Boekbespreking

Philip Jenkins
Gods werelddeel. Christendom, islam en de religieuze crisis in Europa. NieuwAmsterdam Uitgevers;
480 blz.; € 29,95.
De schrijver, hoogleraar Geesteswetenschappen aan de Pennsylvania State University in Amerika, schreef Gods werelddeel onder andere om een aantal mythen over Europa te bestrijden, die met name in de Verenigde Staten wijdverbreid zijn en ook in Nederland leven. Een van die mythen is dat de aanslag op 11 september 2001 niet alleen een radicale of extreme variant van de islam liet zien, maar tot de kern van de islam behoort, een gedachte die ook door Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders de wereld werd ingebracht. De schrijver onderschat het potentiële gevaar van terroristisch geweld niet, maar toont aan dat geweld niet noodzakelijk met de islam verweven is. Ongetwijfeld bevat de Koran oorlogszuchtige teksten, maar het aantal daarvan is niet groter dan dat van vergelijkbare teksten in Deuteronomium en Jozua. Ook rechtvaardigt de Koran nergens zelfmoordterrorisme, dat pas in de jaren tachtig vanuit het hindoeïstische Tamil-extremisme opkwam. De schrijver schrijft met grote kennis van zaken, waarbij hij zegt dat de Amerikaanse ervaring laat zien hoe verschillende groepen in een land goed kunnen samenleven. Europa seculariseert sterk, wat nog versneld wordt door een sterk afnemend geboortecijfer, maar dat wil nog niet zeggen dat er sprake is van een massale mosliminvasie en Europa op weg is ‘Eurabië’ te worden. Hij noemt allerlei verhalen daarover broodje-aapverhalen. Ook in de moslimwereld loopt het geboortecijfer terug en de secularisatie heeft, zeker in Europa, ook veel moslims in haar greep. Slechts vijf procent van de Franse moslims bezoekt de moskee en een derde zegt dagelijks te bidden. Aan de andere kant is er in Europa sprake van een orthodoxe opleving onder moslims, met name onder jongeren, iets wat eigen is aan immigrantengroepen en in Amerika ook onder christenimmigranten voorkwam. Daarnaast kwamen er veel christenimmigranten naar Europa, die voor een groot deel orthodox genoemd kunnen worden. Al met al is Europa op weg naar een veel grotere diversiteit dan in het verleden, wat overigens nog geen doemscenario betekent. Integratie kost tijd en is, zoals in Amerika bleek, een kwestie van enkele generaties. Daarbij moeten we leren onderscheid te maken tussen godsdienstige en culturele verschillen. Eerwraak bijvoorbeeld of de status van de vrouw of het gearrangeerde huwelijk kunnen niet de islam als religie aangerekend worden, maar hebben te maken met sociale structuren in bepaalde landen van herkomst. Veel voorkomende criminaliteit onder allochtonen heeft vooral te maken met het onevenredig laag opgeleid zijn van Europese moslims, de onevenredig hoge werkloosheid onder hen en als gevolg daarvan het gevoel van wrok tegen de samenleving als geheel. De rellen in 2005 in de buitenwijken in Parijs bijvoorbeeld waren geen moslimrellen, hoewel ze wel zo genoemd werden, maar vooral rassenrellen, mede gevolg van de slechte sociale omstandigheden. Ook christenjongeren deden aan deze rellen mee. In de moslimwereld is veel aan het veranderen. Veel vrouwen met een islamitische achtergrond zijn hoog opgeleid en leiden een succesvol leven in de maatschappelijke hoofdstroom, ook al blijft de vrouw in veel moslimlanden achtergesteld. De schrijver verwacht, mede door toetreding van enkele landen tot de Europese Unie, dat de bevolking van Europa in de nabije toekomst tien procent islamitisch zal zijn. Dat zal spanningen kunnen geven, mede omdat de islam, zelfs in haar liberale vormen, nauwelijks een neutrale houding kent. Moslims kunnen daarom leren van de manier waarop christenen met de seculiere wereld omgaan. Anderzijds kunnen christenen en moslims schouder aan schouder staan als het gaat om ethische zaken, betrekking hebbend op seksualiteit, levensbegin of levenseinde en dergelijke. Gods werelddeel laat vele kanten zien van een samenleving die steeds diverser wordt. Vragen zijn er over hoe ver de scheiding van kerk of moskee en staat gaat en wat de consequenties daarvan zijn voor zowel christenen als moslims. Verbod van religieuze symbolen kan zowel christenen (kruisjes) als joden (keppeltjes) als moslims (hoofddoekjes) raken. Het boek is niet geschreven vanuit een christelijke achtergrond, wat overigens niet betekent dat er niet veel uit te leren valt. Het geeft met veel historische voorbeelden een goed zicht op de wijze hoe mensen van verschillende culturen en religies kunnen samenleven, neemt vooroordelen weg en kan leren de ander als goede naaste te ontmoeten. Ook toont het aan dat we, zoals dikwijls gebeurt, niet te gauw moeten spreken van islamisering van ons land en West-Europa. Lezing van Gods werelddeel is zéker aan te bevelen aan ieder die meent zorg te moeten hebben over de aanwezigheid van de islam in ons land en West-Europa.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen