Voorbeeld in mannelijkheid

Veel kinderen en jongeren in Nederland groeien zonder vader op. Kinderen van gescheiden ouders bijvoorbeeld; slechts tien procent van hen blijft na scheiding bij de vader wonen. Er zijn ook kinderen die wel opgroeien met hun vader in huis maar die hem toch moeten missen. Hij is vrijwel nooit thuis, of misschien wel thuis maar niet bereikbaar en beschikbaar en dus in feite ook afwezig.

Eerst echtgenoot
Als het over de opvoedkundige taak en roeping van de vader gaat mogen we niet voorbijgaan aan het feit dat hij eerst en vooral man, echtgenoot is. Het man zijn en vader zijn staan niet los van elkaar. Als de vader een goede man voor zijn vrouw is en haar steunt, is hij daarin niet alleen een goed voorbeeldfiguur voor zijn kinderen maar komt dat ook de relatie tussen zijn vrouw, als moeder, en haar kinderen ten goede. Verwaarloost de vader zijn taak als echtgenoot, dan zal ook de relatie tussen moeder en kind daaronder lijden, maar nog meer die tussen hemzelf en zijn kinderen. Een goede huwelijksrelatie is daarom een voorwaarde voor een goede opvoedingsrelatie.

Mannelijk gedrag
De vader is als het goed is voorbeeldfiguur in zijn mannelijk gedrag. Dat geldt in de eerste plaats ten opzichte van zoons. Vaders laten hun zoons zien wat het betekent om zich mannelijk te gedragen. Mannelijk in de zin van flink en sterk en met het heft in handen. De apostel Paulus roept vaders hiertoe nadrukkelijk op: ‘Waakt, staat in het geloof, houdt u mannelijk, zijt sterk’ (1 Kor.16:13). De vader is bovendien voorbeeldfiguur als het gaat om de manier waarop een man met een vrouw behoort om te gaan: respectvol, liefdevol, zorgzaam en teder. Voor dochters is hij vooral oefenfiguur. Een meisje heeft haar vader nodig voor het oefenen in de omgang met jongens en mannen. Hij is – net als de moeder – identificatiefiguur in brede zin en door zijn goedkeuring en bevestiging te geven, stimuleert hij zijn kinderen.

Prestaties
De vader heeft een belangrijke invloed op de intellectuele prestaties van zijn kinderen. Hij blijkt, vaak meer nog dan de moeder, gericht te zijn op het behalen van hoge cijfers op school en de kinderen meer te helpen met hun huiswerk. Dan moet hij uiteraard wel aanwezig zijn. Een belangrijke invloed die de vader heeft is ook dat hij de nieuwsgierigheid, experimenteerdrang en ondernemingslust van zijn kinderen aanmoedigt. Op die manier levert hij een belangrijke bijdrage aan de zelfstandigwording van zijn kinderen. Is de moeder in het algemeen meer geneigd haar kinderen vast te houden, de vader stimuleert juist het loslaten. De vader speelt ook een belangrijke rol bij gewetensvorming van de kinderen. Het duidelijk en consequent hanteren en bovenal voorleven van (bijbelse) waarden en normen heeft een positieve invloed op het gedrag van de kinderen. En, om niet meer te noemen, het is vooral de vader die de lichamelijke ontwikkeling van zijn kinderen stimuleert. Hij doet dat door middel van allerlei fysieke krachtmetingen, als stoeien, hardlopen en fietsen.

Godsdienstig
De belangrijkste opdracht voor de vader is dat hij (mede)verantwoordelijk is voor de godsdienstige opvoeding van zijn kind(eren). Hij heeft in dat opzicht een drieërlei roeping. In de eerste plaats heeft hij een roeping als profeet. Als zodanig vertegenwoordigt een vader God naar zijn kinderen. Als God spreekt over de plicht om onze kinderen Zijn woorden en geboden in te scherpen (Deut.6:9), komt die oproep in eerste instantie tot de vader, als hoofd van het gezin. In Psalm 78 worden de vaders nadrukkelijk genoemd om ‘verborgenheden overvloedig uit te storten’ en om de ‘loffelijkheden des Heeren en Zijn sterkheid en Zijn wonderen die hij gedaan heeft’ te vertellen aan hun kinderen (vs.2- 4). In het bijbelboek Spreuken roept Salomo op diverse plaatsen (1:8, 4:1) de kinderen op om naar de tucht, dat wil zeggen de onderwijzing en vermaning, van hun vaders te luisteren. Daarmee geeft Salomo indirect aan dat vaders hun kinderen hebben te onderwijzen in de leer die naar de godzaligheid is. Vaders hebben dat ook beloofd toen ze bij de doopvont stonden en daarom mogen zij zich aan deze belangrijke taak niet onttrekken. Nemen vaders daarvoor de tijd? Laat het niet alleen een plicht zijn om de profetische taak uit te voeren. Bevoorrecht is de vader die David kan nazeggen dat hij ‘and’ren al de rechten van Uw mond met lust verteld, hen vlijtig onderwezen’ heeft (Ps.119:7 ber.).

Priester
Naast zijn profetische taak heeft een vader ook een belangrijke roeping als priester. Zo vertegenwoordigt hij zijn gezin naar God. Dat betekent dat vaders zowel de tijdelijke als geestelijke nood van hun kinderen moeten en in het gebed aan God mogen opdragen. Niet alleen in het persoonlijke, stille gebed maar ook bijvoorbeeld aan tafel, in aanwezigheid van de gezinsleden. Dat geldt de zorgen en behoeften maar uiteraard ook de blijde gebeurtenissen die zich in het gezin voordoen en waarvoor God dank wordt gezegd. Laten vaders hun gebed ernstig en eerbiedig uitspreken, zonder omhaal van woorden. Ook in dit opzicht zijn vaders een voorbeeld voor hun kinderen. Wat vaders hierbij niet missen kunnen is de Geest der genade en der gebeden. Laten zij daar voor zichzelf veel om bidden. Een voorbeeld van zo’n vader is Job. Van hem lezen we dat hij in aanwezigheid van zijn kinderen een brandoffer offerde om vergeving te vragen voor hun zonden die zij mogelijk bedreven hadden (Job 1:5). Job nam zijn taak als priester serieus. De zonden van zijn kinderen wogen hem zwaar. Hij wilde niet dat God hen hiervoor zou straffen. Hij voelde zich voor zijn kinderen verantwoordelijk en had hun eeuwig welzijn op het oog. Mogen vaders iets hebben en laten zien van de priesterlijke bewogenheid met de zwakheden en gebreken van hun kinderen. Bewogenheid bovenal met het zielenheil van hun kinderen, zoals ook Jezus met ontferming bewogen was over de inwoners van Jeruzalem toen Hij wenende sprak: ‘Och of gij ook bekendet, ook nog in deze uw dag, hetgeen tot uw vrede dient’ (Luk.19:42). Ook in hun ontfermende houding zijn vaders een voorbeeld en tegelijk heenwijzer naar God de Vader want ‘gelijk zich een vader ontfermt over de kinderen, ontfermt zich de Heere over degenen die Hem vrezen’ (Ps.103:13).

Gezag uitoefenen
Naast de profetische en priesterlijke taak heeft de vader ook nog een belangrijke taak als koning. Als koning ‘regeert’ hij zijn gezin en oefent hij gezag uit over zijn kinderen. Dat doet hij als het goed is uit liefde en met het oog op het welzijn van hun kinderen. Daarbij houdt hij rekening met de aard, leeftijd, behoeften en (on)mogelijkheden van zijn kind. Een vader behoort rechtvaardig, wijs en zacht te regeren. Niet op een autoritaire, tirannieke manier. Dat is een opvoedingsstijl die de Heere in Zijn Woord nadrukkelijk afwijst. Paulus schrijft: ‘Gij vaders, tergt uw kinderen niet opdat zij niet moedeloos worden’ (Kol.3: 21). Een autoritaire vader misbruikt zijn van God gegeven gezag in zijn eigen belang en tot (soms blijvende) schade van zijn kinderen. Anderzijds dient een vader zich niet ‘slap’ op te stellen. Dat kan als je een toegeeflijke houding hebt en niet durft op te treden en zo nodig te straffen, als je je hoofd omdraait als je iets verkeerds waarneemt of op zo’n moment machteloos toekijkt. Ook hier is sprake van misbruik van het van God ontvangen gezag. Een waarschuwend voorbeeld vinden we in de persoon van vader Eli. Van hem lezen we in de Bijbel dat hij zijn zoons Hofni en Pinehas niet eens ‘zuur’ aanzag. We weten wat de gevolgen daarvan zijn geweest.

Beschermen
Als koning heeft een vader zijn kind ook te beschermen tegen alle mogelijke gevaren. We kunnen denken aan bescherming tegen verkeerde, verleidende invloeden via lectuur, films, muziek en vrienden. Maar ook tegen overbelasting door het stellen van te hoge eisen als het gaat om gedrag of (leer)- prestaties. De beste bescherming die een vader zijn kind kan bieden is hem of haar over te geven in de handen van God. Wie in de schuilplaats van de Allerhoogste is gezeten, zal immers vernachten in de schaduw van de Almachtige (Ps.91:1)? Laat elke vader doordrongen zijn van zijn belangrijke roeping wat betreft de opvoeding van zijn kinderen. Laat hij beseffen welke verantwoordelijke maar ook mooie taak God hem op de schouders legde. Als dat besef er is, zal hij zijn roeping verstaan en niet te vaak schitteren door afwezigheid. Hij kan zijn taak niet in eigen kracht volbrengen. Mag hij daarom als een kind buigen aan de voeten van God de Vader, om van Hem te begeren al wat hem ontbreekt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen