, vooral rondom ‘omstreden’ passages. Waar andere commentaren bijvoorbeeld het zogenaamde ‘exclusivisme’, zoals je dat kunt aantreffen in de boeken van Ezra en Nehemia (met name in de hoofdstukken over de afstammingslijsten en over het ontbinden van gemengde huwelijken), koud van de hand wijzen, probeert de Studiebijbel het een en ander in een breder kader te zetten en weet ze er mede aan de hand van teksten uit het Nieuwe Testament, die evenzeer handelen over de heiligheid van de gelovigen, een nieuwe relevantie aan te geven.

Waardevol zijn ook de zogenaamde ‘excursen’ waarmee het commentaar wordt afgesloten. Deze uitwijdingen zijn artikelen met praktische, informatieve, en veelal uitgebreide bijbels-theologische verdieping van diverse thema’s die in het commentaar aan de orde zijn. Uit de veelheid van deze excursen wil ik in het bijzonder noemen de artikelen over het leven na de dood en over de Behemot en de Leviathan in het boek Job. In dit laatste artikel gaat het ondermeer over verschillende typen dinosaurussen, alsook over een eventueel bedoelde identificatie van de genoemde ‘zeemonsters’ met de duivel. In dit artikel, evenals in de andere, vinden we veel dingen die we uit onszelf niet zouden hebben bedacht. Als eenzaam minpunt zou ik willen noemen dat de uitleggers van het boek Job lijken te worden gehinderd door een meer evangelicale kijk op de mens. Zo wagen ze de stelling dat als Job tot uitdrukking brengt dat hij zondaar is, dit moet slaan op zonden ‘die in het verleden liggen’ maar nu ‘wellicht al vergeven zijn’. In een op zichzelf duidelijke tekst als Job 7:21 (‘En waarom vergeeft Gij niet mijn overtreding, en doet mijn ongerechtigheid niet weg? ’) zou het gaan over ‘hypothetische zonden’. En rondom het bekende ‘Wie zal een reine geven uit een onreine? ’ (14:4) wijst de toelichting een duiding met behulp van de klassieke erfzondeleer van de hand. Hoewel het een en ander de lijn van het betoog niet zeer stoort, lijkt mij deze vertroebeling toch jammer, vooral omdat de vraag of Job een zondaar is nogal een prominente rol speelt in het betoog van het boek Job. Recht doen aan het feit dat Job een zondaar is en toch niet om zijn zonden wordt gestraft, zou de uiteindelijke uitleg van het boek Job wellicht anders en misschien zelfs wat reëler hebben gemaakt.

Verhoudingsgewijs een klein probleem, dat ik toch niet ongenoemd wil laten, is het feit dat in mijn exemplaar de pagina’s 425 tot en met 433 en 449 tot en met 456 ontbreken, terwijl de pagina’s 433 tot en met 440, en 441 tot en met 448 dubbel zijn afgedrukt. Met een doublure kan een welwillende lezer wel leven, bij een omissie verbijt hij zich.

Afgezien van deze laatste kanttekening denk ik dat ieder die zich begeeft op het terrein van verstaan en uitleg van de Heilige Schrift er baat bij heeft dit boek tot het zijne te maken.

M.Kreuk, Noordhorn

Thomas Asbridge De kruistochten. Uitg. Spectrum, Houten; 784 blz.; € 39, 99.

Een lijvige studie met vijftig pagina’s noten, waarin de auteur, docent middeleeuwse geschiedenis in Londen, de strijd om het Heilige Land (1095-1291) tussen de islamitische en pauselijke legers zowel vanuit christelijk als vanuit islamitisch perspectief belicht. Hier

volgt de conclusie aan het slot: ‘Misschien dat de kruistochten ons wel iets kunnen vertellen over de wereld van nu. De meeste lessen, maar niet alle, die de kruistoch-

ten ons leren, zijn lessen die we ook uit andere hoofdstukken van de geschiedenis van de mensheid kunnen halen. De kruistochten tonen aan dat godsdienst en ideologie het vermogen bezitten om mensen massaal te inspireren tot hartstochtelijke daden, zoals ze ook tot gewelddadige meningsverschillen kunnen leiden. Daarnaast bevestigen ze dat de belangen van de handel die van de oorlogvoering kunnen overstijgen en illustreren ze dat achterdocht en haat jegens de ‘ander’ zich gemakkelijk laten manipuleren. Maar de gedachte dat de strijd om de heerschappij over het Heilige Land – eeuwen terug gevoerd door Latijnse christenen en Latijnse moslims – van directe invloed is, of zou moeten zijn, op de moderne wereld, is misleidend. (…) De kruistochten moeten wel blijven waar ze thuishoren: in het verleden.’

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen