Boekbesprekingen

Els Nannen
Waarlijk vrij? Bevrijdingspastoraat in het licht. Uitg. Voorhoeve, Kampen, 473 pag., € 29,50.
Binnen de gereformeerde traditie is het bevrijdingspastoraat een nieuw thema waar in tal van gemeenten veel over te doen is. Hoe moeten we hierover denken? Els Nannen – die al eerder publiceerde over onder andere occultisme en alternatieven geneeswijzen publiceerde – schreef hierover een lijvig boek. Eerst iets over de inhoud. De schrijfster begint met een historisch hoofdstuk. Hierin geeft zij aandacht aan demonenuitdrijving in de Vroege Kerk. Zij staat stil bij de visie en ervaringen van de negentiende- eeuwse predikant J.C. Blumhardt, die in dit verband als autoriteit en voorbeeld wordt gezien. En zij biedt een korte situatieschets van protestants Nederland na 1950. Daarna bespreekt ze de beweging van strategisch-geestelijke oorlogvoering tegen satan en zijn demonen als het verband waarin de bevrijdingsbediening moet worden gezien. Vervolgens gaat zij in op de plaats en de omgang met de Schrift in deze oorlogvoering. Dan stelt zij de vraag aan de orde of het mogelijk is dat gelovigen demonisch gebonden kunnen zijn, een vraag die zij ontkennend beantwoordt. Verder onderzoekt zij verschillende uitdrijvingspraktijken en belicht zij de achtergrond van waaruit deze zijn voortgekomen. Zij geeft hierbij uitvoerige aandacht aan de leer van Neil T. Anderson, die zegt dat voor de gelovige de oude mens niet meer bestaat en dat zonden aan de werking van satan zijn toe te schrijven. Zij waarschuwt ervoor de macht en werking van satan niet te onderschatten, ook niet als het gaat om bevrijdingspastoraat. Ten slotte benadrukt zij de noodzaak om in het Woord van Christus te blijven en niets van dat Woord af te doen en er ook niets aan toe te doen. De conclusie van haar boek is dat bevrijdingspastoraat buiten het kader van het Woord valt. Het ontspringt aan buitenbijbelse invloeden die radicaal en met kracht afgewezen dienen te worden. Ik heb dit boek gelezen als één grote, ernstige waarschuwing tegen de gevaren van ‘een ander evangelie’, waarin het bevrijdingspastoraat zijn wortels heeft. Door charismatische beïnvloeding en buitenbijbelse leringen zijn verschuivingen opgetreden die kenmerkend zijn voor deze vorm van pastoraat: a) van aandacht voor het enig gezaghebbend Woord van God naar aandacht voor nieuwe openbaringen buiten de Schrift om; b) van een concentratie op het werk van Christus naar een concentratie op het werk van de Heilige Geest; c) van de innerlijke strijd tussen de oude en de nieuwe mens naar de externe strijd tegen satan; d) van de eigen verantwoordelijkheid en schuld tegenover God naar het werk van satan dat als diepste oorzaak wordt gezien van zonden, gebondenheden en levensproblemen. De gevolgen zijn desastreus. Het fundament van het gereformeerd protestantisme, het sola Scriptura, staat op het spel. Kom je door het praktiseren van de bevrijdingsbediening juist niet op het terrein van het occultisme terecht? Andere geesten dan de Heilige Geest worden erdoor aangetrokken en krijgen de ruimte om hun misleidend werk te doen. Hierdoor kan het bevrijdingspastoraat averechts uitwerken en juist gebondenheid tot gevolg hebben. Je komt ermee terecht in een sfeer van magie en bijgeloof. Nannen verbaast zich erover dat ook voorgangers in de gereformeerde gezindte zich door de ‘geest’ achter het bevrijdingspastoraat laten beïnvloeden. Zij ontkent overigens niet het werk en het gevaar van de demonen. Maar zij vindt dat ze veel te veel aandacht krijgen en dat dit ten koste gaat van de aandacht voor het werk van Christus en de bijbelse waarheid dat in het leven van Gods kinderen de heerschappij van de duivel en de zonde verbroken is. Er is wel strijd tegen gebondenheid aan diepgewortelde zonden, maar hierin is geen bevrijdingspastoraat nodig maar het vernieuwende werk van de Geest, bekering en het gaan van de weg van de gehoorzaamheid. De schrijfster pleit voor concentratie op de Bijbel als enige bron, autoriteit en maatstaf voor het pastoraat. Er is dringend behoefte aan bijbelkennis, aan geestelijke rijpheid en geestelijk onderscheidingsvermogen. Ik kan me in grote lijnen in de visie van Nannen vinden. Zij draagt, zowel bijbels als historisch, ontzettend veel materiaal aan om dwalingen te ontmaskeren. Zij stelt zich heel kritisch en strijdvaardig op. Hierin is haar verontwaardiging te proeven over het feit dat dwaalgeesten ons de waarheid van het Woord van Christus aan het ontfutselen zijn. Naar mijn oordeel is het boek echter te uitputtend en te gedetailleerd. Als het gaat om heldere, eenvoudige voorlichting over de achtergronden van het bevrijdingspastoraat, zouden met een publicatie van zo’n 100 à 120 pagina’s veel meer gemeenteleden bereikt kunnen worden dan met deze dikke pil die veel motivatie en belangstelling vereist om ter hand te nemen en door te werken.

C.G. Geluk, Huizen

---
Otto de Bruijne en Stijn Postema
De kerk is dood. Leve de Koning. Uitg. Kok, Kampen; 158 blz.; € 17,90.
Het raakte de twee redacteuren van deze bundel dat veel kerkgebouwen in Nederland vooral overeind blijven staan vanwege hun schoonheid. Het stimuleerde hen tot het een boek vol essays, interviews en columns waarin geheel out of the box verwoord wordt hoe mensen zich in de komende jaren rondom Christus zullen verbinden. De Bruijne zelf is bedreven in het benoemen van trends. Hij signaleert dat ook atheïsten de kerk als morele waakhond niet kwijt willen, hij signaleert dat orthodox-gereformeerden en evangelischen vooral overleven door ‘kraambed en klontering’, hij herkent dat voor gemeentestichters de gemeenschap aan het belijdenis voorafgaat. Mij raakte in deze bundel vooral het essay van de filosoof Evert Jan Ouweneel, die ons waarschuwt voor de vergissing ‘een christendom op te geven dat door de knieën is gegaan’. Voor hem is de stilte van het Europese christendom die van de sabbat, de tijd van terugblik en vooruitzien, van verootmoediging en voorbereiding. Hij benoemt dat oude woorden als overgave, schuilplaats, genade en familiebanden in Europa een nieuwe zeggingskracht krijgen, omdat de christenen teruggaan naar de grond van hun bestaan. Gelouterd door de geschiedenis kunnen we nu tot zegen zijn. Mijn gedachten hierbij gingen naar de conferentie ‘Geestelijk leiding geven vandaag’, in mei 2010 voor predikanten van de Gereformeerde Bond. De interviews die na de essays volgen, zijn kort. Hoewel ze niet diepgravend kunnen zijn, lees ik er wel interessante uitspaken in, zoals van Kathleen Ferrier: ‘Worteling in ons eigen geloof, onze eigen identiteit maakt het mogelijk dat wij andere religies a priori niet bedreigend vinden.’ Of die van Bas van der Vlies, als de Statenvertaling en de berijming van 1773 aan de orde komen: ‘Ik vind persoonlijk dat predikanten en ambtsdragers de authentieke boodschap, zonder die te reduceren tot wat algemeenheden, in zo eigentijds mogelijke taal moeten vertolken.’ Een laatste citaat komt uit de mond van James Kennedy, als onderstreping van het feit dat dit boek in de essays en de interviews tot nadenken stemt: ‘De slechtste manier om eenheid te bereiken is om dat als doel te stellen.’

P.J. Vergunst

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen