Op je gezondheid

‘D e dokter heeft me een glaasje alcohol geadviseerd om wat opgewekter te raken’, zo citeert Spurgeon een fictieve kerkganger in een preek. De betrokkene wordt echter terstond ontmaskerd. ‘U gebruikt dit medicijn omdat u het zo graag lust’, repliceert de dominee zijn denkbeeldige gesprekspartner. ‘Probeer uw neerslachtigheid eens te bestrijden met het Woord van God en u zult ontdekken welk een volmaakt medicijn dat is.’

Voor de gezelligheid

Bacchus kómt wat keren uit de fles. Mensen drinken voor de gezelligheid, uit gewoonte of om angsten en spanningen te reduceren. Sommige drinkers zijn een al dan niet anonieme alcoholist; ze móeten drinken, ze zijn in de macht van alcohol gekomen. Voor te veel mensen staat drank synoniem voor ondervonden ellende; ze weten hoeveel drankzucht kan stukmaken. Drank doet iets met je. Alcoholische dranken werken als een drug, als een zeer gevaarlijke en verleidelijke drug. Niettemin lusten velen er wel pap van.

Dat alcohol functioneert als een verdovend middel, lijkt in tegenspraak met de (aanvankelijke) ervaring. Vooral kort na inname ervaar je stimulatie en opwinding. Het zelfvertrouwen neemt toe, je wordt vrijmoediger en durft meer. Je raakt ontremd. Introverten gaan zich extravert gedragen, worden luidruchtig en lacherig.

Voor menigeen is drank de vriend die hem of haar door stressvolle situaties heen sleept. Bij angststoornissen in het algemeen vertonen mensen een sterke neiging zichzelf met behulp van alcohol tot rust te brengen. En omdat het (tijdelijk) helpt, is de verleiding groot om te blijven gebruiken, telkens als nieuwe angst toe slaat. Vanwege (toenemende) tolerantie is wel een steeds grotere hoeveelheid nodig om het gewenste effect te bereiken.

Alcohol is dus een pseudoprobleem­oplosser, dat weet ook de gebruiker. Het verwachtingseffect klopt niet. Wat wel klopt is het feit dat (overmatig) alcoholgebruik veel stukmaakt en zeker binnen een gezinssituatie verstrekkende gevolgen kan hebben.

Verdoving

Veel stevige gebruikers kampen trouwens met meer dan één verslaving (roken, gokken). Het gemeenschappelijke punt blijft het verlangen om hinderlijke, onaangename gevoelens uit te schakelen. Dat laatste lukt niet, het blijft bij verdoving. Behalve aanhoudende stress kunnen ook psychiatrische stoornissen een oorzaak zijn van probleemdrinken. Depressie, posttraumatische stressstoornis (PTSS) en een (pathologisch) rouwproces (zie kader) zijn daar voorbeelden van. Doordat mensen zich schamen voor hun probleem zullen ze het óf verheimelijken of bagatelliseren. ‘Het valt wel mee. Ik heb mezelf goed onder controle.’ Soms doet een heel gezin(ssysteem) mee aan verhulling van het drankprobleem van een van de leden. Het bespreekbaar maken ervan vereist dan ook veel tact en geduld. Het gaat erom uit te komen bij de (diepste) oorzaak van probleemdrinken, maar daarvoor is professionaliteit nodig. Het pastoraat

Henk wilde er zo graag bij horen. Hij deed dan ook zijn best om indruk te maken bij de groep. De zaterdagavond was hét moment daarvoor. Toen Henk weer eens aanmerkelijk te diep in het glaasje gekeken had en terugreed naar huis, eindigde de reis voortijdig tegen een boom. Henk zou de rest van zijn leven in het verpleeghuis doorbrengen ten gevolge van hersenletsel.

Mevrouw Wintert was een zachtaardige, enigszins teruggetrokken vrouw. Uit het huwelijk met haar tweede man was één kind geboren, een zoon. Behalve een trotse en gelukkige moeder was mevrouw Wintert ook een overbezorgde ouder. Altijd bang dat haar jongen iets zou overkomen. Toen Karel zestien jaar werd, kocht hij van zijn zelfverdiende centjes een tweedehands brommer. Enkele dagen na de aanschaf verongelukte hij dodelijk. Karels vader stortte zich in het werk, nog meer dan tevoren. Moeder vereenzaamde en begon haar verdriet weg te drinken. Zij meed en werd gemeden. Een sociaal isolement restte. Ten slotte stierf ze aan levercirrose.

kan activeren en stimuleren om hulp te zoeken en therapietrouw te zijn. Belangrijk is een open, warme, niet-veroordelende houding. We keuren niet de probleemdrinker af, maar wel zijn of haar gedrag.

Europese koplopers

Het opzoeken van grenzen is een persoonlijkheidstrek bij pubers die kan leiden tot verslaving. Jongeren zijn in het algemeen uit op sensatie en de ultieme kick. Groepsmechanismen versterken deze tendensen. Wat alcoholconsumptie betreft behoren Nederlandse jongeren samen met hun Britse leeftijdgenoten tot koplopers in Europa. Ze starten steeds eerder en drinken steeds meer. Een aanzienlijk aantal tienjarigen heeft ervaring met drinken. De schadelijke effecten daarvan op de ontwikkeling van het brein moeten zo langzamerhand alom bekend zijn. Aan voorlichting en antireclame ligt het niet.

Des te meer intrigeert daarom de vraag waarom dan toch nog zoveel jongeren gaan drinken. Onbewuste processen en genetische vatbaarheid voor alcohol (niet bij iedereen) leveren een bijdrage. We moeten ook niet de rol van de sociale omgeving onderschatten, vooral van ‘de groep’. Anderen zien drinken prikkelt om ook zelf te gebruiken. Daarnaast kunnen negatieve ervaringen binnenshuis en buitenhuis aanzetten tot alcoholconsumptie.

Voorbeeld ouders

Is alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen en misschien wel helemaal uit te bannen? Dat laatste is een illusie, het eerste een schone wens. Waar begint alcoholpreventie? Niet bij de overheid, niet op school, maar thuis. Hoewel rationele argumenten weinig indruk maken op jongeren, is dat geen reden om de negatieve effecten van alcohol duidelijk te benoemen. Voorop gaat de voorbeeldfunctie van ouders. Hetzelfde mag op zijn minst ook verwacht worden van kerkmensen in het algemeen en van ambtsdragers in het bijzonder. De jeugdwerkleider die jongeren trakteert op een pilsje geeft een verkeerd signaal af, net als de rokende dominee.

Laten we de ernst van (overmatige) alcoholconsumptie niet bagatelliseren. Alcohol kan gevolg maar ook oorzaak zijn van veel problemen. Het is in ieder geval een bekende route naar veel meer problemen, zoals agressie, ongevallen in het verkeer, ‘ongewilde’ seks enzovoort. Word daarom niet dronken van wijn (breezers, bier), maar word vervuld met de Heilige Geest.

J. Belder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen