De eenvoudige

Eigenschappen van God [6]

V olgens artikel 1 van onze Nederlandse Geloofsbelijdenis is God een enig en eenvoudig geestelijk Wezen. Dat woord ‘eenvoudigheid’ of ‘eenvoud’ moeten we heel letterlijk opvatten. Het betekent dat God niet samengesteld is, maar volmaakt één. Uniek. Er is niets buiten Hem waardoor Hij volmaakter zou kunnen worden. Hij is volkomen gaaf. Hij draagt geen masker, waardoor Hij zich de ene keer met het ene en een andere keer weer met het andere aangezicht openbaart. Zijn deugden en werken kunnen nooit met elkaar in conflict komen en nooit tegen elkaar uitgespeeld worden. Er zal nooit een tegenstelling zijn tussen Gods woorden en Zijn daden. Alles in Hem is in volkomen harmonie tot elkaar.

Dat betekent dat er geen tegenstelling kan bestaan tussen Zijn barmhartigheid en Zijn rechtvaardigheid. Tussen Zijn liefde en Zijn heiligheid. Tussen Zijn scheppingswerk en Zijn verlossingswerk. Ook niet tussen Zijn wet en Zijn evangelie of tussen Zijn verborgen en geopenbaarde wil.

Multiplex

Mensen zijn zo anders. Wij zijn niet eenvoudig, maar meervoudig. Niet simplex, maar multiplex: allerlei op elkaar geperste lagen. We hebben een aardige laag, een driftige laag, een onhebbelijke laag enzovoort. Er kunnen momenten zijn dat wij slechts op één laag functioneren en dat er van onze andere lagen niks merkbaar is.

Bij de Heere is alles tegelijk en volkomen. In Zijn toorn is Hij liefdevol. In Zijn rechtvaardigheid en heiligheid is Hij barmhartig en zeer genadig, lankmoedig en weldadig en groot van goedertierenheid (Ps.­ 103).

In Christus werden al Zijn deugden transparant tot op het bot. Vooral op het altaar Golgotha, waar het Lam Gods geslacht werd in de vlam van Gods toorn (Kohlbrugge). Een daad van de zuiverste liefde.

Houvast

Dat God niet samengesteld is, geeft in de praktijk houvast in aanvechtingen. We kunnen in tijden van tegenslagen immers nogal bestormd worden door de vraag of God wel betrouwbaar is. En of we wel op Hem en Zijn Woord aan kunnen. Bonhoeffer zegt in dat verband dat de God die ons ‘verlaat’ dezelfde is als die met ons is.

Luther spreekt over Gods ‘vreemde werk’, dat volgens hem echter dienstbaar was aan Zijn ‘eigenlijke werk’. ‘Hij schijnt te doden, maar in werkelijkheid maakt Hij levend; Hij verwondt, maar eigenlijk geneest Hij veeleer.’ Zo speelt Hij Zijn minnespel. In het lijden staat Hij verdekt opgesteld, gereed om ieder ogenblik te hulp te snellen. ‘Door het venster van het donker geloof laat Hij Zich zien.’

Rijk om van daaruit, hoe het ook moge tegenlopen, gestadig op Zijn goedheid te hopen. Wetend dat Hij ons eeuwig behoud op het oog heeft.

Kritiek

In de kerkgeschiedenis heeft de eenvoud Gods nogal eens onder kritiek gelegen. Vaak werd beweerd dat een dergelijke eigenschap God star en onbewegelijk zou maken.

Dat zo’n God zich het lot van de mens te weinig zou aantrekken. Ik denk dan vooral aan het theopaschitisme, de leer dat God de Vader heeft geleden en is gestorven. Vooral na het immense lijden in de vorige eeuw – Verdun, de Holocaust – is deze stroming weer volop levend geworden. Velen zien niet meer dat God te midden van deze immense slachtingen nog steeds de almachtige en liefdevolle God kan zijn. Gerhard Gloege sprak zelfs over Deus contra Deum. Niks geen eenvoud Gods, alles in tegenspraak met elkaar!

De lutherse traditie lijkt in bepaald opzicht ook wat op gespannen voet te staan met de leer van de eenvoud Gods. Luther wordt nogal verweten de wet tegen het evangelie te hebben uitgespeeld, hoewel de ontdekkende kracht van de wet zich bij hem vooral manifesteert in het evangelie. Nergens treedt het gewicht van de zonde immers helderder aan de dag dan in het kruisevangelie.

Ik denk ook aan de vermeende spanning tussen de verborgen en de geopenbaarde God bij Luther. De verborgen God heeft zich volgens hem echter onder de verhulling in Christus Jezus en Zijn heilswerk onuitsprekelijk luisterrijk en genadig geopenbaard. In die weg overwon Hij de duivel, doodde Hij de dood en ontsloot Hij de hemel.

Geestelijke ogen

We hebben er wel geestelijke ogen voor nodig om, dwars door het tegendeel dat zich aan ons voordoet, toch Gods eenvoud te zien. En te verstaan dat, vanuit Zijn ondoorgrondelijke wijsheid, alle dingen voor de Zijnen moeten medewerken ten goede.

H. Liefting

Als opmaat voor de synodevergadering over het spreken over God in de kerk een serie over Zijn eigenschappen. Volgende keer: God is alwetend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen