Kosten wegen zwaar

De inkomsten van de Protestantse Kerk zijn in 2010 met 1 procent afgenomen, tot een bedrag van 193,2 miljoen. Die daling heeft mogelijk te maken met zowel afnemende ledentallen en verminderde directe betrokkenheid en verantwoordelijkheid naar de gemeente. Deze trend gaat ook aan de hervormd-gereformeerde gemeenten niet voorbij. De economische malaise eist haar tol. Hervormd Oud-Beijerland ziet als een reden voor teruglopende inkomsten dat er binnen het plaatselijke bedrijfsleven ingrijpende ontslagronden zijn geweest. Hoe dan ook: de ene gemeente geeft aan dat de inkomsten licht teruglopen, de andere informeert over een stabiele lijn en de derde ziet zelfs meer inkomsten binnenstromen.‘Ondanks de crisis heb ik een positief beeld’, zegt P.A.C. Quist, ouderling-kerkrentmeester van wijk zeven van hervormd Dordrecht. Namens zijn gemeente deelt hij mee dat de toezeggingen voor 2010 met 2,1 procent zijn toegenomen ten opzichte van 2009. De ontvangsten stegen met 2,7 procent. Hij heeft wel de indruk dat de toeneming in structurele giften deels ten koste gaat van de inkomsten uit incidentele giften. In Lunteren is het niet anders. J.D.C. Heykamp, penningmeester van het college van kerkrentmeesters, meldt dat de collecte-inkomsten en incidentele giften gelijk zijn gebleven. De inkomsten via Kerkbalans stegen met 2,5 procent.

Overschakeling
In hervormd Oud-Beijerland zijn de collecten voor het eerste halfjaar in 2010 gedaald ten opzichte van 2009, terwijl de inkomsten via Kerkbalans juist toenamen. In Hagestein lijkt de overschakeling op Kerkbalans zelfs een groot succes te zijn. Aan toezeggingen heeft men voor 2010 40 procent meer binnengekregen, bericht L.D. Meijers, preses van het college van kerkrentmeesters aldaar. Verschuivingen worden er in Dordrecht bespeurd, maar geen generieke daling in de collecteopbrengsten. ‘De toezeggingen via Kerkbalans liggen voor het geheel van de hervormde gemeente en voor bijna alle individuele wijkgemeenten hoger dan voor 2009. Tot op heden worden de toezeggingen in bijna alle wijkgemeenten ook ongeveer in dezelfde mate nagekomen als vorig jaar’, aldus kerkrentmeesters P.A.C. Quist en M.C. van der Klooster. Op de omvang van incidentele giften hebben ze geen zicht. ‘Onze indruk is dat die flink afnemen: de huidige gemeenteleden geven in sterker mate dan voorheen via de reguliere kanalen.’ In Delft constateert men over het eerste halfjaar 2010 geen noemenswaardige afwijking ten opzichte van de vergelijkbare periode in 2009. Op basis van de voor 2010 gedane toezeggingen en de daadwerkelijk ontvangen vrijwillige bijdragen, tekent zich een lichte daling af ten opzichte van 2009 (ruim 1 procent) als het over Kerkbalans gaat. ‘Eerdere jaren hebben geleerd dat wanneer er een beroep op de gemeente wordt gedaan, dit nog kan worden goedgemaakt’, stelt penningmeester van het college van kerkrentmeesters J. Vincenten. In Arnemuiden wordt van krimpende inkomsten weinig gemerkt, schrijft C. de Ridder, secretaris van het college van kerkrentmeesters. Daarentegen vertonen de collecteinkomsten in Rijssen een dalende lijn. Penningmeester van het college van kerkrentmeesters A.J. Schaap, wijt dat onder meer aan teruglopend kerkbezoek. ‘Wel zijn de inkomsten via Kerkbalans toegenomen. Er is vooral sprake van een kleine groep ‘veelgevers’, met name 50-plussers’, constateert hij.

Kosten
Vanuit diverse gemeenten wordt gewezen op ontwikkelingen wat betreft de kosten. Die vertonen landelijk alom een stijgende lijn. Van der Klooster: ‘Omdat de licht groeiende inkomsten geen gelijke tred houden met de klimmende onkosten, wordt, net als overal in de lande, zo lang mogelijk gepoogd het snoeien in predikantsplaatsen en personeel uit te stellen door middel van verkoop en verhuur van gebouwen.’ In Rijssen loopt er een project om na te gaan of het huidige kostenpatroon past bij een gemeente van nu. ‘We willen meer doen aan ouderenpastoraat en we streven naar een professionalisering van de catechese. Als hiervoor geen structureel geld komt, zullen we op termijn mogelijk een predikantsplaats moeten afstoten (verruilen voor een dergelijke functie) of binnen de overige kosten moeten kijken of er hiervoor financiële ruimte te creëren is’, merkt Schaap op. Dit betekent volgens hem dat men nagaat ‘wat we als kerk ‘betaald’ willen laten uitvoeren.’ ‘Kan er op het kerkelijk bureau meer gebruik worden gemaakt van vrijwilligers? Fiscaal levert de vrijwilligersregeling veel mogelijkheden op. Zeker bij een grote gemeente is het coördineren van vrijwilligers, en het aansturen van een kerkelijk bureau een cruciale functie die veel tijd kost.’ Ook het beheer van gebouwen is de afgelopen jaren een sterk toegenomen kostenpost. De hervormde gemeente van Putten wijst expliciet op de stijging in de kostenbegrotingen. ‘Dit betreft zowel de kosten voor de predikantsplaatsen als de kosten voor het kerkenwerk en aanverwante activiteiten. Aangezien de pastorale kosten een belangrijk deel uitmaken van de totale kostenbegroting, drukken deze lastenstijgingen extra zwaar’, betoogt W. Kroon, penningmeester van de hervormde gemeente van Putten. Meerjarenperspectieven duiden op (oplopende) tekorten. Oorzaak is dat kostencurve sneller oploopt dan die van de inkomsten, met name als het gaat over personele kosten. Ten aanzien van inkomsten is geefgedrag een onzekere factor. Schaap: ‘Vooral ouderen geven relatief veel, en deze worden ouder. De vraag is of jongeren dit overnemen.’

Buffer
De meeste gemeenten hebben voldoende financiële buffer om een eventuele teruggang op te vangen. Maar men is voorzichtig. Vincenten duidt op redelijke reserves. ‘Het beleid is er echter op gericht hier niet op in te teren, maar te zorgen voor een sluitende exploitatie.’ ‘We kunnen wel een aantal jaren opvangen. De vraag is wel of we juist nu moeten investeren met het oog op en in vertrouwen op groei of dat we rationeel moeten anticiperen op verwachte tekorten’, voert Schaap aan. Hervormd Putten heeft te maken met een negatieve begroting. ‘Daarentegen geven de legaten een positieve bijdrage in het compenseren van de tekorten. Wij blijven als kerkbeheer verantwoordelijk voor het beleid en het creëren van omstandigheden waarbij de begroting in principe niet negatief mag uitvallen. Daarvoor dienen ook voor de toekomst structurele beslissingen genomen durven worden’, vindt Kroon.

---
Tips
Voor de ondervanging van een structurele daling voor het beleid op de korte en middellange termijn, geven de ondervraagde kerkrentmeesters spontaan enkele suggesties.
• betrek gemeenteleden meer en meer bij beleid en uitvoering, maak hen deelgenoot welke kosten er aan acties en plannen zijn verbonden, benader hen persoonlijk. Geef openheid van zaken over het reilen en zeilen van de kerkelijke financiën.
• stuur geen bedelbrieven met dreigementen, maar laat op een positieve manier de betekenis van kerk en gemeente zien.
• promoot collectebonnen en -munten. Zorg ervoor dat ze via de website van de gemeente besteld kunnen worden. Laat ze niet te lang liggen en zorg dat bestellingen snel worden afgeleverd.
• steek je licht op bij andere gemeenten, vraag materiaal op en maak iets wat bij de eigen gemeente past.
• verdiep de aanpak: gemeenteleden die een bedrag tussen de 100 en 300 euro als vrijwillige bijdrage geven, bijvoorbeeld gericht benaderen om hun bijdrage te verhogen.
• vraag in een kerkdienst de kerkleden hun financiële verantwoordelijkheid serieus te nemen.
• benoem ten aanzien van collectes concrete bestemmingen. Een collecte voor het jeugdwerk levert meer op dan een collecte voor rente en aflossing. De uitdaging is helder en aansprekend het werk van de gemeente naar voren te halen. Concrete acties doen het ook goed. Een jaarlijkse kerkpleinmarkt levert steeds meer op, mede door de duidelijk bestemming van de opbrengst.
• voer een actief beleid als het gaat om het vastzetten van geld op de bank tegen gunstiger rentepercentages. In periodes waarin de rente wat hoger is, kunnen hiermee de inkomsten worden vergroot.
• overweeg verhoging van verschillende waarden van de collectemunten.
• stuur aan op pecifieke geldwervingsacties, zoals een kerkpleinmarkt en gemeentedag. Ook het ‘labelen’ van de collecten op bid- en dankdag geeft een hogere opbrengst. Communiceer hierover duidelijk in het kerkblad en via eventuele flyers.
• gebruik de talenten van de leden van de gemeente en/of betaal een vrijwilligersvergoeding voor bijvoorbeeld kosters/beheerders/ organisten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen