Om de blik te verbreden

‘T oen ik in de jaren dertig naar de kerk ging, zaten er ’s avond maar een paar jongeren. Kerkelijk was het toen niet zoveel in Bergambacht. Er werd gecollecteerd met van die lange stokken. Dat was maar goed ook, want hier zat er één en daar één… Tegenwoordig zit de kerk ’s avonds bijna vol – ook met jongelui. Je ziet verschillenden tijdens de preek aantekeningen maken. Als ik al die jongeren zie en ik hoor ze zingen…’ Arie Boer wordt ontroerd en heeft even geen woorden meer. ‘Je kunt wel zeggen: is dat niet oppervlakkig? Maar dat moet je niet te gauw denken.’

Weer moed in het werk

Boer is 98 maar heeft nog steeds iets jongs. Jongeren hadden en hebben zijn hart, net als het plaatselijk jeugdwerk en het werk van de HGJB. Waarschijnlijk is er niemand die zoveel HGJB-geschiedenis met zich meedraagt als deze voormalige boekhouder. Hij vindt het maar wat leuk om erover te vertellen. Mappen met knipsels, gemaakte inleidingen en foto’s liggen binnen handbereik.

Zo goed als alle veertig bondsdagen tussen 1935 en 1975 maakte Boer mee: ‘Voor mij waren die altijd erg inspirerend. Als je daar geweest was, dan had je weer moed in het werk.’

Als de HGJB met verschillende nieuwe activiteiten begint, is Boer er steeds als de kippen bij. Vanaf 1948 zijn er de leidersconferenties in Birkenhoven en later Baarn (‘zeer fijn en leerzaam’). In 1956 maakt hij het eerste vakantiekamp in Wageningen mee (‘goede en gezellige sfeer’), gevolgd door vakanties in het buitenland, waaronder die bij de Waldenzen en bij de DDR in Berlijn. In 1963 doet hij mee met Dabarwerk (‘mooi, maar moeilijk’).

Zilveren lepeltjes

Als het erop aankomt is de HGJB nog steeds ‘zijn’ HGJB. Met gepaste trots noemt hij een paar hoogtepunten. De actie Help Gauw – Jeugd Bouw (‘HGJB’) in 1961 is er één. Met de opbrengst daarvan kon het bondscentrum Silvosa in Bilthoven gekocht worden: ‘We hebben toen heel wat luciferdoosjes en zilveren lepeltjes ingepakt en verstuurd. Helaas was de kwaliteit daarvan niet zo goed, maar daar konden wij niks aan doen.’

In 1962 was er de provinciale ontmoeting met de koninklijke familie, waarvan de voorbereiding hem veel werk kostte. Eén van zijn persoonlijke hoogtepunten was dat hij in 1975 een koninklijke onderscheiding kreeg voor zijn veertigjarige inzet voor de jeugdvereniging van Bergambacht. ‘Daarmee erkende de overheid het belang van het hervormde jeugdwerk.’

Geestelijke vriendschap

Geestelijke vriendschap en toerusting. De twee woorden komen steeds terug als Boer vertelt over zijn betrokkenheid (grotendeels als voorzitter) bij de jongelings- en later jeugdvereniging van Bergambacht. Als de vereniging in 1935 wordt opgericht, is hij direct enthousiast. ‘Ik miste geestelijke vriendschappen. Als 23-jarige had ik er behoefte aan om te praten over de dingen van het geestelijk leven, maar ik had geen vrienden die dat zo interesseerde. Blijkbaar viel mijn enthousiasme op, want ze maakten me direct tweede voorzitter.

Vriendschap is veel waard, nog steeds, juist ook in het geestelijke en juist ook voor jongeren. Daarom vind ik het mooi als er na de kerk koffiegroepen zijn. Ik zeg wel eens: veel gemeenten hebben om vijf uur kerk, maar wat doen de jongeren dan ’s avonds? Wij hebben om half zeven kerk en dan gaat de jeugd na achten bij iemand koffiedrinken. Een neef van me heeft vijf kinderen, daar zitten op zondagavond meer dan twintig jongelui. Dat bindt de gemeente. Dat deden wij vroeger ook en dat heeft goed gewerkt, hoor.’

Duitse kant

Als Boer een lijst laat zien met onderwerpen die in de loop der jaren op de jongelingsvereniging aan de orde komen, vallen de vele maatschappelijke thema’s op: doodstraf, zegen van de arbeid, antimilitarisme, 75 jaar Leger des Heils. ‘We hadden het niet zo veel over de zekerheid des geloofs. Ik denk dat dat ook in De Vaandrager weinig aan de orde kwam. Eigenlijk was dat jammer, want er waren best jongeren die daarmee zaten. Maar de bond was in die tijd nogal kuyperiaans. Op bondsdagen werd altijd vol vuur gezongen: ‘De vaan ontplooid, ’t is heilig werk, voor Godes zaak te strijden…’ Je kunt je afvragen of dat niet wat te hoog te paard was.’

Toch is toerusting ook erg belangrijk, zegt Boer. ‘In de beginjaren van de jongelingsvereniging is er één speciaal moment waarover hij zich later afvraagt of de vereniging daarin niet tekort is geschoten. Dat

was toen twee leden kozen voor de Duitse kant. ‘Voor ons was dat een grote schok. Was de Bijbel hier dan niet duidelijk over? In de jaren voor de oorlog was het moeilijk om hierin een duidelijke lijn te kiezen. Zelfs iemand als prof. Hugo Visscher was tenslotte Duitsgezind. Wat dat betreft waren de gereformeerden veel beter dan de hervormden toegerust om te onderscheiden welke heidense beginselen een rol speelden.

Ik vind dat de HGJB ook nu de jongeren moet toerusten voor de toekomst. De fronten zijn nu natuurlijk heel anders. Nu hebben we het moslimprobleem. En Wilders. Welke beginselen openbaren zich hier? Ik vind dat je in de islam de antichrist kunt zien. Maar ook Wilders heeft een antichristelijk beginsel. We moeten in deze tijd waarschuwen voor zowel de islam als voor Wilders.’

Opgegeten

‘Een rijkere ontplooiing.’ Dat had de Bergambachtse jongelingsvereniging voor ogen toen ze zich in 1937 aansloot bij ‘de Bond’. Boer zelf was er vanaf het begin een warm voorstander van: ‘Het leek me goed om de blik te verbreden, om ervan te leren. Of het inderdaad een verrijking is geweest? Enorm! Het blad De Vaandrager hebben we gewoon opgegeten, daar leerden we enorm veel van. Maar ook van de kadercursussen en de leidersconferenties. Wat ik daar meekreeg, probeerde ik in Bergambacht in praktijk te brengen. Het werken met discussiegroepen deden we voorheen niet, maar dat hebben we toen algauw ingevoerd. Dat leverde eigenlijk nooit problemen op. De anderen vonden het meestal best als ik weer met iets nieuws kwam.’

Het mooiste waren toch de ontmoetingen en de geestelijke vriendschappen. ‘Als ik nu naar de bondsdag van de mannenverenigingen ga, heb ik nog steeds contact met mensen die ik op leidersconferenties, ringvergaderingen en bondsdagen ontmoette. Ik vind het echt jammer dat de HGJB met de bondsdagen is gestopt. Ik snap het ook niet zo. Kijk naar evangelist Arjan Baan en de EO, die organiseren toch ook bijeenkomsten met jongeren uit het hele land? Dat zingen met elkaar, dat is machtig. Je kunt het natuurlijk ook plaatselijk doen, maar landelijk kun je iets groots presenteren. Dus ik zou zeggen: HGJB, zet iets groots neer. Daar hoef je helemaal niet zoveel gekke dingen voor te doen. Gewoon samen zingen en een pittig woord doen al genoeg.’

Gereformeerde leer

Toeters en bellen hoeven van Boer niet. In zijn functie als bestuurslid van de Provinciale Afdeling Zuid- Holland heeft hij nog net meegemaakt dat op de jongerenbijeenkomst van tweede paasdag in Schoonhoven voor het eerst een combo kwam. Hij proeft daarin ‘een andere voorlichting’, al wil hij er niet te veel van zeggen. ‘Nieuwe dingen hoeven niet altijd verkeerd te zijn. Ze zullen ook wel te maken hebben met een generatieverschil.’

Waar de HGJB volgens hem wel oog voor moet houden, is zijn staan in de Protestantse Kerk. ‘De gereformeerde leer herstellen in de Hervormde Kerk, dat was het doel van de HGJB in de tijd van De Vaandrager. En die strijd is er nog steeds. Voor mij is dat altijd een richtlijn geweest. Ik weet wel, de Bijbel gaat voorop, maar de gereformeerde leer moet altijd weer bijgebracht worden. Daar moet de HGJB voor blijven staan.’

Herman van Wijngaarden

H. van Wijngaarden is staflid bij de HGJB.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen