Boekbespreking

Jaap H. van der Laan
Van God gesproken. De mooiste preken sinds de Bergrede. Uitg. VU uitgeverij, Amsterdam; 511 blz., € 19,95.
Dat er van dit boek, vier jaar na de verschijning van de eerste druk, een derde druk op de markt is gebracht, is een compliment voor redacteur Jaap van der Laan en tevens een bewijs hoe gewaardeerd deze uitgave is. Al zijn preken om gehoord te worden in de setting van eredienst en liturgie, ook het lezen van preken heeft zijn nut. Voor de een zal het een hulp bij meditatie of stille tijd zijn, voor een ander is een gelezen preek een goede aanleiding een dergelijk preek te analyseren op vragen als: hoe wordt de tekst uitgelegd, hoe komt de hoorder in beeld, hoe wordt de link naar de actualiteit gelegd enzovoort. Je kunt ook door een historische interesse geleid worden om na te gaan hoe er de eeuwen door is gepreekt. Deze bundel, waarin preken bijeengebracht zijn vanaf de derde eeuw tot aan het eind van de twintigste eeuw, biedt een prachtig overzicht. De lezer komt er bekende namen in tegen, zoals Augustinus, Luther, Calvijn. Spurgeon, Schleiermacher, Barth, Bonhoeffer, maar ook de middeleeuwse mysticus Meester Eckhart, John Donne, Reinhold Niebuhr en Karl Rahner. Wat Nederland betreft: naast een preek van Abraham Kuyper zijn preken opgenomen van Miskotte, Naastepad, G.P. Hartveld, Oosterhuis en Nico Ter Linden. Theologen leer je pas goed kennen uit hun preken. Ik noem een aantal dingen die me troffen. Om te zien wat de afwijzing van de historiciteit van de wonderverhalen door Rudolf Bultmann betekent leze men de preek over de wonderbare visvangst. Een preek van Calvijn over Ezechiël 28 is een uitwerking van het calvijnse adagium dat Godskennis en zelfkennis onlosmakelijk verbonden zijn. Schriftuitleg bevat immers altijd elementen van subjectieve interpretatie waarin iemands eigen theologie in doorklinkt. Dat maakt vooral voor wie belangstelling heeft voor de geschiedenis van de prediking de bundel tot een waardevol overzicht. Wie voor persoonlijke stichting de bundel ter hand neemt zal door de ene preek meer aangesproken worden dan door de andere. Soms sta je overigens voor verrassingen. Een preek van de als modern bekendstaande Paul Tillich over Johannes 12:44-50 – hij was een van de kroongetuigen van bisschop Robinson in diens geruchtmakend boekje Eerlijk voor God (1963)– vond ik ronduit verrassend. Klip en klaar wordt daar gezegd: ‘In het gezicht van Jezus de Christus laat God het licht van zijn aangezicht over ons schijnen.’ Indrukwekkend is altijd weer een preek van Luther over de Kananese vrouw. Bonhoeffers preek over Mozes en Aäron (Ex.32) krijgt een diepe betekenis als je weet dat de preek gehouden is in mei 1933, het jaar waarin Hitler aan de macht kwam. De preek is een scherpe veroordeling van een kerk die luistert naar wat het volk wil horen en beleven. Er zou meer te noemen zijn, maar de ruimte staat niet toe breed uit het boek te citeren. De lezer oordele zelf door de bundel ter hand te nemen. Uiteraard zal ieder namen missen van predikers die hem zeer na staan. Maar wat in dit geboden boek geboden wordt, is de moeite waard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen