Gods wil beter verstaan

Al eerder dan nu gebeurt in het boek Vasten en minderen, gaf dr. A.A. Teeuw, als verpleeghuisarts werkzaam in Salem in Ridderkerk, aandacht aan de bijbelse visie op vasten. ‘In mijn boekje Oog om oog bespreek ik acht thema’s waarin het Oude Testament en het Nieuwe Testament verschillen, zoals de visie op rijkdom en het eten van onreine dieren. In dat kader heb ik het thema vasten besproken, zonder naar de kerkgeschiedenis en de praktische uitwerking voor vandaag te kijken. In deze uitgave maak ik dat goed en door het uitvoerig te bespreken.’

Centraal in uw denken is dat het vasten na de komst van Christus van betekenis veranderd is. Maar Hij schafte toch niet af, Hij vervulde toch? ‘Inderdaad, Christus heeft het vasten niet afgeschaft, maar vervuld. En daarmee heeft Hij het vasten qua vorm en qua betekenis veranderd. Wat betreft de vorm: in het Oude Testament was vasten duidelijk zichtbaar. Degene die vastte, droeg vaak een rouwgewaad of een gescheurd kleed, droeg geen sieraden en maakte een zwaarmoedige indruk. In de Bergrede ontdoet Jezus het vasten van dit uiterlijke vertoon en wijst Hij naar de binnenkamer.’

Nieuwe vasten
‘Ook de betekenis is veranderd. In het Oude Testament was vasten een woordeloos gebed om ontferming: ‘Och, dat u de hemelen scheurde’. Door te vasten gaf men zichtbaar aan geen enkele aardse zegening te verdienen. Met de komst van Christus is de hemel echter gescheurd. ‘Hij heeft gedacht aan Zijn genade’. Hij heeft alles verdiend. Er hoeft niets van ons bij. Daarom gaat het bij het nieuwtestamentische vasten om het beter verstaan van de wil van de Heere: ‘Wat wilt U dat wij doen zullen?’ In de Bergrede wordt het nieuwe vasten vertaald in een sober en heilig onbezorgd leven. Jezus zegt dat we niet bezorgd mogen zijn over kleding en voedsel, terwijl dat in de praktijk juist de dingen zijn waar we ons druk om maken. Het nieuwe vasten betekent uitdelen en minderen. Datgene wat we uitsparen door sober te leven, dus door het nieuwe vasten, geven we weg aan hen die te kort komen. Die betekenis had het vasten in het Oude Testament niet. Met het nieuwe vasten volgen we Christus na, Die alles weggaf om zondaren rijk te maken.’

Hoort vasten volgens u vooral bij berouw en boete, bij gebed en stille tijd, of bij een intensieve en spannende tijd in de kerkelijke gemeente?
‘Het mag bij al deze situaties, want vasten valt onder de christelijke vrijheid. Maar het meest past het nieuwe vasten bij gebed en stille tijd. Ik gebruik dat in mijn boek soms als synoniemen. Vasten houdt namelijk een afkeren van aardse genoegens in en een toekeren tot God en Zijn Woord. Dat vraagt stilte en gebed. Die vorm van vasten is eigen aan het leven van iedere christen. Het nieuwe vasten is daarom niet beperkt tot een enkele vastendag, zoals in het Oude Testament, maar geldt voor alle dagen.’

Zuivere bedoelingen
‘Dit laatste sluit niet uit dat er in een kerkelijke gemeente omstandigheden kunnen zijn, zoals teleurstellend beroepingswerk of onderlinge spanningen, dat er een vorm van vasten wordt georganiseerd. Maar dan moeten we goed opletten dat onze intenties zuiver blijven, want het gevaar is groot dat we met vasten iets denken te verdienen. Wij doen iets extra’s en – onuitgesproken – verwachten we van God ook iets extra’s. Dan zitten we verkeerd.’

Hoe verklaart u dat de Nadere Reformatie zich uitliet over het vasten, veel meer dan dominees in andere tijden van de kerkgeschiedenis.
‘Over ‘meer en minder’ kan ik niet goed oordelen. Wat wel duidelijk is dat Calvijn er uitgebreid over geschreven heeft in zijn Institutie, maar dit persoonlijk vertaalde in een sober leven. Van Luther is bekend dat zijn vrijgevigheid en bewogenheid met de armen voor zijn vrouw soms een grote zorg was. Het accent van de Reformatie lag echter op de kruisverdienste van Christus. Oftewel, alleen door het geloof in Christus. De predikanten van de Nadere Reformatie leggen meer accent op de persoonlijke beleving van het heil in Christus. In dat kader bespraken zij het grote belang van het vasten, als teken van berouw over de zonden en als uiting van onze onwaardigheid. Hoewel die beschrijvingen zeer lezenswaardig zijn, ontstaat er bij hen toch weer iets van dat oudtestamentische en verdienstelijke vasten. Ze wijzen dit overigens stellig af, maar hun minutieuze beschrijving van wat bij vasten wel mag en wat niet mag, tendeert naar het verdienstelijke. Dat blijft een gevaar. Waarom vandaag de belangstelling voor het vasten toeneemt, weet ik niet precies. Mogelijk is het een verlangen naar nieuwe rituelen, of gebruiken we het vasten als tijdelijke compensatie voor onze materialistische leefstijl.’

Waarom koos u ervoor in het historische deel vooral aandacht te geven aan Calvijn, Brakel en Lloyd-Jones?
‘Aan de ene kant omdat ze, als vertegenwoordigers van bepaalde stromingen, van grote invloed zijn geweest op de hervormdgereformeerde traditie. Aan de andere kant had het een heel praktische reden: ik heb hun geschriften binnen handbereik.’

Diëten
Er is in onze cultuur veel aandacht voor allerlei diëten. Kan de aandacht voor vasten daarop ‘meeliften’? ‘Nee, ik verwacht van niet. Christelijk vasten is gericht op God en Zijn Woord; dieet vasten is gericht op het aantal calorieën en de weegschaal. Daar komt bij dat het afzien van een boterham niet zo moeilijk is, maar de gerichtheid op God gaat tegen onze natuur in. Dat vraagt gehoorzaamheid en liefde.’

Wat betekent uw boekje voor uw eigen levenspraktijk en dat van uw gezin?
‘Aanvankelijk gaven onze kinderen de impuls tot vasten. Na een preek over dit thema hebben we gekozen voor een week vasten, waarbij we de warme maaltijd sober hielden en aansluitend als gezin een bijbelstudie deden. Dat was een mooie ervaring, maar nadien nam de frequentie snel af. Door de studie voor dit boekje ben ik steeds meer overtuigd dat het bij het nieuwe vasten niet gaat om tijdelijke voedselonthouding, maar om een leven in soberheid en heilige onbezorgdheid. En hoewel we als gezin op onze manier eenvoudig proberen te leven – wat overigens heel relatief is -– blijft het voortdurend zoeken hoe we anno 2011 kunnen leven in afhankelijkheid van God.’


N.a.v. dr. A.A. Teeuw Vasten en minderen. Hoe vasten van betekenis veranderde. Uitg. Groen, Heerenveen; 144 blz.; € 12,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen