Boekbespreking

O.W. Dubois Reddende liefde. Het werk van de Heldringstichtingen in Zetten 1874-2010.
Uitg. Verloren, Hilversum; 362 blz.; € 35.
De historicus dr. O.W. Dubois schreef een interessante studie over het werk van de Heldringstichtingen van 1874 tot 2010. De negentiende eeuw kende grote armoede en sociale misstanden. Ottho Gerhard Heldring (1804-1876), predikant te Hemmen en één van de leidende figuren van het Réveil, opende op 1 januari 1848 het asiel Steenbeek in het naburige Zetten voor de opvang van prostituees. Vooral dit Steenbeek moest bijdragen tot sociaal-pedagogische en moreel-godsdienstige vorming. Ver van de gevaren en verleidingen van de grote steden. Dagen van arbeid en onderwijs werden omsloten door huiselijke godsdienstoefeningen aan begin en einde van de dag. De Vluchtheuvelkerk stond daarbij centraal. Protestantse ‘nonnen’ in uniform werden opgeleid voor het werk van dienstbode. Op den duur kwamen er ook onderwijsinrichtingen. In de loop der jaren lag de nadruk op de godsdienstige en maatschappelijke vorming van duizenden meisje. Zetten werd de bakermat van de christelijke filantropie en het morele geweten van christelijk Nederland. Een en ander was duidelijk verwant aan de ongeveer gelijktijdige tegenbeweging van het socialisme. Te midden van de liberaal-christelijke zelfgenoegzaamheid en ultraorthodoxe lijdelijkheid waren daar de Heldringstichtingen als dochters van het Réveil. Dubois geeft een korte schets van dit Réveil. Graag had ik wat meer gelezen over de internationale setting. De praktische werkzaamheid van het Réveil kreeg vorm vanuit de oprichting van de Christelijke Vrienden. Deze stichting werkte vanuit een geheel ander perspectief dan dat van de verlicht-christelijke Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Het optimistisch mensbeeld daarvan stond ver af van het diepe zondebesef van de Réveilkring. Vele hoofdstukken zijn gewijd aan de opgerichte huizen, biografische portretten van Heldring en zijn opvolgers, onder anderen de bekende ds. Hendrik Pierson (1834-1923), en miniatuurportretjes van directrices en leidsters. Vanuit de Karakterboeken volgen er korte levensgeschiedenissen van talloze anonieme asielzoekers: meestal verwaarloosde kinderen. Het zijn dezelfde verhalen als van Charles Dickens. Schrijnende gevallen van verwaarlozing en verpaupering passeren in een eindeloze rij de revue. Dit gedetailleerde wel heel erg veel meer van hetzelfde maakt het lezen soms vermoeiend. Te lange en ingewikkelde zinnen dragen het hunne daartoe bij. Dat neemt niet weg dat het geheel een buitengewoon interessante inzage geeft in dit pionierswerk. Tot in Duitsland was Heldring bekend. Hij oefende daar invloed op de ontwikkeling van de strijd tegen de prostitutie. Uit vele landen kwam men kijken of het Zettense voorbeeld te kopiëren was. Ook de bekende romanschrijfster Wilma werd door Heldring geïnspireerd. Heldring was trouwens zelf ook schrijver. Langzamerhand veranderde de benadering: van theologisch-pedagogisch naar juridisch-pedagogisch. Dit laatste hield verband met de Kinderbescherming op grond van juridische criteria. Vervolgens kwam er een ontwikkeling in de richting van psychotherapie en therapie. Vooral na 1960 kwamen er organisatorische en bestuurlijke veranderingen. De overgang werd gemaakt van beheer- en bewaarinrichting naar observatie- en behandelingsinstituut. In 1970 ging men terug naar de kerntaken. De scholen werden afgestoten. Het huidige Ambulatorium heeft zich ontwikkeld tot een erkend instituut voor wetenschappelijk onderzoek. Het Réveil draagt vruchten tot op deze dag. We zijn de schrijver dankbaar voor zijn uitvoerig onderzoek. Op zijn beurt droeg hij dit boek op aan allen die zich gedurende ruim 160 jaar onder vaak moeilijke omstandigheden hebben ingezet voor de noodlijdende naaste. Dit monument voor reddende liefde mag er zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen