Beroepbaar predikant

Wat is eigenlijk een beroepbaar predikant? Het is een aanduiding die nieuw is; in de hervormde kerkorde kwam ze niet voor. In deze benaming gaat het niet over een gewone predikant die het ambt uitoefent en die beroepbaar is. Elke predikant is na vier jaar in een gemeente weer beroepbaar, zolang er geen opzichtprocedure tegen hem loopt. Daar gaat het hier dus niet over. Een beroepbaar predikant is iemand die in het ambt van predikant is bevestigd, maar dat niet langer uitoefent. Bijvoorbeeld omdat de tijdelijke aanstelling niet werd verlengd, of omdat het ziekenhuis het dienstverband met de ziekenhuispredikant vanwege bezuinigingen heeft beëindigd. Of omdat iemand zelf eervol ontheffi ng van de werkzaamheden heeft gevraagd. In al die gevallen oefent een predikant het ambt niet uit, maar dat wil niet zeggen dat hij daarmee ambteloos burger is geworden. Ook een emeritus predikant oefent het ambt niet meer uit, maar in het kerknieuws op pagina 2 staat met grote regelmaat te lezen over emeriti die veertig of zelfs vijftig jaar in het ambt staan. Ze hebben dan ook de bevoegdheden van de predikant behouden, de ‘bevoegdheid tot de bediening van Woord en sacramenten’ (ord. 3-27-1). Datzelfde geldt voor predikanten die door andere oorzaken het ambt voor kortere of langere tijd niet uitoefenen. Zij worden automatisch ‘beroepbaar predikant’.

Terminologie
De werkgroep kerkorde heeft zich destijds afgevraagd wat je bent als je het ambt niet langer uitoefent. De meer hoogkerkelijke leden zeiden: ‘Dan blijf je predikant, want het ambt is voor het leven.’ Anderen: ‘Nee, dan ben je geen predikant meer (je dient immers geen gemeente), je bent beroepbaar.’ We hebben de middenweg gekozen: in dat geval zijn ze ‘beroepbaar predikant’. Voordat de protestantse kerkorde een halfslachtige woordkeuze wordt verweten, herinner ik aan de hervormde kerkorde. Als daar iemand ontheffi ng van het ambt had gevraagd, ontving hij de bevoegdheden die een emeritus ook heeft (ze werden oneerbiedig de ‘als-vanners’ genoemd). Wat mij betreft zijn we er in de terminologie alleen maar op vooruit gegaan.

Stapje verder
De voorstellen tot kerkordewijziging die aan de classicale vergaderingen zijn voorgelegd, gaan nog een stapje verder. Daarin wordt aan elke onduidelijkheid een einde gemaakt: de beroepbare predikanten zijn door de kerk destijds toegelaten om te staan naar het ambt, ze zijn daarin bevestigd en ze zijn nog steeds predikant, ook als ze dat (tijdelijk) niet uitoefenen. Dat geldt ook voor de emeriti: we noemen hen voortaan predikant van de kerk. Ze behouden een aantal centrale bevoegdheden van dat ambt, in elk geval die tot de bediening van het Woord en de sacramenten. Ze mogen dus in een belijdenisdienst voorgaan, kinderen dopen, iemand in het ambt bevestigen, huwelijken inzegenen. Tot nu toe kon een beroepbaar of emeritus predikant offi cieel niet worden benoemd tot consulent in een gemeente. Ordinantie 4-12-1 zegt dat ‘de kerkenraad wordt bijgestaan door een predikant als consulent’ en met ‘predikant’ wordt altijd een dienstdoend predikant bedoeld (ord. 3-15-4 nieuw). Maar ook hierin wordt door de voorgestelde kerkordewijziging voorzien. Voorgesteld wordt voortaan in ordinantie 4-12-1 te lezen: ‘de kerkenraad wordt bijgestaan door een predikant van de kerk als consulent’ en daar vallen ook de beroepbare en emeritus predikanten onder.

Vier jaar
Wat ik hier schrijf over het behoud van de bevoegdheden geldt alleen bij emeritaat en wanneer een predikant eervol van de werkzaamheden is ontheven. Als er een middel van kerkelijke tucht is toegepast ligt dat natuurlijk anders. Intussen is de status van beroepbaar predikant niet onbeperkt geldig. Na vier jaar vervallen de bevoegdheden, tenzij de predikant bij de kleine synode verlenging heeft gevraagd en verkregen.

Eerdere bijdragen aan deze rubriek zijn te vinden op dewaarheidsvriend.nl en kerkrecht.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen