Oh, die schoonmoeder

Soms worden contacten tussen ouders en kinderen, tussen broers en zussen verbroken, met alle verdriet die dat over en weer veroorzaakt. Ook waar je het niet verwacht gebeuren deze dingen: op het erf van de kerk, onder christenen. Een paar klikken op internet levert een rijke oogst aan schoonmoedergrappen en -grollen – de schoonvaders blijven meer uit de wind. In tal van vragenrubrieken luchten schoondochters – en in mindere mate schoonzoons – hun hart over de (wan)verhouding met vooral schoonmama. Over de geduchte, jaloerse, bemoeizieke schoonmoeder wordt veel geklaagd, niet minder over de onhandelbare, eigenwijze schoondochter. Spanningen tussen (schoon)ouders en kinderen kunnen een huwelijk in zijn voegen laten kraken. Echtelijke ruzies met als inzet de schoonouders zieken soms tot op hoge leeftijd nog door.

Moeilijk loslaten
Ouders kunnen het er maar wat moeilijk mee hebben dat hun kind bezig is zich op een bepaalde leeftijd van hen los te maken en dat de verhoudingen anders worden. Ze zien de jongen of het meisje aan wie hun kind zich geeft als een indringer in de familie. Hij of zij wringt zich in tussen ouder en kind, gekomen om hen iets af te nemen. Sommige ouders kunnen niet of slechts met grote moeite loslaten. Het valt hun zwaar hun nieuwe rol te accepteren en daarmee hun mogelijke schoonzoon of -dochter te aanvaarden. Ouders kunnen hun teleurstelling uitspreken over het feit dat hun kind een toekomstige levenspartner vond in een ander kerkverband, maar ook opleidingsverschillen kunnen bezwaren. In niet mis te verstane bewoordingen kan de keuze van zoon of dochter worden afgewezen. Diep kwetsende opmerkingen moeten de ouderlijke overtuiging kracht bij zetten. Terecht mag je verontwaardigd zijn over de vader die zijn aanstaande schoonzoon het etiket ‘boerenkinkel’ gaf. Evengoed over de agrarisch ondernemer die de ‘stadse meid’ van zoonlief – aspirant bedrijfsopvolger – niet zag zitten. De werkelijke oorzaken van afwijzing door ouders liggen dieper en complexer. Het is het onvermogen om los te laten, de drang om de regie te (blijven) voeren over het leven van zoon of dochter. Ouders hebben soms al jaren een idee over de beste man of vrouw voor hun kind. Soms proberen ze daar ook nadrukkelijk in te sturen, om maar niet te spreken van een poging de een aan de ander te koppelen.

‘Dochter erbij’
Heel anders is de benadering van de ouder die met oprecht gemeende vreugde vertelde: ‘We verliezen geen zoon, maar krijgen er een dochter bij.’ Gelukkig verlopen veel relaties op een harmonieuze, positieve manier. Ouders en schoonouders leveren een waardevolle bijdrage aan het (gezins)leven van hun kind(eren). Ieder kent zijn plaats in het leven, er is wederzijdse achting en liefde zet de toon.

Niet verschuilen
Ouders en (schoon)kinderen zitten ’s zondags vaak onder hetzelfde kerkdak. Beiden horen wet en evangelie en desondanks komt het voor dat ze elkaar mijden en negeren. Er viel iets voor waardoor de contacten verbroken werden. Ik heb het nu niet over machtsmisbruik of seksuele vergrijpen. Ik ken aanleidingen van heel wat minder ingrijpende aard waardoor verhoudingen verbroken worden. Moeilijke karakters botsen soms in zo’n hevige mate dat ze compleet onverenigbaar lijken. Maar mag een christen zich daarachter verschuilen? Moet dat ‘vlees’ niet eerder gekruisigd worden? Sprak Jezus niet van bekering, van zelfverloochening en van voeten wassen? Zelf gaf Hij steeds het voorbeeld. Hij gebiedt ons niet alleen onze vijanden lief te hebben, maar is ons daarin ook tot voorbeeld. Soms is de aangetrouwde – de ‘aanverwant’ – vijand geworden, een enkele keer zelfs de bloedverwant. Voor het zover kwam zijn er vaak eerst heel wat teleurstellingen, bitterheden en verwensingen geïncasseerd. Er kunnen zich gaandeweg hardnekkige wrokgevoelens in het hart hebben genesteld, de verstoorde verhouding lijkt nooit meer goed te zullen komen. Maar is voor de Heere iets onmogelijk? Bid en werk, is de opdracht. Houd daarbij in het oog dat liefde meer is dan een emotionele laag in ons gevoel aanboren. Liefde is een wijze van denken en doen.

Verwachtingen
Hier hebben we dan gelijk twee belangrijke ingrediënten voor het opbouwen van een positieve relatie: denken en doen. Bij denken hoort het je bewust worden van de verwachtingen die je hebt ten opzichte van de ander. Waarom heb je die verwachtingen? En waarop zijn ze gebaseerd? Zijn ze bovendien ook reëel? De volmaakte schoonouder bestaat net zo min als de perfecte schoondochter of schoonzoon. Accepteer iemand om wíe hij is en niet om wát hij is – of niet is. Op te hoog gespannen verwachtingen volgt altijd teleurstelling. Zolang gedachten van wraak en wrok, van boosheid en ergernis de boventoon voeren, is een positieve verhouding nog ver uit zicht. Een van de grondregels in de communicatieleer is het belang van positieve gevoelens benoemen. Verwijten uiten en kritiek leveren zetten een negatieve beweging in gang. Kosten waarderende opmerkingen je veel moeite, vraag jezelf dan af waarom dat zo is. Een stukje zelfobservatie, kritisch naar jezelf kijken, kan geen kwaad. Herstel van een beschadigde relatie vraagt goede wil, een juiste communicatie en tijd. Wil niet te veel in een keer en laat je niet verleiden tot het (steeds weer) uit de sloot halen van oude koeien.

Begrafenis
‘Verwek uw kinderen niet tot toorn.’ Laten ouders zich deze woorden van Paulus aantrekken. En kinderen zullen hun ouders eren. Dit gebod eindigt niet op het moment dat we een levenspartner vinden of in het huwelijk treden. Met huiver denk ik terug aan de dochter die zwoer haar vader nooit meer te willen zien en zelfs bij zijn begrafenis te zullen wegblijven. Er was geen seksuele zonde of machtsmisbruik in het geding, wel twee koppige persoonlijkheden. Het was en bleef hoe dan ook wel haar vader. Laat wie zich hierin herkent ervoor zorgen dat hij geen spijt heeft als zijn ouders er op een dag niet meer zijn. In de brieven van Johannes zien we iets van de realiteit en radicaliteit van de liefde. Wat geldt met het oog op de relatie Jezus-mens, zou dat ook niet van toepassing kunnen zijn op het verkeer tussen mensen onderling? Belangstelling, interesse, liefde over en weer doen vaak veel, zo niet alle ijs breken en smelten.

---
Handvatten
• Laat niet toe dat conflicten ontaarden in ruzie
• Ouders, leg geen bom onder het huwelijk van je kind(eren)
• Voor veel vrouwen is de eigen moeder belangrijker dan schoonmoeder
• Laat je niet verblinden door jaloezie
• Zijn er spanningen met (aan) getrouwde kind(eren). Hoe komt dat? Bent u te nadrukkelijk aanwezig? Te kritisch wat betreft huishouding, geldbesteding, opvoeding kinderen?
• Gezonde humor kan wederzijds stoom van de ketel nemen en positieve gedachten stimuleren
• Geef de toorn en de bitterheid geen plaats
• Een verkeerde interpretatie van goed bedoelde woorden leidt gemakkelijk tot een defensieve opstelling

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen