Verband tussen leven en dood

M emento mori, gedenk te sterven, klinkt door alle eeuwen heen. Ooit heeft de markante historicus Huizinga opgemerkt dat de doodsgedachte vooral in de vijftiende eeuw zeer veel nadruk heeft ontvangen. Hoe dit ook zij, de Bijbel en de christelijke auteurs besteden door de eeuwen heen veel aandacht aan de dood, het sterven en daarna het oordeel en het eeuwige leven. Vooral de euthanasia, de kunst van het wél sterven, heeft steeds opnieuw allerlei schrijvers, pastores en geestelijken bezig gehouden. En wie heeft er vandaag de dag in familiekring niet mee te maken? Leert de Bijbel niet dat ieder mens naar zijn eeuwig huis gaat (Pred.12:5)?

Taboe

De vraag van sterven is in onze cultuur voor velen helaas een taboe geworden. Het aardse leven eist zoveel aandacht dat de overdenking van het toekomende leven onder druk staat. Elk mens moet sterven, maar wie heeft er nog tijd en gelegenheid om dagelijks enige tijd over zijn of haar sterven na te denken?

Voor de Willem de Zwijgerstichting deed dr. J. Hoek enig onderzoek naar de welstervenskunst bij schrijvers uit de Middeleeuwen, Reformatie en Nadere Reformatie. Het blijkt dat een ruime en rijke literatuur over dit onderwerp voorhanden is. Ook bevat de literatuur handvaten die voor vandaag de dag belangrijk zijn. Vooral op het vlak van de pastorale praktijk.

Juiste voorbereiding

Zo schreef de zeventiende-eeuwse predikant Jacobus Borstius over de juiste voorbereiding op het sterven. Concreet wees hij daarbij op de volgende zaken:

1. Het kennen van God door het geloof (Joh.17:3). Daarom moet tijdens het leven het Woord van God ijverig onderzocht worden.

2. Het horen en bewaren van het Woord van God. Door goed wakker te zijn tijdens de kerkdiensten en het Woord eerbiedig ter harte te nemen legt een mens een geestelijke voorraadkamer aan. Laten de schuren van de ziel goed en ruim voorzien zijn om zo op het sterfbed meer troost daaruit te kunnen halen.

3. Het geloof in Jezus Christus. Dit geloven is een zichzelf verzaken, een zich ootmoedig neerwerpen aan de voeten van Christus als een verloren mens, een wachten op de Heere.

4. Het uitdrijven van de zonde. Wanneer de Geest van Christus ons heiligt en leidt, zullen we sterk staan in het uur van onze dood.

Net als alle andere auteurs legt ook Borstius telkens een nauw verband tussen de manier waarop wij leven en de manier waarop wij zullen sterven. Daarbij beklemtoont hij naast de rechtvaardiging door het geloof alleen evenzeer de heiliging. Hij noemt zelfs de ge-hoorzaamheid een ‘zuster van het geloof ’.

John Knox

Deze stemmen uit het verleden kunnen ook voor vandaag de dag hun betekenis hebben. Illustratief is het sterfbed van John Knox, de reformator van Schotland. William Perkins memoreert diens doodstrijd. ‘De omstanders zagen dat hij vier uur achtereen zwijgend een hevige worsteling doormaakte.

Uiteindelijk rees hij overeind en kon hij antwoord geven aan hen die hem vroegen hoe hij er nu toch wel aan toe was. Knox antwoordde dat hij in zijn leven veel strijd met de satan had meegemaakt, maar dat de briesende leeuw hem nu krachtiger dan ooit had besprongen. Dikwijls, zo zei hij, heeft de tegenstander mij mijn zonden voor ogen gesteld en mij tot wanhoop gedreven, dikwijls ook heeft hij mij willen verstrikken met de genoegens van deze wereld. Maar ik heb hem mogen overwinnen door het zwaard van de Geest, Gods Woord. Nu echter bespringt die listige slang mij op een andere manier. Hij wil mij wijs maken dat ik het eeuwige leven verdien door mijn getrouw zijn in mijn bediening. Maar geprezen zij God die mij de plaatsen uit de Schrift te binnen bracht waardoor ik de vurige pijlen van de duivel heb kunnen uitblussen, zoals ‘wat hebt gij dat gij niet hebt ontvangen? ’ en ‘door de genade van God ben ik wat ik ben’. En: ‘niet ik, maar de genade van God die met mij is.’ En hierdoor overwonnen, is de satan geweken.’

Dr. Hoek besluit zijn overzicht met enkele lijnen naar de huidige moderne tijd. Voor gespreksgroepen en persoonlijke doordenking zijn bij elk hoofdstuk enkele vragen toegevoegd.

W. Visscher

De brochure ‘Hoe kom ik in de hemel? ’ van dr. J. Hoek is voor e 4, 30 te bestellen bij de Willem de Zwijgerstichting, Postbus 40082, 7504 RB Enschede, tel. 053-4311606, info@willemdezwijgerstichting.nl. Leden ontvangen jaarlijks twee brochures (lidmaatschap is 7 euro per jaar).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen