Uitdagend: seksuele opvoeding

Toen ik onlangs aan een patiënte van me vroeg hoe het thuis ging met haar man en kinderen, keek ze me, geraakt, recht aan. ‘Daar noem je wat, kinderen opvoeden dat is een onderwerp op zich, vooral nu ze groter worden. Vooral de middelste, 15-jarige dochter vind ik moeilijk te benaderen. Sinds ze verkering heeft, bestaat haar leven uit niets anders. Ze kunnen nauwelijks van elkaar afblijven en als ze bij ons thuis komen willen ze samen op haar kamer zijn. Ik heb dat liever niet, maar dat vindt ze hopeloos ouderwets. Ze zegt dat het bij hem thuis wel mag. Ben ik echt zo ouderwets?’ Een andere cliënte vertelde stukje bij beetje haar verhaal. Kort gezegd komt het erop neer dat ze jarenlang seksueel is misbruikt door haar vader. Toen ze iets groter werd, had ze op een dag het lef te protesteren. Haar vader reageerde daarop door te zeggen dat ze haar ouders moest eren omdat dit in de Bijbel stond. Vervolgens werd ze opnieuw jarenlang misbruikt. Ze staarde met doffe ogen voor zich uit. Toen ik uiteindelijk reageerde met dat ik vanuit de Bijbel een heel ander beeld had meegekregen over (onder meer) seksualiteit, keek ze heel verbaasd: ze wist dat niet.

Opvoeden
Opvoeden is een kind voorbereiden om zelfstandig te kunnen leven in deze maatschappij. De rol van de ouders is hierbij zeer belangrijk en bepalend. Zij moeten hun kinderen steunen, stimuleren en sturen. Je steunt je kind door het te geven wat het nodig heeft, zoals liefde, aandacht, tijd, kleding et cetera. Je stimuleert een kind door het aan te moedigen om nieuwe dingen te ontdekken. Of door te zeggen dat je het heel erg fi jn vindt dat je kind zijn jas ophing toen het binnenkwam. Sturen doe je door leiding te nemen en hiermee aan te geven wat je van een kind verwacht; je geeft duidelijk je grenzen en wensen aan en leert hiermee een kind wat je goed en fout vindt. Voor christenouders geldt een extra opdracht, namelijk je kind onderwijzen en leren te leven naar wat de Bijbel van ons vraagt.

Waarom seksuele opvoeding?
Omdat we vaak te maken krijgen met seksuele problemen bij jongeren en volwassenen, is het erg belangrijk dat jongeren zo goed mogelijk begeleid worden bij het leren omgaan met hun seksuele gevoelens. Veel seksuele problemen zijn terug te voeren op niet vervulde verlangens in de thuissituatie: verlangens naar warmte, liefde, geborgenheid en veiligheid. Daarom is open en respectvol spreken over seksualiteit belangrijk, evenals een warme band tussen ouders en kinderen en een goede sfeer in het gezin. Hiermee draag je bij aan een gezonde seksuele ontwikkeling van je kind. Seksuele opvoeding is dus belangrijk en je leert de kinderen wat seksualiteit is en hoe je daar in deze huidige samenleving mee kunt omgaan. Een puber en een volwassene en een christen moeten weerbaar kunnen zijn. Ook als het dit thema betreft.

Voorlichting
Bij seksueel opvoeden denken we aan: voorlichten, bijbrengen van maatschappelijke normen en waarden (wat mag wel, wat mag niet), kinderen stimuleren in de vorming van eigen normen en waarden en het aanleren van vaardigheden. Vanzelfsprekend hangt de seksuele opvoeding samen met de leeftijd en ontwikkeling van het kind. De seksuele opvoeding begint al jong; een kind krijgt vanaf zijn geboorte al boodschappen mee over relaties en seksualiteit. Een baby die geknuffeld wordt door zijn ouders, krijgt de boodschap mee dat het de moeite waard is om van te houden. Met een peuter praat je bijvoorbeeld over baby’s die groeien in de buik en leg je uit wat de verschillen zijn tussen mannen en vrouwen. Dat is al een stukje seksuele voorlichting. Bovendien leren ze regels over welk seksueel gedrag wel en niet wordt toegestaan in huis, op school en in de maatschappij. Ze weten dat het aanraken of laten zien van elkaars geslachtsdelen spannend is, maar ook dat volwassenen dit niet toestaan. Om elkaar te laten zien hoe groot en stoer ze zijn, zullen sommige kleuters graag seksuele woorden roepen, terwijl ze vaak niet eens weten wat het betekent. Je kunt je kind helpen door gevoelens (andere) woorden te geven en kinderen regels te leren ten bate van een respectvolle omgang met seksualiteit. Hiermee leer je je kind wat wel en niet mag. Leg maar uit aan je kind waarom je het niet goed vindt dat ze een seksueel woord gebruiken om stoer te doen en dat de Heere seksualiteit heeft gegeven als iets reins, iets moois. Let er ook op hoe je je kind hierin voorgaat, hoe spreek je zelf over seksualiteit?

Puberteit
Rond het tiende jaar begint de puberteit. Vanaf die leeftijd vinden er lichamelijke veranderingen plaats, doorgaans bij meisjes wat eerder dan bij jongens. Het is erg belangrijk de ophanden zijnde lichamelijke veranderingen tijdig te bespreken, bijvoorbeeld je dochter vertellen dat ze binnenkort ongesteld zal worden en welke handelingen ze dan moet verrichten om zichzelf te verzorgen. Ook ontstaan er in de puberteit seksuele gevoelens. Vertel dit tegen je kinderen en leg aan de jongens uit dat het mogelijk is dat ze vermoedelijk een zaadlozing zullen krijgen. Sluit in je taalgebruik aan bij de belevingswereld van je kind en let erop dat je niet opeens heel ingewikkelde woorden gaat gebruiken. Een voorlichtingsboekje kan je zo nodig helpen om woorden te vinden en deze zaken helder uit te leggen. De kinderen zijn nu geslachtsrijp en lichamelijk in staat om vader en moeder te worden. Emotioneel moeten ze nog groeien om deze verantwoordelijkheid te kunnen dragen. Het is heel verschillend hoe een meisje die lichamelijke veranderingen beleeft. Het ene kind zal er supertrots op zijn dat het nu echt ‘een vrouw’ wordt, terwijl een ander het als angstig en bedreigend ervaart omdat het refereert aan groot worden waar het zich nog niet aan toe vindt. Vraag maar eens wat je kind ervan vindt dat zijn of haar lichaam zo verandert.

Meningsvorming
Naarmate kinderen ouder worden, wordt het steeds belangrijker dat je hen stimuleert na te denken over bepaalde thema’s en zijn eigen mening daarover te vormen. Zo kun je met je kinderen bijvoorbeeld spreken over homofilie en homoseksualiteit naar aanleiding van een intiem zoenend homostel dat je tegenkwam in de stad toen je met je kind aan het winkelen was. Een kind moet weten/weet wat in de maatschappij geaccepteerd is, maar ook wat hierover in de Bijbel staat geschreven. Het kan goed zijn eens met elkaar teksten uit de Bijbel op te zoeken die hierover gaan. Zo leert je kind met jouw hulp zijn eigen mening te vormen, zodat het weerbaar kan zijn en het ook aan anderen kan uitleggen. Hierbij wil ik graag benadrukken dat het goed is als je je kinderen vertelt dat het hebben van seksuele gevoelens niet ongezond, zondig of gek is. Maar dat het erom gaat hoe je met deze gevoelens omgaat en dat we ons leven inrichten zoals de Heere dit van ons vraagt, hoe Hij wil dat wij leven. Vanzelfsprekend kun je je mening niet opleggen aan je kinderen (hoe graag je dat ook zou willen). Wel kun je aan je kinderen uitleggen waarom je zelf bepaalde keuzes maakt en een bepaalde mening hebt.

Vaardigheden
Behalve het vormen van een eigen mening is het belangrijk dat je je kind vaardigheden leert. Dat je kind weet dat het ‘nee’ mag zeggen als iemand hem of haar seksueel benadert. Naar aanleiding van een berichtje uit de krant waarin staat dat iemand is aangerand, kun je je kind vragen wat hij of zij zou doen als hem of haar dit zou overkomen. Een ander voorbeeld is dat je aangeeft waarom je het beter vindt dat ze bepaalde dvd’s en internetsites niet kijken, dat kan bijvoorbeeld zijn omdat ze seksueel prikkelend zijn en daardoor kunnen verleiden tot masturbatie. Soms kan het helpend zijn om te vertellen hoe je zelf met dergelijke situaties omgaat en hoe je dat beleeft. Ook gesprekken over het positieve belang van wachten met geslachtsgemeenschap tot het huwelijk zijn zinvol. Begin een dergelijk gesprek bijvoorbeeld door eens te vragen hoe je kinderen hierover denken en wat zij denken waarom wachten met geslachtsgemeenschap goed is en leg dan de koppeling tussen liefde en trouw maar uit. Bevraag hen ook hoe zij denken met gemeenschap te kunnen wachten. Wees eerlijk en vertel je kinderen dat wachten moeilijk is. Help je kinderen door samen (!) afspraken te maken, vertel wat hierin vroeger voor jezelf waardevol was of waar je spijt van hebt. En ouders, stimuleer uw kinderen om deze reden niet een huwelijk nodeloos lang uit te stellen. Tot slot: naast seksuele opvoeding is een warme, veilige en hechte omgang in het gezin van belang. Dat is goed voor onder meer de gezonde seksuele ontwikkeling van je kind en bovendien komt je kind dan sneller met zijn vragen bij jou. Schroom echter niet om hulp te vragen als dat nodig is.

Meer informatie zie www.eleos.nl en www.optiment.eu.

Tips voor seksuele opvoeding

- Bedenk je eigen mening over seksuele onderwerpen, als homoseksualiteit, zelfbevrediging enzovoorts.
- Weet wat er speelt, met name in de puberteit.
- Blijf op de hoogte van internetgebruik/ mobieltjes, overweeg een filter.
- Toon betrokkenheid en warmte.
- Wees bedacht op seksuele intimidatie.
- Gebruik je eigen woorden, maar pas dit wel aan op de belevingswereld van het kind.
- Neem een open houding aan, stel vragen en oordeel niet (te) snel.
- Begin er zelf over, bijvoorbeeld met behulp van ‘stel dat’-situaties.
- Bid voor seksualiteit en relaties.

Volgende week schrijft ds. W. van Vreeswijk als slot van deze serie over de plaats van seksualiteit in de verkondiging.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen