GLOBAAL BEKEKEN

De referaten van de hoogleraren F.A. van Lieburg en A. de Reuver tijdens de bijeenkomst in de Grote Kerk van Dordrecht ter gelegenheid van de presentatie van de Herziene Statenvertaling, zaterdag 4 december 2010, zijn in uitgebreide vorm gebundeld in een kleine brochure Bijbellezen door de eeuwen heen. Hier volgen twee fragmenten.

Van Lieburg:

De taalkundige kwaliteit van de Statenvertaling was zodanig, dat die wel een paar eeuwen kon verduren, al zouden door het levende Nederlands tal van woorden en uitdrukkingen vanzelf als ouderwets en onbegrijpelijk overkomen. Een grotere bedreiging voor haar verstaanbaarheid vormde de voortgang van de bijbelwetenschap vanaf de zeventiende eeuw. (...) In Zeeland waren ongeletterde en eigenzinnige gelovigen, de zogenaamde Hebreeën, zelfs bereid om de grondtaal van het Oude Testament aan te leren. In de loop van de achttiende eeuw werd steeds duidelijker dat voor tal van bijbelse begrippen, en uiteindelijk voor die gehele Bijbel, een betere vertaling mogelijk was dan de geleerde vaderen hadden kunnen bevroeden.

Het grootste risico voor het draagvlak van welke bijbelvertaling dan ook vormde evenwel de revolutie in de natuurwetenschappen. Door empirisch onderzoek kantelde het concrete wereldbeeld, ondank alle verzet van predikanten die trouw wilden blijven aan de oude filosofieën en letterlijke Bijbelwoorden over het zonnestelsel, de natuurwetten en het menselijk bestaan. Samen met de ontwikkeling in de cultuurwetenschappen ontstond de beweging die we de Verlichting noemen. Toen de menselijke rede over de goddelijke openbaring ging heersen, kwamen stap voor stap de wonderverhalen, de profetieën, de heilsfeiten en het Godsbestaan zelf onder vuur. (…)

In haar meest radicale en ultieme vorm leidde de Verlichting dus tot de afwijzing van het christelijk geloof en tot de secularisatie van de westerse samenleving in de zin van een onstuitbare ontkerkelijking en ontkerstening. Langs die route werd de Bijbel inderdaad een cultuurhistorisch relict, een boek dat je moet kennen om een museum te bezoeken (...).

De Reuver:

De mentaliteit van het eigentijdse mensentype is mondig, zelfbewust, assertief. De geesteshouding die toegang tot de Schriften biedt, staat daar haaks op. Ze is die van de ootmoed, waarin de eigendunk wordt gesnoeid tot horigheid en leerzaamheid, de docilitas waartoe Calvijn ooit werd bekeerd. Dan zoekt men in de Schrift niet het eigen gelijk, niet de bevestiging van eigen intuïties, maar laat men zich gezeggen en corrigeren door het kritisch tegenover van de Bijbel. Het is alweer Bonhoeffer, die in dit verband trefzeker schreef: ‘Als ík bepaal waar [en hoe] God moet zijn, dan zal ik altijd een god vinden die op mij lijkt, mij bevalt, bij mijn ideeën past. Maar als Gód zegt waar Hij wil zijn, dan zal het op een plaats zijn die mij op het eerste gezicht in het geheel niet past en bevalt. Die plaats is het kruis van Christus’. En hij voegt eraan toe: ‘Sinds ik geleerd heb de Bijbel zó te lezen, wordt die mij dagelijks een groter wonder. Ik lees hem ’s morgens en ’s avonds, en dikwijls ook nog overdag, en iedere dag sla ik een tekst op die ik voor de hele week gekozen heb, en probeer er geheel in te verzinken, om de tekst werkelijk te horen. Ik weet dat ik zonder dit niet meer echt zou kunnen leven, en zeker niet echt zou kunnen geloven’. Bonhoeffer geeft toe dat deze verknochtheid aan de Bijbel in veler ogen uit de tijd is en ‘primitief ’ heet. ‘Maar je weet niet hoe blij je bent, als je de weg naar deze primitieve zaken weer hebt teruggevonden, na in zo menige theologie het spoor te zijn bijster geraakt. Wat het geloof betreft zijn we dacht ik altijd even primitief ’.

Bonhoeffer kleefde aan het Woord, omdat hij ervan leefde. De ‘primitiviteit’ waar hij voor pleit, is nu precies wat ik met ootmoed bedoel.

v.d.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen