Psalmwoorden na Maleachi

Van de oudtestamentische boeken wordt Psalmen inderdaad het meest geciteerd in het Nieuwe Testament, op de voet gevolgd door het boek Jesaja. Het gaat om ruim honderd min of meer nauwkeurig aangehaalde passages en daarnaast nog vele honderden toespelingen. Het Nieuwe Testament staat op de schouders van het Oude Testament: één en al vervulling. Dát dat zo is, is duidelijk. Minder duidelijk is waaróm. De verschillende wetenschappelijke studies richten zich meer op de aard van de citaten en allusies (zinspelingen), dan op de reden waarom het psalmboek zo vaak geciteerd wordt.

Kleine Bijbel
Toch is er een aantal redenen te noemen waarom de psalmen het meest geciteerd worden. Het psalmboek is een geordende verzameling van 150 werken, met 2527 verzen het meest omvangrijke boek uit het Oude Testament. Het is dan ook niet vreemd dat het grootste boek het meest frequent geciteerd wordt. Maarten Luther noemde het psalmboek ‘mijn kleine Bijbel’. Dat lijkt mij een belangrijkere reden dan de omvang. Psalmen is een Bijbel in het klein. Alles waar het geloof zijn houvast en grond vindt staat erin, op een manier die uiting geeft aan het persoonlijke geloofsleven. De psalmen zijn vaak uit het leven gegrepen. We mogen ze ook nooit losmaken van het leven, dat ‘toen en daar’ geleefd werd. God wordt bezongen. Persoonlijke of nationale zonden en noden worden aan Hem beleden en uitgeklaagd. Hoop en verwachting worden – soms tegen beter weten in – tot de God des Levens uitgesproken. De psalmen zijn daarbij vol van verwachting van het heil dat God schenkt in de Messias, dé grond van alle hoop.

Taal van het hart
In de Engelstalige studie The Psalms in the New Testament schrijven wetenschappers als S. Moyise en M.J.J. Menken dat de psalmen in de liturgie van tempel en synagoge altijd een belangrijke positie hebben gehad. Als een verzameling van gebeden, hymnen, klachten was dit boek bij uitstek geschikt om gevoelens van vreugde, dank, schuld, nood en Godverlating te verwoorden, niet alleen in de publieke eredienst, maar ook in de persoonlijke geloofsbeleving. Vaak worden psalmwoorden direct toegepast in de situatie van persoonlijk lijden. Joden en christenen hebben voortdurend psalmwoorden op zichzelf en hun omstandigheden toegepast, omdat zij daarin zichzelf of hun persoonlijke levenssituatie herkenden. Niet vreemd dat het boek van de Psalmen, samen met Jesaja, het meest in het Nieuwe Testament wordt aangehaald. Het is de bron voor vele citaten en verwijzingen, het biedt taal voor gebeden en gezangen. De psalmen spreken in alle tijden de taal van het hart. Die taal is voor iedereen weer verschillend, wat we terugzien in de manier van citeren en verwijzen, die bij elke auteur weer anders ligt. De schrijvers van het Nieuwe Testament hebben dat door de Heilige Geest zo ervaren en verwoord en hebben daarom ruimhartig uit de psalmen geput. Zo komt het dat fragmenten uit de psalmen worden aangevoerd als verdediging voor de hoge raad (Hand.4:11/ Ps.118:22) of als leerstellige verwoording van een van de eigenschappen van God (zoals Gods waarachtigheid Rom.3:4/Ps.51:6 en de zondigheid van de mens Rom.3:10-18/div. psalmen).

Komst van Messias
Hoewel de psalmen in het Nieuwe Testament ook geciteerd worden om allerlei dogmatische aspecten te bewijzen, is de christologische lijn het meest van belang. De Psalmen profeteren op profetische wijze Christus als de Messias en de Zoon van God (Bijv. Ps.2, 16, 22, 45, 69, 110). Jezus Zelf geeft expliciet aan dat Hij ook vervuld heeft wat in de psalmen van Hem geschreven is (Luk.24:44). Blijkbaar staat in het boek Psalmen naar verhouding veel dat in het Nieuwe Testament in de komst van Christus vervuld is of wordt. Hoe vaak nam Jezus niet psalmwoorden op Zijn lippen, om Zijn optreden te duiden of om Zijn lijden onder woorden te brengen. De zeven kruiswoorden, die door de evangelisten worden aangehaald zijn immers zonder uitzondering ontleend aan de psalmen. Juist daarom zingt de gemeente van Christus met een bijzondere liefde uit het boek der Psalmen. Het zijn voluit liederen die juist vanuit het Nieuwe Testament hun volle en diepzinnige inhoud krijgen en daarmee het leven van ‘toen en daar’ overstijgen.

Vruchtbaar reservoir
Waarom wordt in het Nieuwe Testament het boek der Psalmen het meest geciteerd? De rijke, gevarieerde en profetische inhoud aan de ene kant en de taal van het hart die woorden biedt voor alle omstandigheden van het leven aan de andere kant maakte (en maakt!) dit boek tot een vruchtbaar reservoir van woorden en uitdrukkingen om het licht der Schriften te laten schijnen op de Christus der Schriften.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen