‘Collega’s, word wakker’

'Mensen meldden zich per mail bij mij nadat ik een spreekbeurt over seksualiteit en geloof hield. Een interview in het Reformatorisch Dagblad in 2010 over deze materie leidde opnieuw tot een aantal hulpvragen. Ik doe de begeleiding voornamelijk per mail. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat alle hulpzoekenden tot nog toe min of meer trouw kerkelijk meelevend zijn. Ze zitten naast je in de kerkbank of aan de avondmaalstafel, ze houden hun kindje ten doop in het midden van de gemeente, soms zijn ze ambtsdrager. In mijn ‘praktijk’ loopt de leeftijd uiteen van 17 tot ongeveer 65 jaar. De meesten hebben verkering of zijn getrouwd.’

Anoniem mailtje
‘Het eerste contact is vaak een anoniem mailtje, met alleen een voornaam en een hulpvraag. Daarin wordt afgetast of ik bereid ben de hulpzoeker te helpen. In mijn eerste reactie vraag ik wat meer te vertellen, zodat ik kan inschatten of de hulpzoeker serieus bereid is met mij een traject te gaan en of ik in staat ben zo’n traject met de hulpzoeker in te gaan.’

Mensen zoeken geen contact met hun eigen predikant?
‘Uiteraard leeft bij mij de vraag hoe het komt dat hulpzoekers blijkbaar zo moeilijk contact weten te leggen met de eigen pastor. Dat heeft, denk ik, te maken schaamte en met de diepgaande problematiek. Tegelijk hoor ik ook dat de eigen pastor ‘niet thuis’ geeft. Dat is jammer. Ik begrijp de schroom van de predikant wel. Hij beseft niet alleen: wat haal ik aan?, maar ook: hoeveel kan ik behappen?
Mijn ervaring is dat ik vooral gebruikt word als vraagbaak en klankbord. De mail is blijkbaar voor de hulpzoeker hét middel om tamelijk anoniem dingen te kunnen delen met een op afstand staande pastor, die je normaliter niet zult ontmoeten.
Met sommige hulpzoekers heb ik vrijwel dagelijks mailcontact. Soms wordt alleen met mij gedeeld hoe het de vorige dag gegaan is, soms zijn het ontzettend diepe vragen en ontrolt zich gaandeweg een patroon van gigantische gebrokenheid.’

Geen eiland
‘In het contact probeer ik een beeld van de positie van de hulpzoeker te krijgen. Hoe staat hij in het leven?
Als hij getrouwd is, moet ik weten of hij ook vader is. Wat is de gezinssamenstelling? Beperkt de pornoverslaving zich tot het bekijken van pornosites of is er meer aan de hand? Staat hij voor de klas? Is hij leider van de jeugdclub? Ambtsdrager? Avondmaalsganger?
Eén van mijn taken als pastor is om de hulpzoeker duidelijk te maken dat pornoverslaving geen eiland is, geen geïsoleerd gebied in je leven.
Lichaam en ziel hebben alles met elkaar te maken. Een dubbelleven is niet alleen zonde voor Gods aangezicht, maar ook een leugenachtig leven ten opzichte van de naaste, je vrouw, je vriendin.’

Verleden
‘Soms gruw ik van wat er zich in het verleden – onder het mom van rechtzinnigheid – heeft afgespeeld achter voordeuren en op of rond tal van boerenerven. Er zijn nogal wat hulpzoekers die aangeven dat hun verslaving wortelt in traumatische ervaringen in het verleden. We bemoeten het verleden dus maar niet idealiseren.
Wat het heden betreft: werkelijk alles is vandaag met de muisknop op internet te vinden. Soms surfen jongeren in de puberteit uit nieuwsgierigheid rond, wat gaandeweg een patroon wordt. Regelmatig blijkt het ook een verlengstuk te zijn van seksuele zonden die zich in het verleden hebben afgespeeld.’

Welke pastorale vragen komt u tegen?
‘Getrouwde hulpzoekers vragen nogal eens of ze als verslaafde man hun probleem aan hun vrouw moeten vertellen. Die vraag komt vaak pas aan de orde als we met elkaar al een heel traject gegaan zijn. We hebben dan samen al verkend hoe het dubbelleven – want dat is het – zich voltrekt binnen de omgeving waarin de hulpzoeker zich bevindt. Het antwoord op deze vraag vind ik moeilijk te geven. Ik probeer in het contact helder te krijgen hoe de reactie van de desbetreffende vrouw zou kunnen zijn. Dan bedoel ik de reactie na de eerste schrik, de eerste boosheid en het eerste gevoel niet de enige te zijn. Is er ruimte voor gesprek, is er de bereidheid om in die gebrokenheid samen een weg te zoeken of valt op dat moment het huwelijk direct uit elkaar?’

Filter
‘Diverse hulpzoekers blijken mensen te zijn die al van alles gedaan hebben om van hun pornoverslaving bevrijd te worden. Ik ken mensen die al meerdere keren de zestigdaagse cursus gevolgd hebben van Setting Captives Free. Deze cursus geeft de hulpzoeker een ‘maatje’, die zestig dagen via internet met je optrekt en tot doel heeft de pornoverslaving te doorbreken om te komen tot een ‘puur leven’.
Ook ken ik mensen die een internetfilter gebruiken, maar na één of twee weken dat filter verwijderen om weer bij pornosites te kunnen komen. Wat een worsteling!
Het lastige is dat de meeste hulpzoekers zeer goed weten dat hun verslaving zonde is. Dat hoef ik hen niet te vertellen. Ze kennen de teksten uit de Heilige Schrift die een streep zetten onder een heilig leven, ook wat het lichaam betreft. Ze bidden om bevrijding, maar zijn soms helemaal verstrikt in de klauwen van de duivel.’

Geen psycholoog
‘Beslissend is, denk ik, of de hulpzoeker zich totaal overgegeven heeft aan zijn verslaving of dat hij intens worstelt om van zijn verslaving af te komen. De hulpvraag wijst in de richting van het laatste. In mijn eerste mailcontacten wil ik dat helder hebben. Ik geef daarbij aan geen psychiater, psycholoog, maatschappelijk werker of huisarts te zijn, maar pastor, die van alles slechts een heel klein beetje weet. In de meeste gevallen wil de hulpzoeker graag verder in het door mij voorgestelde traject.
Meer dan één hulpzoeker haakt op enig moment af. Uiteraard is dat zijn eigen beslissing. In veel gevallen hoor ik dan niets meer en weet ik dus niet wat het effect is geweest van mijn weg met hen.’

Wanneer verwijst een pastor door naar professionele hulpverlening?
‘Als ik traumatische ervaringen uit het verleden bespeur, verwijs ik altijd door. Zulke problematiek gaat mijn kennis te boven. Er is gelukkig in ons land een flink aantal hulpverleningsinstanties die – ook vanuit een christelijke levensvisie – bekwaam zijn deze mensen te helpen. Sommige mensen ontvangen professionele hulp en zitten daarnaast met pastorale vragen, waarover ze met mij willen doorpraten. Moet ik werkelijk helemaal ‘clean’ zijn om (weer) aan het heilig avondmaal te mogen, is zo’n vraag.’

Hoe ziet u de rol van de kerkelijke gemeente rond dit onderwerp?
‘Pastoraat begint in de plaatselijke gemeente. Daar zal mijns inziens veel meer dan voorheen gewerkt moeten worden aan preventie. Dat begint in het gezin. Wat is het belangrijk dat er een open sfeer is in het gezin, zodat een kind zich op een gezonde manier tot volwassene kan ontwikkelen. Laten ouders de invloed van de huidige media niet onderschatten.
Ook clubs en catechese moeten regelmatig aandacht besteden aan seksualiteit. Minimaal één keer per jaar zal er een themapreek moeten worden gehouden met een aansluitende preekbespreking om het terrein van de seksualiteit in bijbels licht te leren zien. Binnen de huwelijkscatechese zal er open en eerlijk moeten worden gesproken over zowel het geschenk van de seksualiteit als over wat er op dit gebied mis is en mis kan gaan.’

Wat betekent deze problematiek voor een pastor?
‘Nog kort geleden meende ik heel wat te weten over wat zich op seksueel gebied aan ontsporingen voltrekt. Een vrij recent mailtje opende echter mijn ogen weer voor gebieden die in een gezond huwelijk totaal niet aan de orde zijn. Ik zou willen roepen: ‘Collega’s, word wakker! We spreken hier over gewone gemeenteleden, jonger en ouder. Ze zitten bij u onder het Woord. Durf concreet te zijn in uw prediking.’ Ik pleit hartstochtelijk voor pastorale prediking, waarbij de hoorders ontdekken dat het werkelijk over hen gaat, over mensen die in deze ingewikkelde 21e eeuw leven.
Hoe ik de dingen zelf ervaar? Ik benader de hulpzoekers met een bepaalde pastorale nuchterheid.
De sores van al deze hulpzoekers kan en mag ik niet dag in, dag uit op mijn schouders nemen. Ik ben wel erg alert op strafbare feiten en met name bij vermoedens van incest gaan bij mij alle alarmbellen rinkelen. Een open, collegiaal contact met een huisarts en politieagent heeft mij al verschillende keren geholpen dingen helder te krijgen.’

Ook een pastor kan pornoverslaafd zijn.
‘Uit diverse Amerikaanse onderzoeken blijkt dat dit aantal groot is en dat zal niet bij de Nederlandse grenzen halt houden. Een pastor zit veel alleen in zijn studeerkamer en kan tamelijk ongestoord bij internetsites komen. De duivel weet als geen ander dat als hij heerst in het hart van de pastor hij daarmee ook de gemeente van onze Heere Jezus Christus schade toebrengt.
Een predikant die niet bij pornosites kan wegblijven, moet contact zoeken met iemand die hij volledig kan vertrouwen. Het begin van de hulpverlening is daar waar de verslaving wordt benoemd. Ik pleit er hartstochtelijk voor om met het probleem tevoorschijn te komen, hulp te zoeken. Laat ons persoonlijk gebed zijn: ‘Zie of er bij mij een schadelijke weg is en leid mij op de eeuwige weg.’’

Dit is de laatste aflevering in een vierdelige serie, passend in het kader van het jaarthema 'Geestelijk leiding geven aan heiliging' van de Gereformeerde Bond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen