Glorieuze Nassau

De naam Princeton is een samentrekking van Prince-town, stad van de prins. Het is echter niet geheel duidelijk naar welke prins de stad vernoemd is. Het plaatselijke historisch museum noemt in één van de vitrines prins George van Wales, zonder daar nadere uitleg bij te geven. In datzelfde museum geeft een brochure een kort overzicht van de geschiedenis van Princeton, en daarin wordt een andere naam genoemd: die van ‘onze’ prins Willem III. Dat kon wel eens dichter bij de waarheid liggen. Veel, heel veel in Princeton is namelijk naar Willem III vernoemd, vooral via de aanduiding ‘Nassau’. De hoofdstraat die het stadje doormidden snijdt, heet bijvoorbeeld Nassau Street. Verder heb je onder meer een Nassau Inn, een Nassau Nursery School en zelfs een Nassau Animal Hospital. Onze huisartsenpraktijk heet Nassau Pediatrics en de kerk die we bezoeken Nassau Presbyterian Church.

Vanwaar al deze eer voor ons koningshuis? Toen hier in 1756 het eerste universiteitsgebouw werd neergezet, wilde men dat vernoemen naar de gouverneur van de provincie, Jonathan Belcher. Deze had de universiteit namelijk niet alleen naar Princeton gehaald, maar haar ook een grote hoeveelheid boeken en andere kostbaarheden cadeau gedaan. Belcher reageerde echter heel bescheiden op het voorstel: noem het gebouw, zei hij, liever naar ‘de glorieuze koning William de Derde, Prins van Oranje, uit het huis van Nassau.’ Waarom juist naar hem? Stadhouder-prins Willem III was misschien wel de meest intelligente, behoedzame en politiek succesvolle vorst die het huis van Oranje ooit heeft gekend. In elk geval was hij degene die over het grootste gebied regeerde. Na zijn huwelijk met Mary II had hij zich stap voor stap van de Engelse, Schotse en de Ierse kroon weten te verzekeren, waarmee hij dus ook regeerde over de Engelse koloniën in Amerika. Als calvinist (onderwezen in de gereformeerde leer door ds. Trigland) had hij Groot-Brittannië behoed voor een dreigende terugval in een afgedwongen rooms-katholicisme. Omgekeerd dwong hij echter geen calvinisme af, maar bepleitte hij godsdienstvrijheid. Met name door de puriteinen en andere voorheen zwaar vervolgde ‘dissenters’ werd hij daarom zeer vereerd. Zij zagen hem als hun held. Dat gold natuurlijk eens te meer voor de puriteinen die juist uit hartstochtelijk verlangen naar godsdienstvrijheid naar Amerika waren uitgeweken.

Tot hen behoorden Belchers grootouders, en ook zelf was Belcher puriteins gezind. Aangeraakt door de grote Opwekking, ging hij vriendschappelijke contacten aan met bekende predikers als George Whitefield en Jonanathan Edwards. De universiteit van Princeton – vrijwel zijn enige politieke succes – ondersteunde hij vooral zo krachtig, omdat hij ernaar verlangde dat de wat achtergebleven provincie New Jersey politieke en godsdienstige leiders zou krijgen die bestudeerd én gelovig waren. Binnen dit streven paste het om het universiteitsgebouw – destijds één van de grootste gebouwen hier – te vernoemen naar die succesvolle gereformeerde bestuurder, Willem III. Ook het oranje dat het wapen van de universiteit nog altijd siert, verwijst naar men aanneemt naar Willem. De universiteit van Princeton blijkt dus, net als bijvoorbeeld die van Leiden, diep geworteld te zijn in de geschiedenis van het gereformeerd protestantisme.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen