Kennisniveau niet optimaal

Zou een kerkenraad in één van onze gemeenten kritiek krijgen wanneer hij ertoe besloot om voortaan het leerelement uit de catechese te verwijderen? Hopelijk wel. Ondertussen is de situatie wel zo dat menig catecheet en predikant zucht onder het feit dat het kennisniveau van de jongeren zo ontstellend laag is.
Prof.dr. A. Baars spreekt van een ‘leercrisis’ die zich in de kerk voordoet. Wie zijn ogen en oren niet in de zak heeft, kan niet anders dan de Apeldoornse hoogleraar gelijk geven.
‘Ze weten haast niets meer’, zucht een catecheet. ‘Ik heb het gevoel steeds bij nul te moeten beginnen’, klaagt een predikant. Een volgende dominee krijgt heibel met de ouders wanneer hij één en ander aan leerwerk meegeeft. ‘Onze kinderen hebben het al zo druk met hun schoolwerk’, klinkt het bijna verwijtend.
Prof.dr. A. van de Beek pleit daarom voor een zogenaamde kerkelijke leerplicht. In verband met de catechese opperde hij onder andere het idee om ouderlingen in te zetten om spijbelaars op te sporen en er verder ook streng op toe te zien dat er werkelijk dingen uit het hoofd geleerd worden.
Het zou een vraag waard zijn of kerkenraden in hun vergadering over de opmerkingen van prof. Van de Beek doorgesproken hebben. Wellicht zijn er die hun beleid in dezen aangescherpt of veranderd hebben. Dat zou winst zijn.

Waterscheiding
De hedendaagse klacht over het kennisgebrek is bepaald niet nieuw. Wie vroegere preken of werken van oudvaders leest, komt dezelfde verzuchting maar al te dikwijls tegen. Verder is het niet eerlijk om alleen onze jongeren de schuld te geven als het over deze dingen gaat. Integendeel, het kon met die jongeren nog wel eens meevallen. Wie erin slaagt de relevantie aan te tonen en de zaken dicht bij het hart weet te brengen, ontmoet bij hen veel bereidheid om dingen te leren.
We doen er beter aan de schuld bij onszelf te zoeken en ons eerlijk af te vragen hoe het nu komt dat we zo’n typische waterscheiding hebben aangebracht. In het gewone, dagelijkse leven vinden we het niet meer dan normaal dat iedereen op cursus zit. Zelfs de moeders thuis doen aan LOI. Echter, in de kerk en in de gemeente voel je soms de weerstand wanneer aangedrongen wordt op kennis van de geloofszaken. Hebben we het mis wanneer we constateren dat mannenverenigingen slinken en de bijbelkring groter zou kunnen zijn?

Wat je gelooft
Sinds Augustinus maken we in de geloofsleer een onderscheid tussen fides qua en fides quae. Het eerste duidt op het geloof waarmee geloofd wordt. Met het tweede begrip bedoelen we het geloof dat geloofd wordt. Met het laatste raken we dus ook aan de inhoud van het geloof. Het geloof heeft ook inhoud, de zogenaamde geloofswaarheden. Dat we in God en Zijn Zoon geloven, is essentieel en levensnoodzakelijk. Zonder dat geloof gaan we verloren.
Maar Wíe is God dan in Wie we geloven? Welke eigenschappen heeft Hij? En hoe zit het ook alweer met het verschil tussen mededeelbare en onmededeelbare eigenschappen? Hoe kunnen we God kennen? Antwoorden op deze en andere vragen worden in onze tijd alleen nog maar belangrijker.
De confrontatie met andersdenkenden vraagt dat we zelf goed weten hoe de dingen liggen.

Geloofszekerheid
Bovendien, en nog belangrijker: kennis van de geloofswaarheden doet de zekerheid van het geloof toenemen. Ik wéét in Wie ik geloofd hebt, jubelt Paulus in 2 Timotheüs 1. We begrijpen dan wel dat Paulus heus niet alleen op louter verstandelijke kennis doelt.
Nee, het gaat hier om een zegenrijke combinatie van hoofd en hart die op een punt samenstemmen.
Gebrek aan geloofszekerheid heeft onder andere hierin zijn oorzaak dat we niet (eens) weten waarover we met recht en reden zeker mogen zijn. Hoe zou je kunnen geloven in en vertrouwen op iets wat je niet (eerst) weet? ‘Het is geen geloof, wanneer we niet weten wat we geloven’, stelt Rutherford klip en klaar in zijn catechismus.

Basisonderwijs
In de Hebreeënbrief komt een nogal onthutsende opmerking voor.
De schrijver constateert in hoofdstuk 5 dat de gemeenschap van de Hebreeën naar de tijd gezien allang allemaal leraar had kunnen zijn.
Echter, door allerlei oorzaak hebben ze nog basisonderwijs nodig.
Ze zijn nog aan de melk en niet toe aan vaste spijze. Dat zijn schokkende en onthullende woorden.
Overigens is de remedie die de Hebreeënschrijver voor het kennistekort aan de hand doet nog opvallender. Dat lezen we in hoofdstuk 6:1-3.
Dit staat haaks op onze veelal onbeholpen pogingen om steeds dieper af te dalen, tot de boodschap haast simplistisch en vooral oneerbiedig wordt. Maar zouden we het slot van Hebreeën 5 durven toepassen op de situatie in kerk en gemeente nu en vandaag? Zonder iedereen over één kam te scheren, stel ik vast dat het met het kennisniveau doorgaans niet optimaal is gesteld. Dat zou ons tot zonde moeten zijn en worden. Immers, we hebben zoveel mogelijkheden om kennis te vergaderen en te verrijken. Het gaat ook hierin om keuzes maken. Wat mag het ons kosten?

Grondstructuren
Bij zijn aantreden als preses van de synode sprak ds. G. de Fijter over de analfabetisering van het christelijk geloof. Het is hard nodig om het alfabet (opnieuw) te gaan leren. Wat betekent het woord blijdschap ook alweer? Hoe wordt het in de Schrift gebruikt, en wat zegt dit woord ons nu en vandaag? En wie weet wat het woord gemeenschap aan bijbelse diepte in zich draagt? Hopelijk helpt één en ander jongeren en ouderen om de grondstructuren van de Schrift weer helder(der) te krijgen, zodat het geloof verdiept, versterkt en verlevendigd wordt. Het zal tot eeuwige zegen zijn.

Deze bijdrage is de opmaat voor een serie met tien bijbelse kernwoorden. Volgende week: blijdschap.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen