Koninklijke priesters

E en paar teksten uit de Bijbel zijn voor Maarten Luther en daarmee voor de Reformatie van grote betekenis. Luther heeft ze in hun oorspronkelijke betekenis en kracht herontdekt. Hij laat ze vervolgens oplichten en gaat ze met volle kracht prediken. Eén zo’n tekst wil ik noemen, nu eens niet uit de Brief aan de Romeinen, maar uit 1 Petrus 2:9: ‘Maar u bent een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilige natie, een volk dat God Zich tot Zijn eigendom maakte; opdat u de deugden zou verkondigen van Hem, Die u uit de duisternis geroepen heeft tot Zijn wonderbaar licht.’ (HSV) Het gaat mij nu om de woorden ‘een koninklijk priesterschap, een heilig volk’.

Allen priesters

In de Roomse Kerk van Luthers dagen is er al sinds oude tijden een grote scheiding ontstaan tussen de zogenaamde ‘leken’ en ‘de geestelijke stand, de geestelijkheid’. Daarentegen bedoelt Petrus in zijn apostolische Brief aan te geven dat het vroegere Israël als volk van God een volk van koningen en priesters was en dat nú de Gemeente van Jezus Christus een nieuw volk en eveneens een koninklijk volk is, waarin allen priesters (en priesteressen!) zijn. De Roomse Kerk had en heeft van het priesterschap een staat gemaakt, los van en boven het gewone christenvolk. Onder de christenen zijn volgens de Roomse Kerk priesters en ‘leken’. En de priesters zijn uiteraard heiliger dan de leken. Zij staan tussen de leken en God in. Zij zijn de bemiddelaars van het heil. Er ontstaat dan een soort van heiligheid waar leken nooit aan toe komen, omdat ze weggelegd is voor speciale heiligen. Petrus daarentegen zegt dat zij állen priesters zijn.

Ambt van alle gelovigen

Maarten Luther heeft dit herontdekt en volledig tot z’n recht laten komen. Daarmee heeft hij de christelijke gemeente weer tot een volk van Koninklijke priesters mogen maken. En je kunt zeggen dat Luther de eerste is die het later zo genoemde ambt van alle gelovigen heeft ontdekt en laten gelden. Dit is zowaar van niet geringe betekenis. Ook dit is op zichzelf genomen al een hele reformatie geweest.

Ik ga nu voorbij aan wat dit betekent voor het ambt. Een protestantse dominee (Luthers of Calvinistisch) is iemand anders. Eén andere gevolgtrekking van Luthers ontdekking haal ik naar voren: Dat alle christenen príesters zijn, betekent dat ze ook theológen zijn. In de oorspronkelijke betekenis van dat woord. In de Russisch-Orthodoxe Kerk wordt van iemand gezegd dat hij theoloog is, wanneer hij vol van God is. Luther bedoelt met het woord theoloog (met een ouderwetse uitdrukking): van- God-geleerd-zijn.

Voor Gods aangezicht

Hoe is het woord theoloog samengesteld? Er zit het (Griekse) woord voor God (theos) en voor woord (logos) in. Een theoloog is dus een mens die door het Woord van God geschapen is, die door het Woord van God wordt aangesproken, voor wie het Woord van God vlees is geworden in Jezus Christus. En een theoloog is een mens die door het Woord van God heeft leren spreken; heeft geleerd om over en tot God te spreken. Wij zijn dus als christenen allen geschapen door het Woord van God en we worden aangesproken door het Woord van God. En voor ons is het Woord van God vlees geworden en we worden geroepen om over en tot God te spreken.

De Heere wenst van Zijn mensen, Zijn christenen, gesprekspartners te maken, die met Hem en over Hem kunnen spreken. Je kunt zeggen dat de engelen en de gezaligden in de hemel niet anders doen dan met elkaar over God spreken. En hier op aarde beginnen christenen dat ook te doen en worden ze dus een soort van theologen. Door dít te benadrukken, heeft Luther de mens weer opnieuw voor Gods aangezicht geplaatst. En dat is de geweldige betekenis van de Reformatie van de kerk. Het is natuurlijk niet nodig om te zeggen dat dit spreken met en over God als christen-theoloog werkelijk door iedere christen mag worden gedaan. De beste theologen kunnen huisvrouwen of jongeren, zelfs kinderen, zijn!

Wat maakt nu precies de theoloog tot theoloog en tegelijkertijd de christen tot christen? Op deze vraag geef ik door wat Luther daarover heeft gezegd. In dit artikel noem ik drie aspecten en volgende week noem ik drie aspecten.

De genade van de Geest

Bij de aanvang van de schepping lezen we dat Gods Geest zweefde boven de wateren. De schepping

wordt gevormd tot kosmos en bewoonbare wereld door de Geest van God. Ook de mens wordt echt mens en een bezield wezen doordat God hem adem en geest in blaast. En een mens komt weer tot zijn oorspronkelijke bestemming, doordat de Heilige Geest van God, de Geest van Christus, in hem komt wonen en hem opnieuw geboren doet worden tot christen en theoloog. Een mens wordt dus niet christen door eigen beslissing of inspanning, door de krachten van eigen menselijk verstand of hart. Die zijn allemaal niet toereikend. Genade komt van Boven. Het levenwekkende Woord komt van God en niet uit ons. Onze eigen geest stelt niets voor zonder de leiding en de inwoning van de Heilige Geest.

Wij kunnen ook niet over en tot God spreken zonder de Heilige Geest. Het grote euvel van onze tijd is dat men over alle mogelijke diepe wereld- en levensvragen denkt te kunnen spreken uit eigen geest en zonder de Heilige Geest. Maar geen christen of theoloog kan enig zinnig woord spreken over God dan alleen door de Heilige Geest. Daarom worden wij ook aan het begin

van een christenleven gedoopt in de Naam van de Heilige Geest. Het is Luther geweest die mocht ontdekken en doorgeven de ongehoorde kracht van het Woord van God, vol met de Heilige

Geest. En hij ontdekte dat het niet zozeer is dat wij het Woord van God lezen, maar omgekeerd: het Woord van God leest ons. En daarom maakt het Woord van God ons niet alleen tot christenen, maar ook tot theologen. Een christen is iemand die altijd aan het spreken is tot God (het gebed) en over God (het getuigenis). Net zoals het gesprek over God van de engelen (die volgens Luther goede theologen zijn) nooit stopt, zo ook niet het gesprek van de christenen.

De aanvechting

Behalve de Heilige Geest is er ook een boze geest. In het paradijs mengde de duivel zich ongevraagd in het theologengesprek. Hij deed dit om in het gesprek over God leugen te mengen. Hij wilde de mens theoloog af maken en hem satanoloog laten worden. Dat is hem gelukt. Luther zegt: Wie geen christelijk theoloog wil wezen, is een slecht theoloog. De duivel is een slechte theoloog. Vele mensen zeggen de meest kwalijke dingen over God en hebben niet door wat voor een slecht theoloog ze zijn. Zo heeft dus de Heilige Geest een geest die Hem tegen spreekt en die tegensprekende geest brengt de christentheoloog in zware verzoeking en aanvechting.

Maarten Luther kreeg zware aanvechtingen te verduren. Niet vreemd voor iemand die zo helder en zo kennelijk door de Heilige Geest over God heeft gesproken. De aanvallen van de duivel op Luther zijn overeenkomstig Luthers betekenis in het Koninkrijk van God. In zijn ge-

schriften is de reformator daar openhartig en uitvoerig over. Het zou een reden kunnen wezen om geen christen en vooral geen theoloog te willen zijn. Hoewel, je moet bedenken dat Luther naar eigen besef vele aanval-

len van de duivel exemplarisch en plaatsvervangend heeft doorworsteld. Niet iedere christen hoeft dit allemaal bewust mee te maken. Wel zal iedere christen besef hebben van de realiteit van de aanvechtingen. Niet voor niets wordt iedere christen geroepen om dagelijks het Onze Vader te bidden met de bede: ‘Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze.’

De ervaring

Door de zo-even genoemde aanvechtingen van de duivel doet de christen-theoloog ervaring op. De ervaring waarover Paulus schrijft in de Brief aan Rome; de beproefdheid. En dan niet zozeer mijn beproefdheid als christen-theoloog, maar de beproefdheid, het waar en waarachtig zijn, van het Woord van God. Het weten en ervaren hebben dat het Woord van God krachtiger is en dat de Geest van God machtiger is dan de boze geest. Natuurlijk vraagt zo’n beproefdheid een dagelijks en constant lezen en mediteren van het Woord van God. Dat

hoort iedere christen te doen om een volwassen en beproefde christen te worden. En een theoloog van professie zal de Bijbel nog intenser bestuderen; om een echte en beproefde theoloog te worden. Luther is zo’n voorbeeld van een echte theoloog, die dag en nacht bezig was met lezen, studeren, schrijven en mediteren. Hij schaamde zich niet om elke dag met zijn kinderen de psalmen en de catechismus te repeteren. Niet alleen jong maar ook oud heeft dagelijkse oefening nodig. Vandaag de dag is er een zoeken naar een ervaren van God. Soms lijkt het alsof men het lezen en mediteren van Gods Woord niet toereikend acht om de ervaring die men wenst, op te doen. Het ‘Woord’ staat bij velen laag genoteerd. Luther is een prachtig voorbeeld van het komen tot ervaring met God door het ijverig bestuderen en mediteren van de Bijbel.

J.J. Verhaar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen