Grenzen aan het ambt

De Gereformeerde Bond en Eleos belegden vorige week voor predikanten en hun echtgenotes een bijeenkomst over de grenzen aan het ambt. In deze impressie noem ik een aantal citaten, die bij mij zijn blijven haken.

Laat mij verteren, als ik maar nuttig ben
Deze uitspraak van Calvijn is de hele dag met mij meegegaan. Al in het begin van de dag werd deze uitspraak door de psycholoog drs. P. Voorwinden genoemd. Moet je als predikant als een kaars helemaal opbranden? Wat vraagt God hierin van ons? Het raakte mij, toen in een workshop het voorbeeld van Mozes genoemd werd, die niet opbrandde, maar van wie gezegd kon worden voor hij stierf: ‘Zijn oog was niet donker geworden, en zijn kracht was niet vergaan.’ (Deut 34:7) Was hij nu juist niet degene die dankzij zijn schoonvader Jethro had geleerd om te delegeren? Delegeren blijkt nu net iets te zijn wat veel predikanten (en ik!) moeilijk vinden. Bij deze uitspraak van Calvijn komt naar voren welke ambtsopvatting je hebt. In een workshop onder leiding van ds. M. Messemaker bleek dat de aanwezige predikanten allemaal graag de Bijbel willen uitleggen en mensen de weg willen wijzen naar de Heere Jezus. Preken en pastoraat zijn de twee meest wezenlijke dingen. Helaas wordt er van alle kanten getrokken aan een predikant, waardoor die kerntaken en de vreugde bij het uitoefenen daarvan afnemen.

De vlag ging uit
Deze opmerking raakte mij diep. In een emotioneel vraaggesprek met ds. C.H. Bax uit Ede en zijn vrouw werd dit door mw. Bax gezegd. Een andere predikantsvrouw beaamde dit volledig. Het ging om het moment dat hun man thuis kwam en zei dat het echt niet meer ging. De erkenning dat het echt mis was, was voor deze vrouwen een bevrijding. Dat het zover kan komen, schokte mij wel. Voor iedereen in de nabijheid van de desbetreffende predikant was het helder dat het niet goed ging, maar voor hemzelf niet. Tot het echt niet meer ging, werd ontkend dat er wat aan de hand was, ondanks duidelijke signalen van bijvoorbeeld vermoeidheid en vergeetachtigheid. De vraag hield mij bezig tijdens dit vraaggesprek waar het nu mis is gegaan. Waar ligt het moment dat je als predikant over een grens gaat? Als één ding duidelijk is, is dat het erg belangrijk is om goed op allerlei signalen te letten en die serieus te nemen. Burn-out kan namelijk een soort ‘sluipmoordenaar’ zijn.

Als je het maar met plezier doet
Deze uitspraak kwam uit de mond van ds. Bax. Hij vertelde heel openhartig over zijn ervaringen. De gedachte leefde bij hem dat zolang je de dingen maar met plezier doet, je daar niet overspannen van wordt. Ik merkte dat ik eigenlijk precies dezelfde gedachte had. Des te schokkender om van hem te horen dat je van allemaal prachtige dingen, zoals preken, bijbelkringen ed. toch burn-out kunt raken. Het was helemaal niet zo dat er allemaal problemen waren in de gemeente. Nee, de zegen van God ervoer hij dagelijks. Hij vertelde wel dat eigenlijk alles draaide om het werk. Het gezin en de familie kwamen op de tweede plaats te staan. Daarnaast kwam echt alles in het teken van het predikantschap te staan. Bij het lezen uit de Bijbel was hij gelijk al weer bezig hoe hij de dingen die hij daar las, kon gebruiken in de preek of op de bijbelkring. Het ervaren van Gods aanwezigheid gebeurde vooral door andere mensen heen. Door contacten met mensen en door hun verhalen werd duidelijk dat God werkt. Het persoonlijke geloof verdween naar de achtergrond. Als je dan thuis komt te zitten, ben je niet alleen je werk maar ook een heel groot stuk van je geloof kwijt.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee
Geen citaat van deze dag, maar wel een goede samenvatting van de dag. Op deze dag merkte ik in de workshops, maar ook in de persoonlijke gesprekken dat het lang niet vanzelfsprekend is om als predikant op een goede manier je emeritaat te halen. Er waren heel wat jonge predikanten – ik merkte dat het onderwerp van hoe je op een goede manier predikant kunt zijn en hoe je er daarin ook kunt zijn voor je vrouw en kinderen, erg leeft. Een groot winstpunt is dat dit nu op de agenda staat. Terwijl dus bij de predikanten die getroffen zijn door een burn-out dit helemaal niet op de agenda stond. De rol van de predikantsvrouw is hierin ook erg belangrijk. Dat bleek ook uit de woorden van mevr. Bax, die liet merken allang gezien te hebben dat het niet goed ging. Twee weten hierin meer dan één. Ik was alléén naar deze dag gekomen, maar merkte dat het nog beter was geweest als ik samen met mijn vrouw gekomen was. Ik merkte namelijk dat veel mannen de grote werkdruk wat relativeerden, terwijl de vrouwen veel meer het ongezonde ervan benoemden. De les van deze dag voor mijn eigen leven is dat ik gelukkig ontdekte dat een burn-out niet aan de orde is, maar dat ik wel veel meer de signalen die ik zelf opvang en vooral ook de signalen die mijn vrouw geeft, serieus moet nemen. Er zijn maar weinig mensen in de gemeente die klagen als de predikant heel hard werkt, maar je vrouw en kinderen zijn de eersten die dat wel doen. Wat is het belangrijk om goede mensen om je heen te hebben en hen serieus te nemen!

---
Zorgen voor jezelf
De vertrouwelijke sfeer valt mij direct op tijdens de workshop voor ‘vrouwen van’, als we elkaar vertellen wat onze eerste gedachte is bij het predikantsvrouw-zijn. Nog maar kort in de tweede gemeente kom ik natuurlijk net kijken. Toch heel herkenbaar voor mij is het gevoel de schone schijn op te houden: Soms gewoon je dag niet hebben, en dus geen zin in een praatje met een gemeentelid, maar… we zijn wel ‘vrouw van’, dus… Toch gaan sommige verhalen nog wel wat dieper dan ‘soms je dag niet hebben’. Wat een verdriet, eenzaamheid en gekwetstheid komt er op tafel. Ik ben er wel een beetje stil van…

Zonder de pijnlijke verhalen te bagatelliseren, benadrukt de workshopleidster het zorgen voor onszelf: ‘Als je goed voor jezelf zorgt, kun je pas echt goed zorgen voor de ander: je man, jullie kinderen en de gemeente.. En in het verlengde daarvan: ‘Wees jezelf ’. Best een moeilijke, want – zeg nu zelf –, dat is knap lastig als er vaak alleen al op de inhoud van je boodschappenkar gelet wordt. Ook worden er nog wat tips uitgewisseld: Praat niet over de gemeente in de slaapkamer, investeer in vrienden, zoek een hobby etc. Ten slotte kwam ter sprake dat we geneigd zijn om onszelf in de eerste plaats te zien als ‘vrouw van de dominee’. Het is daarom heel bevrijdend dat wij onszelf allereerst mogen zien als ‘kind van God’. Treffend vond ik dat. Uiteindelijk geeft dit mij rust en vertrouwen voor de toekomst.

Hanneke den Boer-Zoutendijk, Werkendam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen