Aantrekkelijke catechese

Een tijdje terug sprak ik enkele catechisanten die mij vertelden wat volgens hen het doel van catechese was. Een van hen verwoordde het als volgt: ‘Ik zie het als voorbereiding op mijn belijdenis, dus eigenlijk is het een voorbereiding op ‘gemeentelid worden’.’ Een andere catechisant zei: ‘Ik denk dat het doel is om je dichter bij God te brengen, dat je die passie voor God krijgt overgedragen.’ Beide catechisanten belichten een deel van wat de kerkorde omschrijft als doel van de catechese: ‘(…) het leren leven uit Gods beloften en naar zijn geboden, de toerusting tot het christelijk getuigenis in de wereld, het ontdekken en leren aanwenden van de gaven voor de opbouw van de gemeente van Christus, de toeleiding tot de viering van doop en avondmaal en de voorbereiding op de openbare belijdenis van het geloof ’ (art.xi).

Gaan leven
De vraag naar hoe je catechese aantrekkelijk kunt houden voor jongeren komt vaak voort vanuit een bepaalde gedachte over het doel van catechese. Het zou gaan om kennisoverdracht of het doorgeven van geloofskennis en kennis van de belijdenis. Dat lijkt steeds minder aan te sluiten op wat jongeren van nu in de kerk zoeken. Het is ook een behoorlijke verenging van het doel van catechese zoals verwoord in de kerkorde en zoals verwoord door de twee catechisanten. Een begin van een antwoord op de vraag is dus het opschudden van dit beeld over het doel van catechese. Is bijbelkennis, kennis van de belijdenis en de geschiedenis van de kerk dan niet belangrijk? Zeker wel. Maar de inhoud en boodschap van de Bijbel, de kerkgeschiedenis en de inhoud van de belijdenissen in de kerk zijn centrale inhouden in de catechese. Het doel van catechese reikt verder dan slechts kennisnemen van deze inhouden. Het doel is om in antwoord op Gods beloften deze inhouden te verbinden met het praktische leven als gelovige, individueel en in het midden van de gemeente. De inhouden moeten gaan leven. Letterlijk. Dat is de bedoeling.

Praktisch
Hoe doe je dat praktisch? In de eerste plaats zullen de centrale inhouden voor jongeren tot leven moeten komen in de persoon van de catecheet. Dat betekent dat jongeren de catecheet, of dat nu de predikant of een vrijwilliger uit de gemeente is, geregeld zullen moeten kunnen meemaken op andere momenten dan de catecheseavond. Een catecheet moet dus actief betrokken zijn op jongeren, zodat zij Gods omgang met mensen in zijn of haar leven kunnen ontdekken en aan hem of haar kunnen zien wat het betekent een gelovig leven te leiden. Dit creëert de nodige openheid naar elkaar toe, die op een catecheseavond weer ten goede komt aan het leerproces. Daarnaast zal de catecheet tijdens de catechese bereid moeten zijn om open te zijn naar catechisanten toe als het om het persoonlijke geloofsleven gaat. Die openheid of authenticiteit is een belangrijk pedagogisch basisprincipe waaraan moet worden voldaan om het leren bij catechisanten te stimuleren. Als jongeren echtheid ervaren, zullen ze ook meer open staan om te leren over de inhouden die je als catecheet centraal stelt.

Belevingswereld
In de tweede plaats zullen de centrale inhouden tot leven moeten komen door een verbinding te maken met de belevingswereld van jongeren. Een voorbeeld: een catecheet wil het koningentijdperk van Israël en het ontstaan daarvan met jongeren bespreken. De aanleiding voor het ontstaan van het koningentijdperk van het volk Israël in het Oude Testament is gelegen in het optreden van de zonen van Samuel als richters: ‘… zij neigden zich tot de gierigheid, en namen geschenken, en bogen het recht’ (1 Sam.8:3). Dit brengt de oudsten van Israël ertoe om Samuel te verzoeken een koning over hen te stellen. Gierigheid, omkoping, onrecht: dat was de toestand van de geestelijke leiding over het volk in die tijd. Een catecheet zou zich af kunnen vragen: welke voorbeelden van gierigheid, omkoping en onrecht zijn er te geven in de kerk van vandaag? Hebben jongeren in mijn gemeente concrete ervaringen met onrecht in de eigen gemeente? Kunnen we tegen die achtergrond de vraag om een koning beter begrijpen? Door bewust deze actuele ervaringen in de catechese in te brengen kan de inhoud van de catechese meer gaan leven voor jongeren.

Vijf stappen
Als je je als catecheet voorbereidt op een catecheseles, zijn er dus twee belangrijke aandachtspunten: waar ligt een verbinding met mijn eigen persoon en waar ligt een verbinding met de leefwereld van mijn jongeren? Concreet kan dat door in de voorbereiding de volgende vijf stappen te doorlopen:
1. Welk doel heb ik met deze catecheseles? Bijvoorbeeld: jongeren hebben inzicht in manieren van getuigen van het Evangelie in de wereld en ontdekken waar hun eigen mogelijkheden hiervoor liggen.
2. Welke centrale inhouden wil ik aan de orde stellen? Bijvoorbeeld: een aantal bijbelpassages met voorbeelden van getuigen met het woord en getuigen met de daad.
3. Welke beelden en opvattingen heb ik zelf over het centrale onderwerp in de catecheseles? Bijvoorbeeld: Wat zijn mijn beelden en opvattingen ten aanzien van getuigen zijn als christen? Welke ontwikkeling zie ik in mijn eigen leven in hoe ik tegen dit thema aankijk? Kan ik drie situaties uit mijn eigen leven beschrijven waarin er sprake was van getuigen? Hoe heb ik dat toen ervaren?
4. Welke beelden en opvattingen hebben de jongeren in mijn gemeente waarschijnlijk over het centrale onderwerp? Bijvoorbeeld: Welke betekenissen zullen jongeren aan ‘getuigen’ geven? Is het voor hen een woord met een positieve of juist een negatieve klank? Zijn er jongeren in mijn catechesegroep van wie ik weet dat zij een concrete ervaring met getuigen hebben? Welke ervaringen zijn dat dan?
5. Welke betekenis heeft het onderwerp in mijn eigen gemeente en in de kerk en wereld als geheel? Bijvoorbeeld: Welke voorbeelden van getuigen zijn er in de afgelopen maanden in de eigen gemeente geweest? Zijn er onderwerpen in het recente wereldnieuws die verband houden met getuigen (bijvoorbeeld christenvervolging)?

Dichtbij
De bedoeling van deze stappen is niet om alles vervolgens ook expliciet aan de orde te stellen. De bedoeling is om de centrale inhouden van de catechese telkens weer dicht bij jezelf en dicht bij de jongere te brengen. Dat is in de kern wat catechese aantrekkelijk kan maken. En dat staat geenszins de doelstelling in de weg. Integendeel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen