Studenten en stille pijn

Zijn publieke optreden hield hij altijd overeind. Jason: ‘Als ik naar mijn ouders ging, zag ik er altijd netjes uit en hing ik een stoer studentenverhaal op. Mensen dachten dat ik een succesnummer was; gezellig en geestig.’ Dit beeld was best makkelijk op te houden, maar het was echt een dubbelrol, zegt Jason, die in zijn studententijd jarenlang de schone schijn ophield. ‘Ik was ondertussen zwaar depressief en eenzaam en met mijn studie ging het slecht.’ Jason is niet de enige student met problemen. Peter Vonk, hoofd van de afdeling Studentengezondheidszorg van bureau Studentenartsen in Amsterdam deed samen met een aantal collega’s onderzoek onder meer dan 3000 studenten. Deze studenten kregen een internetvragenlijst toegezonden met vragen over hun gezondheidsbeleving. Een kwart van de studenten bleek ernstige vermoeidheidsklachten te hebben en een vijfde meldde somberheid. Ook klachten als overspannenheid, hoofdpijn en stress, kwamen veelvuldig voor. Zorglijk vindt Vonk dat veel studenten geen hulp zoeken. Zij lijden, zoals de onderzoekers dat noemen, aan stille pijn: sociale problematiek die zich uit in psychische klachten. Dit heeft gevolgen voor hun studie. Veel van hen lopen studieachterstand op.

Vonk en zijn collega’s schreven naar aanleiding van hun onderzoek een boekje onder de titel Studenten en stille pijn. Wel problemen maar geen hulp zoeken. Daarin onderscheiden ze zes studentenprofielen, die namen dragen als ‘Schone schijn’, ‘Gekoesterde eenzaamheid’ en ‘Tussen twee werelden’. Tevens maakten ze een website www.ik-student.nl, waarop persoonlijke verhalen van studenten staan. Deze verhalen kunnen herkenning oproepen en ervoor zorgen dat studenten gaan zien dat ze hulp nodig hebben. Het ‘schone schijn verhaal’ van Jason staat op de site, maar ook het ‘tussen twee werelden verhaal’ van Rinske is er te vinden. Zij vertelt dat ze uit een streng gereformeerd gezin in Bunschoten komt en dat ze met haar familie moest breken om naar het ‘verdorven’ Amsterdam te gaan. Ze kreeg last van hoofdpijn, buikpijn, voelde zich eenzaam en was altijd moe. Inmiddels is de somberheid verdwenen en is er weer contact met de familie.

Herkenbaar
Voor drs. N.C. van der Voet, studentenpastor aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE), zijn het herkenbare verhalen. Jaarlijks vinden 200 CHE-studenten de weg naar Van der Voet en zijn collega-pastor. In totaal voeren zij per jaar meer dan 700 gesprekken. Dit betekent dat ieder jaar ongeveer 5 procent van de CHEstudenten met een hulpvraag naar het pastoraat gaat.

Volgens het onderzoek van Vonk is er veel stille pijn onder studenten. Herkent u dat?
‘Ja, studenten stappen niet zomaar op de pastor af. Velen moeten een hele hobbel nemen. Ik weet natuurlijk niet welke studenten niet komen, maar ik vermoed dat er veel studenten zijn met problemen die geen hulp zoeken.’

Welke problemen komt u veel tegen?
‘Ze geven vaak aan dat het niet goed gaat met henzelf of met de studie. Daar zit nogal eens faalangst achter. De lat ligt erg hoog. Ook kom ik veel depressiviteit tegen, gevoelens van neerslachtigheid.’

Studenten verdoezelen hun problemen nogal eens. Hoe merkt u dat?
‘Daar kom je moeilijk achter, want ze houden de schone schijn op. Het komt voor dat een deeltijdstudent een halve dag minder gaat werken voor zijn studie en dat zijn vrouw niet weet dat hij die halve dag op zijn kamer zit te niksen. Er zijn ook studenten die tegen hun ouders zeggen dat ze naar de hogeschool of universiteit gaan, terwijl ze ondertussen ergens anders naar toegaan, misschien wel omdat ze verslaafd zijn aan het een of ander. Als iemand een façade ophoudt, is het natuurlijk moeilijk dat door te hebben. Ouders, partners en vrienden kunnen wel goed op signalen letten, zoals bijvoorbeeld het oplopen van een studieachterstand. Het is daarom belangrijk in gesprek te blijven over de studie met kinderen en inhoudelijke belangstelling voor hun studie te tonen.’

Waarom zouden studenten de schone schijn ophouden?
‘Dat is moeilijk te zeggen. Dat is per geval weer anders. Het kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van de opvoedingsgeschiedenis. Ouders die zelf altijd de schone schijn ophouden, geven dit gedrag aan hun kinderen mee. Maar het aansporen van kinderen open te zijn en problemen te delen, betekent niet automatisch dat ze eerlijk zijn over hun studie. Jongeren willen het vertrouwen van hun ouders niet beschamen en dan durven ze soms niet meer open te zijn.’

Zou de problematiek bij christenen anders zijn dan bij niet-christelijke studenten?
‘Nee. Het geloof kan het zowel verzachten als versterken. Een christenstudent kan minder last hebben van het ophouden van de schone schijn omdat hij vanuit zijn geloof weet dat hij er als schepsel van God mag zijn. Maar het is ook mogelijk dat een christenstudent de schone schijn juist ophoudt omdat hij christen is, want hij wil niet onderuit gaan als christen.’

Houvast
‘In studentenpastoraat kom ik alle problemen tegen die de studentenartsen uit Amsterdam noemen in hun boek. Bij ons op de CHE zie je wel dat het geloof een houvast kan zijn bij problemen. Ik lees vrijwel altijd uit de Bijbel en bid met de studenten om een zegen te vragen over de dingen die komen gaan. Het gebeurt ook weleens dat studenten het geloof kwijtraken. Een student zegt soms: ‘Ik ga niet meer naar de kerk. Het helpt toch niet.’ Het geloof gaat mee de put in. Misschien is dat maar goed ook. Iemand die diep in de problemen zit, maar toch een opgewekt geloof blijft houden, heeft er misschien nog een probleem bij, namelijk dat hij de schone schijn ophoudt. Zijn geloof staat te los van zijn gewone leven.’

Herkenning
Een groot deel van de studenten met problemen zoekt geen hulp en lijdt in stilte pijn. Deze studenten krijgen het nog moeilijker door bezuinigingen op het hoger onderwijs. Veel van deze studenten lopen studievertraging op en het is de bedoeling dat studievertragers een stok achter de deur krijgen. Per 1 september 2011 moet iedere student die meer dan een jaar langer over zijn of haar studie doet een boete van € 3000,00 per jaar betalen. Deze maatregel levert heel wat geld op, want het gaat om zo’n 80.000 studenten (13 procent van de meer dan 400.000 hbo- en 230.000 wo-studenten). De noodzaak hulp te zoeken, open te zijn en snel problemen op te lossen, neemt toe. Probleem is dus dat studenten juist geen hulp zoeken, al zijn er psychologen of pastores op de hogescholen en universiteiten.

Een van de verklaringen dat studenten geen hulp zoeken, is dat zij de klachten niet herkennen als gezondheidsproblemen. Vonk zegt hierover: ‘Een student kan zich geregeld brak, oververmoeid, zenuwachtig of erg verlegen voelen zonder het idee te hebben dat dit een gezondheidsprobleem is.’ Kortom, ze denken dat het bij het studentenleven hoort. Hoe kunnen we deze studenten helpen? Vonk geeft in het boekje aan dat de omgeving van studenten gevoeliger moet worden voor de beleving, presentatie en achtergronden van gezondheidsproblemen bij studenten. Concreet betekent dit dat ouders, familie, medestudenten, vrienden en gemeenteleden oog en oor hebben voor mogelijke eenzaamheid, somberheid, slechte studieresultaten, enzovoorts. Neem problemen serieus en wijs studenten op www.ikstudent. nl of help hen de weg te vinden naar de juiste hulpverleners. Het zou mooi zijn als christenstudenten merken dat er binnen hun gemeente een warme, inhoudelijke betrokkenheid op hun studie is en dat studieproblemen ook binnen de christelijke gemeente bespreekbaar zijn. Aandacht voor studenten hoort daarom ook zeker thuis op de agenda van de kerkenraad, tijdens huisbezoeken en in het jeugdwerk.

‘Studenten en stille pijn’ van Frans L. Meijman, Nick. W. Verouden en Peter Vonk verscheen bij Elsevier Gezondheidszorg/Reed Business, Amsterdam; 102 blz.; € 14,95.


ZES TYPES PROBLEMEN
1. Schone schijn
Het privéleven van deze studenten verschilt sterk van het beeld dat ze anderen graag geven: namelijk dat van een geslaagde student.

2. Gekoesterde eenzaamheid
Om met buitensluiting om te gaan, benadrukken deze studenten juist dat ze niet begrepen worden en anders zijn.

3. Mijn nieuwe ik
Omdat ze hun nieuwe leven soms verwarrend vinden, zoeken deze studenten houvast bij elkaar. Klachten als stress en vermoeidheid worden gedeeld en geven een groepsgevoel dat geruststellend is.

4. Tussen twee werelden
De omgang met verschillende leefwerelden (vaak het studentenleven en het ouderlijk nest, maar dat hoeft niet) maakt deze studenten besluiteloos en hun problemen ongrijpbaar.

5. Troosteloze eenzaamheid
Om hun eigenwaarde te behouden proberen deze studenten onopgeloste klachten uit het verleden zoveel mogelijk te negeren. Het voelt alsof ze stilstaan, maar ze praten er niet over met anderen omdat ze geen zeurpiet willen zijn.

6. Studeren met een beperking
Wilskracht en doorzettingsvermogen vormen vaak het beeld dat anderen van een student met een beperking of handicap hebben. Door die verwachtingen camoufleren zij nieuwe klachten.

Gezien het belang van zorg uit de gemeenten voor de studenten is dit artikel te downloaden via www.gereformeerdebond.nl -> De Waarheidsvriend -> al verschenen artikelen..nl -> De Waarheidsvriend -> al verschenen artikelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen